אנגעכאפט א שווערער הונגער. מיטאמאל הערט ער א גערויש. און ווי ער דרייט זיך אויס, דערזעט ער א בלאנדזשענדיקן מענטש אדומי דרייען אין וואלד. האט ער זיך מיט אים געשטילט דעם הונגער. דו ביזט נישט באגאנגען קיין שום חטא, האט געזאגט דער לייב. גאט אליין האט דיר געגעבן די גבורה — כדי אז דו זאלסט זיך שפייזן אפילו מיט מענטשן־פלייש. דאן איז צוגעקומען דער בער. ער האט דערציילט: אמאל, נישט האבענדיק געגעסן צוויי טעג, דערזעט ער דעם וואלד־ שומר גיין אין וואלד אן א ביקס. דעם שומר האט ער גראד ליב געהאט, ווייל ער פלעגט פאריאגן די יעגערס וועלכע פלעגן קומען שיסן אף די חיות. האט ער אים נישט געוואלט טשעפען. אבער דער הונגער האט אזוי געפייניקט, אז ער איז אים באפאלן אה פארצוקט. דאס קען נישט זיין די סיבה פון דער מגפה, דו האסט נישט געטאן קיין עברה. יעדער אייגער פון אונז וואלט געטאן דאס זעלבע, — האט דער לייב אים געזאגט. נאך דעם איז געקומען דער פוקס און האט דערציילט, אז אויד ער איז ארומגעגאנגען א לאנגע צייט אן עטן. דאן האט ער דערזען ווי א פאטער רופט זיין זונעלע, וואס איז אים פארשוואונדען פון אונטער דער האנט. אויפהויבענדיק דעם קאם זעט ער, ווי דאס קינד שטייט נישט ווייט. האט ער דאס קינד פארשלעפט צו זיך, און עס פארצוקט.
אויד ד ו ביז טניש ט באגאנגע ן קיי ן פארברעכן . דערי ן ווא ט דא ס קינד לעב ט ניש ט מע ר איז , בעצם , שולדי ק זיי ן פאטער , ווא ט הא ט ניש ט גענוג אוי ף אי ם אויפגעפאסט , הא ט געפסקנ ט דע ר מל ך פו ן ד י חיות . אזוי זענע ן אל ע חיו ת געקומע ן פאר ן ליי ב מי ט פארשידענ ע רציחו ת וואט זי י האב ן אפגעטאן . קיי ן איינע ר פו ן זי י הא ט אבע ר ניש ט געמאכ ט גענוג רוש ם אוי ף אים . צו ם סוף , גאנ ץ שפעט , אי ז געקומע ן צולויפ ן אין איי ן יאגעניש , מי ט טרער ן אי ן ד י אויגן , א קליי ן אויטגעדאר ט שעפטל, או ן דערצייל ט פאלגענדעס : אמאל אי ן א ווינטע ר נאכט , ווע ן ד י קעל ט אי ז געווע ן ממ ש צו ם געפרוירן ווערן , הא ט דע ר פארמע ר אוי ף מי ר רחמנו ת באקומע ן או ן מיד אריינגענומע ן פא ר איבערנאכ ט אי ן זיי ן והינונ ג אריין . ביינאכט , ווען אל ע אי ן הוי ז זענע ן שוי ן געשלאפן , הא ב אי ך באמערקט , א ז אי ן שטיוול פו ן מיי ן בעל־בי ת אי ז געלעג ן שטרוי , כד י ע ט זא ל אי ם זיי ן ווארעם אי ן ד י פיט . אזו י וו י אי ך בי ן געווע ן זייע ר הונגעריק , הא ב אי ך ה. ם . / "!אגלעמביע ר לעבע ך ין 1937 , צווי י יא ר פא ר דע ר לעצטע ר מלחמה , הא ט ש . לעוו - ני* קאוויט ש (בן־אמוץ) , וועלכע ר הא ט מיטגעארבע ט אי ן דע ר "זאג ־ לעמביער צייטונג " א ה געווע ן מיט־רעדאקטא ר זינ ט אי ר אנטשטייונג , פארלאזט ד י צייטונ ג או ן געשאפ ן א ניי ע מיט ן נאמע ן "זאגלעמביע ר לעבעך.
