ישראל אפענהיים / דיװעק סחלוצי □ פיאנערן פון דער דריטער עליה (אויסצוגן פון א טאג־בוך) אין א רעגנדיקן טאג דעם 31.10.1918 זענען 7 חברים פץ החלוץ 1% אלן בענדי ן ארויס אויפן וועג קיין ארץ ישראל, גייענדיק צופוס 25 קילאמעטע ר ביז צו דער עסטרייכישער גרענעץ־גראניצא. דארט האבן מיר מיט דער הילף פון א שמוגלער, וועלכן מיר האבן באצאלט צו 70 קראנען פאר יעדן איינעם, אדורך די גרענעץ אין א מיליטערישן צוג. אזוי זענען מיר אנגעקומען אין טשעביניא, ווו מיר האבן גע־ מוזט ווארטן א גאנצע נאכט, כדי צו פארן ווייטער קיין לעמבערג.

אין פשעמישל האב ן מיר געמוזט פארלאזן דעם צוג, וועלכער האט ווייטער נישט געקענט פארן, ווייל די אוקראינער האבן פארנומען א טייל פון לעמבערגער קרייז. אין פשעמישל האבן מיר דאן געזען, ווי די פוילישע לעגיאנער נעמען צו דאס געווער און אפילו די מל- בישים ביים אפטרעטנדיקן עסטרייכישן מיליטער. היות ווי עס איז נישט געווען קיין מעגלעכקייט צו פארן ווייטער, און נישט וויסנדיק וואט צו טאן אין א פרעמדער שטאט, 'האב ן מיר זין * געווענדעט צום הרב ר' גדליה שמעלקעם, א הייסער ציוניסט. דער רב, הערענדיק וועגן אונזער ציל, האט אונז ווארעם אויפגענומען און גלייך געשיקט רופן די אנגעזעענסטע ציוניסטישע בעלי־בתים פון שטאט, וועלכע האבן אונז איינגעלאדן אויף שבת צו זיין א היים. נישט קוקנדיק דע- רויף וואט אין שטאט איז א גאנצע נאכט געווען א שיסעריי, האבן מיר צומארגנס, שבת, באשלאסן צו פארן ווייטער כדי צו דערגייכן אונזער ציל.

אויפן וואקזאל האבן מיר געטראפן א מיליטערישן צוג, וועלכער האט געזאלט אפגיין קיין לעמבערג, און אזוי ווי ער איז געווען פול מיט מענטשן, האבן מיר נישט לאנג געטראכט און זיך ארויפגעכאפט אויפן דאך, ווי מיר זענען אפגעפארן א געוויסע צייט, איז אויטגע־ בראכן א שיטעריי צווישן אוקראינער און פוילישן מיליטער. אסך רייזנדע אויפן דעכער זענען געפאלן פון די אוקראינישע קוילן. מענטשן זעגן געשפרונגען פונם לויפנדיקן צוג. אויך מיר האבן זיך געגרייט צו שפרינגען, נאר אזוי ווי דער צוג האט פארשטארקט זיין שנעלקייט — זענען מיר געבליבן אויפן ארט. אזוי האבן מיר זיך דער־ שלעפט ביז צו דער סטאציע זשימגאוואדא פאר לעמבערג. נישט קוקנדיק דערויף וואס מ׳האט אונז דערציילט, אז אין לעמבערג קומען פארגאטן־קאמפן, האבן מיר באשלאסן צו גיין ווייטער צו פוט. אזוי האבן מיר זיך דערשלעפט אין שטאט, ווו ט׳האט געהערשט א שרעקלעכער כאאס. אין דער פינסטערניש האבן מיר זיך גערוקט ביי די ווענט אונטער אן אומאויפהערלעכער שיטעריי. יעדע וויילע האבן אונז פארהאלטן פאטרולן; איינמאל זענען עט געווען פאליא־ קען, וועמען מיד האבן געזאגט אז מיר זענען פאליאקען! און איינמאל אוקראינעד, וועמען מיר האבן געזאגט, אז מיר זענען יידן, סוף כל סוף האט א אוקראינישער מיליטער־פאטט אונז פארהאלטן און געבראכט אויף זייער קאמאנדא, ווו מען האט אונז באזוכט צי מיר האבן נישט קיין געווער, צונעמנדיק דערביי אונזערע דאפלטע שיך. ווען זיי האבן געפונען אונזערע ציוניטטישע לעגיטימאציעס, האבן מיר זיי דערקלערט, אז אונזער ציל איז ארץ ישראל. דאן האבן זיי זיך אנטשולדיקט, אונז אפגעפירט אין יירישן טייל פון שטאט און אונז איבערגעגעבן אין די הענט פון דער יידישער זעלבסט־שוץ.

