Work · book
Almanac
אלמאנאך
A work intended to be placed in a milk can for safekeeping.
Page 9HIGH confidence
Learn more about this
A memorial book holds what one community could gather about itself. The assistant reads this record's own source passages and the people and places connected to it, then searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, Arolsen, JewishGen, Virtual Shtetl, YIVO — and shows what it found, with its sources.
Source passages
Each passage remains attached to its exact scan and opens in the standalone evidence reader.
Primary source passage
OCR · respaced for reading · scan 13 · printed page 9
דאס לעצטע מאל האב איך זיך געטראפן מיט שמעלע ראטעבבערג דעם 30״טן יולי 1943, אין געטא אויפן שטח פארן הויז פון יודענראט. מיר
זענען געזעסען, דער שרייבער פון די שורות, ישראל גערטלער און ש. ראטענבערג, און געטראכט ווי-אזוי צו ראטעווען דאס ווערק פון אונטערגאנג.
מיר האבן שוין דעמאלט זיך אפגעגעבן א רעכענונג, אז די טעג פון געטא זעען געציילטע, אז מיר שטייען פאר טאטאלער אויסזידלונג — מיר האבן
דאן געטראכט — אפשר בלייבט וועד פון אונז ביים לעבן, איז זאל ער וויסן ווו דאס בוך געפינט זיך. מיר האבן דאן באשלאסן, אז ישראל
גערטלער זאל ברענגען דעם נעכטן טאג א מילכיקאן, אין וועלכן מיר וועלן אריינלייגן דעם "אלמאנאך" און אריך דאס טאגבוך וואס ש. ראטעבבערג
האט געשריבן אין געטא. ליידער אבער, איז אונז נישט געלונגען צו פארווירקליכן דעם פלאן, ווייל צומארגנס איז פארגעקומען די אויסזידלונג, און
די לעצטע רעשטלעך פון בעבדינער יידן זענען פארשלעפט געווארן אין די גאז-קאמערן פון אוישוויץ. ...Source passage 2
OCR · respaced for reading · scan 13 · printed page 9
דער שארית הפליטה אין בענדין, אז זיי זאלן אפזוכן דעם פארלוירענעם "אלמאנאך/ אבער ווייטער אן ערפאלג. ערשט נאך לאנגע פארשובונגען ביי
די בעבדיבער וואס זענען געקומען אין לאבנד אדיין, פון אייןעם צום צווייטען, איז מיר געלונגען צו דערגיין, אז דער "אלמאנאך" געפינט זיך ביי א געוויסן
ר. איך האב זיך דאַן געווענדעט צום הרב האגער ז״ל, און מיט דער הילף פון "ארגון עולי זגלמביה׳, איז געלונגען, נאך שווערער מי, ארדסצובאקומען
דאס בוך פונעם ה׳ ר. ווי עים האט זיך ארויסגעוויזן, איז דאס געווען דער עקזעמפלאר וואס האט זיך געפונען אין דער סטאראסטווא. באכן קריג
האבן די פוילישע בעאמטע געפונען דאס בוך. מיינענדיק אז דאס איז א רעליגיעז בוך, האבן זיי עס איבערגעגעבן דעם יידישן קאמיטעט. ליידער איז
אונזער פרייד ביים געפינען דאם בוך נישט געווען בשלמות, ווייל פון דעם גרויסן מאנומענטאלן ווערק וועגן לעבן פון זאגלעמביער יידענטום, וואס
האט אנטהאלטן 500 זייטן, זענען געבליבן בער 100 זייטן. זעט אדם, אז די וואס האבן דאם בוך באקומען האבן עס נישט געוווסט ווי אפצוהיטן. אזוי
ארום איז געגאנגען לאיבוד א גרויסע ...Source passage 3
OCR · respaced for reading · scan 13 · printed page 9
איך האבזיך געלאזט ארץ ראטענבערגס וווינונג, ווו איך האב געהאפט צו געפינען דעם "אלמאגאך", אבער גרויס איז געווען מיין ...Connected nodes
Person
Sh. Ratenberg
Authored By
Person
Shimele Ratenberg
Appears in same passage
Person
Sh. Ratenberg
Appears in same passage
Place
Będzin Ghetto
Appears in same passage
Institution
Judenrat
Appears in same passage
Community
Będzin Jewish community
Appears in same passage
Organization
Organization of Zaglembia Emigrants
Appears in same passage
Person
Rabbi Hager
Appears in same passage
Place
Starostwo
Appears in same passage
Institution
Jewish Committee
Appears in same passage
Community
Zaglembia Jewry
Appears in same passage
Place
Israel
Appears in same passage
Extracted claims
Every claim remains attached to its own quoted evidence.
Authored By
Sh. Ratenberg → Almanac
דא ס טאגבו ך ווא ם ש . ראטעבבער ג האט געשריב ן אי ן געטא
- work:
- diary