פון די בריוו פון רעדן שפיגעלמאן צו מיר, אין וועמענס צייטונג איך האב מיטגעארבעט אלם ארץ־ישראל קארעטפאדענט, האב איך זיך דערוווסט, אז שפיגעלמאן איז מער נישט געווען פאראינטערעסירט אין לעווקאוויטשעס מיטארבעט אין "זאגלעמביער צייטונג", ווייל ער מיוזוגעכאפט צום שטרוי און עט אויפגעגעסן. מיין באלעבאס האט, נאטירלעך, ביים אויפשטיין דאס שטרוי נישט געפונען, אזוי אז ער האט נעבעך געהאט קאלטע פיט א גאנצן טאג. דערהערנדיק די "עולה" וואס דאס שעפטל איז באגאנגען, האט דער לייב אויטגערופען: אט האבן מיר געפונען דעם זינדיקן צווישן אונז, פאר וועלכן מיר אלע מוזן לייח. נישט גענוג האט דער באלעבאם האט אים געגעבן א ווארעמע שטוב, האט ער אים אפגע־ דאנקט מיטן אויסעסן, דעם שטרוי פון זיינע שטיוול, אז זיינע פיט זאלן פרירן א גאנצן טאג... באלד האט זי געשאפן א בית־דין פון חיות, כדי צו באשטימען מיט וואט פאר אן עונש מען זאל באשטראפן דאס שעפסל. נאד א קורצע באראטונג האבן זיי באשלאסן דאס שעפטל צו דערהרגענען, און אז ה אוועקצונעמען גאטס צארן פון אלע חיות.
דאט איז — האט דער רבי ר׳ בונם אהטגעפירט — דער פשוט פסוק "תעיתי כשה אובד בקש". דוד המלך האט דערציילט, ווי אזא שעפטל האט פארלוירן זיין לעבן איבער אביטל שטרוי, בעת די שטארקע און גרויסע בעלי עבירותניקם באהאלטן זיך אין מאנטל פון גאטספארכטיקע, און ווילן באשטראפן די קליינע און שוואכע — פאר די חטאים וואס זיי האבן אליין באגאנגען... אט זיצן די שופטים. האט ער פארגעזעצט, וועלכע זענען אליין באגאנגען עוולות און עבירות! אנווייזענדיק אויף יעדן איינעם מיט זיין פינגער האט ער געזאגט: — איר, ר׳ שמואל, האט איר נישט צוגענומען נדנים וועלכע ארעמע כלות האבן אייך געגעבן צום באהאלטן, זאגענדיק אז מען האט זיי פון אייך געגנבעטז... און איר, ר׳ משה, מאכט איר נישט קיין פרנסה פון ריבית (וואכעריי), און איר זענט איבער אויף עטלעכע "לאו״ן ביי יעדע הלוואה וואס איר גיט ז... און איר, ר׳ זייני וול, האט איר שֵׁה תשובה געטאן אויפן אייער זינד מיט דער אשת איש ?... אזוי האט דער רבי ר׳־בונם, אריינקוקנדיק יעדן איינעם אין הארץ און נשמה מיט רוח הקודש, אהטגערעכנט חטאים וואס זיי זע־ נען באגאנגען אין זייער לעבן. פארשעמטע האבן די שופטים פארלאזט דעם בית המדרש, און פון דעם גאנצן משפט איז גארנישט געווארן...
האט געטראפן א פעיקן יונגן זשורנאליסט לייבל קעדנער פון טאסנאוויץ, א ן אינטעליגענטער בחור, וועלכער האט באהערשט די יידישע שפראך, בקיא אין יודאיטטישע קעגנשטאנדן אין געהאט א לייכטע פעדער צו שרייבן און פאלעמיזירן. קערנער איז צוקאאם־ טירט געווארן צו דער "זאג. צייטונג". ש. לעווקאוויטש׳ם ארבעט אין "זאגלעמביער לעבען" איז נישט געווען פון די לייכטע, דעו ער איז געווען דער רעדאקטאר, קארעק־ טאר און אדמיניסטראטאר, אלע רעדאקציאנעלע א ה אדמיניטטראטיווע ארבעטן געטאן כמעט אליין, נישט קענעגדי ק זיך דערלהבן צונעמען - 153 -