דארט זענען מיר געווארן גוט אויפגענומען, און גלייך באקומען עסן און אויך באזארגט מיט פלעצער צו שלאפן. צומארגנס, דעם 3/11, זענען מיר געגאנגען אין "יד־חרוצים", וו ו עט האט זי ו געפונען די יידישע מיליץ. א יידישער אפיציר האט אונז באגלייט צום רעדאקטאר פון "לעמבערגער־טאגענבלאט׳ / צו וועמען מיר האבן געהאט א רעקאמענדאציע־בריוו פון ד״ר ביקעלם (איצט אין ישראל). אויסהערנדיק אונזער פארלאנג, האט דער רעדאקטאר אונז געגעבן א בריוו צום אוקראינישן קאמענדאנט, וועלכער האט אונז געהייסן ווארטן א פאר טעג. ווייל דער צוג קיין אדעם איז אפגעשטעלט. נאך דריי טעג זיין אין לעמבערג, האבן מיר באשלאסן צו פארן יויי־ טער. מיר האבן זיך געוואנדן צו דער ציוניסטישער ארגאניזאציע און געבעטן א המלצה. זיי האבן אונז געהייט צווארטטן, ביז די לאגע וועט קלאר ווערן. עטליכע מאל האבן מיר זיך געמוזט אומקערן פ ץ ווע ב צוליב דער אומאויפהערלעכער ד שיסעריי אין שטאט. אזוי ווי מיר האבן זיך נישט געקענט פריי באוועגן אין שטאט מיט אונזערע דאק ר מענטן, האבן זיך צוויי חברים אונזערע פארשריבן אין די יידישע מי־ ליץ, וו ו זיי האבן באקומען געווער, און דאן האבן מיר זיך געקענט ווי־ דער משתדל זיין ביי דער אוקראינישער מיליטערישער מאכט, אז מיר זאלן קענען ארויס פון לעמבערג. פאר דער צייט איז אנגעקומען די מוטער פון אונזער חבר בירב־

צווייג, כדיאם נישט לאזן פארן ווייטער, און געפרוווט ווירקן אויף אונז, אז מיר זאלן אויפגעבן דעם "משוגענעם" פלאן צו פארן דווקא איצט קיין ארץ־ישראל. פון דער פרוי ביתצווייג (איצט אין ישראל) האבן מיר זיך דערוווסט, אז די בריוו, וועלכע מיר האבן איבערגעלאזט פאר אונזער ארויטפארן, ' ביי אונזערע בענדינער חברים פאר די * עלטערן און געבעטן זיי איבערגעבן ערשט נאד 5 טעג, ווען מיר וועלן שוין זיין ווייט פון דער היים, זענען גלייך צומארגנס נאד אונזער ארויטפארן פון שטאט איברעגעגב ן געווארן די עלטערן. אזוי אדום איז געלונגען דער פדוי בירנצווייג צו דערגרייכן אונז און "ראטעוועך איר זון, וועלכער איז טיי ווי סיי שפעטע ר עול ה געווע ן קיי ן אר ץ ישראל, און נאך א קורצער צייט — אויך זיין גאנצע משפחה. נישט קוקנדיק אויף אונזער שווערער לאגע, האבן מיר זיך נישט געלאזט באאיינפלוטן און זיך געלאזט ווייטער אין וועג. מאנטיק, דעם 11.11, האבן מיר זיך ווידער געווענדעט מיט א רע־ קאמענדאציע־בריוו פון דער יידישער מיליץ צו דער אוקראינישער מאכט, און געבעטן רייזע־פעסער קיין אדעם. מיר האבן באשלאסן, אז אויב מיר זאלן די פעסער נישט באקומען, וועלן מיר אויך פארן.

דאם מאל אבע ר האב ן מי ר מצליח געווען : מי ר האב ן באקומע ן ד י גע־ ווונשטע דערלויבעניש , אבע ר קיי ן צו ג אי ז פו ן לעמבער ג ניש ט גע־ גאנגען. ווא ט טו ט מע ן ווייטער זענע ן מי ר דע ם 1־/ 13 ארוי ם פו ן לענ ד בערג צ ו פוט . 60 קילאמעטע ר זענע ן מי ר געגאנגע ן בי ז גלינאווא , דארט האב ן מי ר געדונגע ן א פויע ר ווא ט הא ט פא ר הונדער ט קראנע ן אונז אפגעפיר ט קיי ן קראסנא , פו ן וואנע ן ע ט אי ז אונ ז געלונגע ן צ ו פארן מי ט א צו ג בי ז פאדוואלאטשיטק ! דאר ט האב ן מי ר ווידע ר געמוז ם ארויס פו ן צוג , וויי ל ע ר אי ז ווייטע ר ניש ט געגאנגען . דערווייל האב ן מי ר געזע ן אנקומע ן א מיליטעריש ן צו ב מי ר האבן לאנ ג ניש ט געטראכט , או ן זי ך אריינבאקומע ן אי ן אים . אזוי האב ן מי ר אי ן א פראטטיק ן טא ג זי ך דערשלעפ ט בי ז וואלא ־ טשיסק. מי ר האב ן געמיינט , א ז פו ן דאנע ן וועל ן מי ר שוי ן קאנע ן גליי ך 121 -