Germans

... דוד מיצמאכער איז די לעצטע יארן געווען שטארק טעטיק אין יידישן ליטעראטן פאריין אין ווארשע. זיין הויז איז געווען א זאמלפונקט פון אלע יונגע שרייבערם. זייענדיק גוט סיטואירט עקאנאמיש, האט ער אונטער־* שטיצט ארעמע שרייבערס. פארעפענטלעכט א רייע סקיצן פת בענдинער טיפן אין דער "זאגלעמביער צייטונג". אומגעבראכט דורך די דייטשן. ...

וואט האבן זיך געמוזט מטפל זיין מיט די קרבנות סח די גאז־קאפערן און קרעמאטאריומ׳ם). די ארעסטאנטן וועלכע די ם. ם. האבן גע* צווונגען צו דער דאזיקער שרעקלעכער ארבעט, האבן על סי תג געלעבט נישט מער ווי דריי חדשים. יעדע דריי חדשים האבן די דייטשן סארניכטעט די מיטגלידער סח דער "זאנדערקאמאנדא", אח א צווייטע גרוסע האט סארגומען זייער ארט. *ץא סך "זאגדער* קאמאנדאם" איז קיין זכר נישט געבליבן, נישט קיח איח איינציקער לעבעדיקער עדות. זיי האבן געלעבט אח באזונדערע באראקן, נישם געקומען אין כאריתנג מיט קיינעם, געווען סולשטענדיק איזאלילגב כמעט אח אלע "זאנדערקאמאנדאס" האט געטליעס דער פונק פון ווידערשטאנד, אבער תמיד איז די דייטשן געלונגען צו ליקווידירן באצייטנם די בונטארן נאך איידער זייער פלאן אח תיף געווארן.

רשימת 74 שמות של יהודים שהועברה על־ידי הגרמנים אל היודנראט בצען , ש״נורו בזמן בריחתם בעת הגירוש " (ביניהם הדיין ליפשיץ , וסגן ראש העיר רובינליכט). האמת היא , שהגרמנים הרגו אותם בבתים וברחובות העיר בזמן הגירוש השלישי ב־ 22 ביוני 1943 שנמשך שלשה ימים . כרגיל , הוסיפו הגרמנים לכל גבר את השם ״ישראל״ , ולכל אשד , — "שרה" . ...

ואולם, גם היודנראט לא הרפה מאתנו. יום אחד הוא בא אלינו בתביעה, שחברי החווה יתייצבו לביצוע פקודות שונות שנתקבלו מהגרמנים — פקודות גירוש, שוד וגזל ביהודים. סירבנו. אותו יום עזבו כל אנשי החווה את העיר והתפזרו. פעם אחרת דרשו להקטין את מספר חברי החווה עד כדי שליש. והנה, דרשו מאתנו לחבוש את כובעי "משטרת הסדר" היהודית, והדבר יקנה ...

... בזמן ההוא פנתה הקהילה היהודית אל נציגי הסתדרויות־ הנוער בהצעה, שיקבלו על עצמם עיבוד של מאה מורג (450 דונם) אדמה, שהגרמנים הטילו על היהודים לעבדם. בראש הקהילה הועמד מוניאק מארין, הרפתקן וקוביוסטוס, משתף פעולה עם הגרמנים. ואף־על־פי שהיתה זאת הצעתו, קיבלנו את הדבר בהתלהבות. ראינו בכך מוצא בשביל הבוגרים, מעין הכשרה. האדמה היתה מוברת זה שלושים שנה והיתד. מרוחקת מן העיר שלושה קילומטר. התחילו בעבודה ללא נסיון, ללא הדרכה. יום־יום יצאה חבורת צעירים עם אתים ומעדרים. השדה מתחיל לתחיה. לא היה לנו סוס ולא מחרשה. באתים הפכנו את הקרקע. האכרים עמדו מרחוק ולעגו, אך אנו לא התייאשנו. צחוק ושיר היו בוקעים מן החווה. ...