ויואלט געו*וע ו $ק$ל ש נעצטן, רי אוונטן, לו^ג ן מיר, א באליאסטר ע יוגנטלעכ ע האבן זי ד געשאר ט אדו ם אים * או ן ע ר הא ט ארנד ז געלערנ ט ד י דאמאלג ד דיקע ציודלידער. ער ווער ט מיטגעריס ן או ן פארכאפ ט פו ן ציוניסטיש ע שטימובגע ן או ן גאציאנאלע באפרייאונגסמעפילן, או ן לאז ט זי ך קיי ן אר ץ ישרא ל מי ט ד י ערשטע חלוצי ם פו ן דע ר דריטע ר עליה. ד י רעאל ע ווירקלעכקיי ט אי ן לאנ ד מיט וועלכע ר ע ר הא ט זי ך אנגעשטויס ן פניבדאל-פנים, אי ז אבע ר ניש ט אזוי אידעא ל או ן ראמאנטי ש וו י דע ר זיסע ר חלו ם מי ט וועלכ ן ע ר הא ט זיך ארומגעטראג ן אי ן הארצן. נא ד א יא ר ארבע ט אי ן ד י ווירטשאפט ן פו ן יק״א אי ן גליל, פארלאז ט ע ר דא ס לאנ ה ווא ס הא ט אי ם שטאר ק באאיינדרוקט, און טרא ץ אל ע אנטוישונגע ן אזו י לי ב באקומען. ער פאר ט קיי ן אמעריק ע זי ך לערנען. ד א ערש ט אנטפלעק ט זי ך בי י אים אי ן ד י שפעטערדיק ע לעבענכדיאר ן ד י גייגונ ג צ ו מאלן. ס׳ווייז ט אויס, אז דע ר קינסמלערישע ד פונ ק אי ז שוי ן געווע ן פארבארג ן בי י אי ם פו ן קינדוויי ז אן, או ן איצ ט אי ז ע ר געקומע ן צו ם אויסדרוק. דאן באזעצ ט ע ר זי ך אי ן פאריז, וו ו ע ר לערנ ט מאלעריי. זיינ ע לערע ר און סראפעסאר ן זאג ן אי ם סאראוי ם א צוקונפט, ווא ס אי ז טאק ע מקויי ם געווארן.
זיין ערשטע אויסשטעלונג האב איך געזען מיט 20 יאר צוריק אין תל-אביבער מוזעאום. זינט דאמאלס באזוכט ער אפט ארץ ישראל, ביז ער האט זיך באזעצט אין תל־אביב, ווו ער ארבעט פלייסיק. ער מאלט זעלטן פייזאזשן און שטילילעבנס. ער איז אינדיווידועל און האט זיין ספעציפישע פארם און סטיל. ער באהערשט די טעכניק פון ליכט און שאטן. א שטריך דא און א שטריך דארט, א פלעק און גאך א פלעק און ס׳דערשייגט פאר דיר א געשטאלט, א וועזן פול מיט לעבן. גאלדבערג האט זיך אויסגעוויילט אן אייגנארטיקע טעמאטיק, וואס לייגט א חותם אויפ זיין שאפונג — א מאטיוו פון דער אמאליקער, רומסולער אלטער איילבילד פון א. גאלדבערג. ציור שמן מאת א. גולדברג. איילבילד פון א. גאלדבערג. ציור שמן מאת א. גולדברג. היים. די פראגמענטן זענען גענומען פון נאענטסן עבר, פונם געוועזענעם יידישן לעבגסישטייגער. ער פארקערפערט אין זיינע שאפונגען די אומי שטערבלעכקייט פון דער יידישער נשמה, ער פארמאגט א פיינעם חוש פאר די איידעלסטע און ערלעכסטע איבערלעבונגען פונם אלטן דור, וועלכן ער לעכצט צו פאראייביקן. זייגע שאפונגען שטאמען פון די טיפענישן פון אונזער פאלקכדלעבן,
פון דעם שפרודלדיקן מקור שעפט ער קראפט און שטאף פאר זיין ארבעט. ער צייכנט טיפן פון יידישן בענדין, פון וועלכן ער איז אויסגעוואקסן, פאר י קניפט און פארבונדן ביזץ סאמע שורש. דער דאזיקער כח טרייבט אים עדיהיום. צוהאט ער עפעס געפילט און פאראויסגעזען מיט זיין שארסן קינסטלעדיאויג, אז עס דערנענטערט זיך א שקיעה, דער חורבן פון יידישן פאלק אין פוילן, ווען ער האט נאד מיט פיל יארן צוריק פארן אומקום געמאלט די פארשגיטענע און אויף אייביק פארלוירענע יידישע פאלקסי טימליכקייט? אמאל, אין דער מחיצה מיט אים, האבן מיר פארפירט א שמועס איבער היימישע עגינים. מיר מישן אויף זיסע זכרונות פון בענדינער לעבן. מיט וואס פאר א בעגקעגיש רעדט ער וועגן יענע שיינע צייטן. ער געדענקט אלץ, דעם קלענסטן פרט, וואס איז זיד פארלאפן מיט קרוב א האלבן יארי הונדערט צוריק. ער דערמאנט יעדן איינעם פון די אמאליקע פרנסים, פון די שיינע יידן. פון די גבירים און אביונים צוגלייך. ,,דאס בעגדין, די גלעני צענדע פארגאנגענהייט, די טיפן און געשטאלטן - - אט דאם,איז דער ברונעם פון וואנען כ׳שעם און טרינק; תמיד ורע לאיד באקומען די השראה און דערקוויקונג פונעם דאזיקן אומדערשעפלעכן קוואל״ — זאגט ער מיר. יא, ער זאגט דאס נישט סתם בעלמא, ווייל צוקוקענדיק זיך צו זיינע - 179 -