Original scanEvidence located
Original memorial-book scan 361
Book text
Passage 1normalized OCR · source chars 0-1126

721 צװײ גבױת־עדות 722 ;2ז6'ײזסג^8 פון װאגען מען האט זיי מאםנוױיז אװעקגעשיקט אין פארמאכטע װאגאנען קיץ די דייטשן האבן נאר איבערגעלאזט 72 מענער צו רוימען די הייזער פץ די אויםגעזידלטע און די גאםן, װעלכע זענען געװען פול מיט טויטע׳ פארשידענע פעק א.א.װ. מיר זענען כסדר געליגן אויפן בוידעם און געהונגערט. איך האב געהאט א שװעגערין װעלכע דער לויטענאנט האט אפגעראטעװעט וױיל ער האט בײ איר אין רעסטאראן יעדן טאג מיטאג געגעסן. און ער האט זי געהאלטן אין זשאנדארמעריע, כדי עס זאל איר גארנישט פאסירן, איר מאן (מײן ברודער) איז געװען מיט אונדז צחאמען אויפן בוידעם. ליגנדיק אין גרוים שרעק אויפן בוידעם האבן מיר געהערט װי אונדזער שכן א פאלאק מיטן נאמען .1100113).88 ס^ז• שמועםט מיט אנדערע פאלאקן, אז ער האט אונדז נישט געזען בײ לער אויםזידלונג, אז מיר האבן זיך זיכער אויםבאהאלטן. מײן פאטער און מײן ברודער זעענדיק אז מיר לײדן גרויסן הונגער, האבן באשלאםן אראפגײן אין גאס כדי װאס צו ״ארגאניזירן״. די 72 יידן האבן שוין געארבעט אין גאס. מײן פאטער אוז מײן ברודער האבן זיך צוזאמענגעמישט מיט זיי. מען האט זײ אבער דערקענט און באלד ארעסטירט. אדאנק מײן שװעגערין װעלכע האט געהאט א גרויםן אײגפלום אויפן לויטענאנט איז זיי געלונגען ארויס פון ארעסט•

passage_6857e598e4537365ca15861f
Passage 2normalized OCR · source chars 1128-2361

צו די אכט טעג זענען מיר אראפגעגאנגען פון בוידעם, וױיל מיר האבן געזען אז אײנציקוױיז קומעןאןײדן װעלכעהאבןזיך אויסבאהאלטן אין דער צײט פון דער אויםזידלונג אין װעלדער, בונקערם, קעלערס א.א.װ• מיר זענען איצט געװען אין 11£ם161מ1ו1ס ארום 500 מאן. די דײטשן האבן דערװײל אונדז גארנישט געטאן, זײ האבן געװאלט װאס מער מענטשן קאנצענטרירן און דערנאך אדורכפירן די צוױיטע אויסזידלונג׳ װעלכע איז פארגעקומען צו די 14 טעג. מיר זענען װידער ארויף אויפן בוידעם, דא זענען מיר געװען 30 פערזאן, מיט די זעלבע 2 קינדער. װידער זענען אלע אװעקגעשיקט געװארן, חוץ עטלעכע מענער צו רוימען• 3(823 איז װידער געװען זײער שטארק טעטיק און אויך 1ס81^סס1<1ס8 3(827 װעלכער געפיגט זיך הײנט איז ££* 6 1 (191) 3 11 ^1 . 3(823 איז אבער געװען דער ראש פון די מוסרים. ער איז ארומגעלאפן מיט זײן שמעק־הונט און געזוכט יידן• די זשאנדארמען זענען אים געװען בײהילפיק, ביז זײ האבן אונדז געפונען. מיר זענען געװען סארלוירן. עם האט זיך אנגעהויבן א גרויסע שיסערײ און באלד האבן מיר דערזען *3818ינ 3(823 און די זשאגדארמעריע װעלכע זענען צו אונדז ארויף דורך א לײטער. זײ האבן אונדז באפוילן אראפגײן ד.ה. אראפשפרינגען 10 מעטער די הויך. מײן ברודער איז .אראפגעשפרונגען דער ערשטער. ער האט כאקומען האלב טויט געשלאגן. נאך אים אלע כסדר. באזונדערם געשלאגן האט באקומען אן אלטיטשקע פרוי׳ ארום 65 יאר אלט.

passage_06475d7bc192ca56a2439827
Passage 3normalized OCR · source chars 2363-3562

מען האט אונדז אלעמען ד.ה. די 30 פערזאן אײנגעשפארט אין געפאנגעניש װו מיר האבן קײן עםן נישט באקומען. מײן שװעגערין 87101311 13ז^ האט געארבעט אויף אלע פראנטן כדי אונדז צו באפרײען. עם איז איר געװען דערלויבש 106106 ארומצופארן אומעטום. זי איז געפארן קיץ אין־ארבעטס־ לאגער 883£מ, געגעבן דעם דײטשן דירעקטאר פון פאבריק מיטן נאמען 821101118 א גרויםע םומע געלט און האט פון אים ארויסבאקומען אן ארויספאדערונג פאר די 30 פערזאן אין פאבריק אריץ. די דײטשן אבער האבן נישט ארויםגעגעבן אט די 30 אײגגעשפארטע פערזאן. זײ האבן ארויסגעגעבן די מענטשן װעלכע זײ האבן געװאלט. מיך האבן די דײטשן נישט געװאלט ארויםגעבן, וױיל איך בין געװען צו ױנג• מיץ שװעגערין האט זײ אבער װידער װאם געגעבן, און זײ האבן מיך ארויםגעלאזן .מײנע עלטערן׳ איץ שװעסטער און איץ ברודער, האבן זײ נישט געװאלט ארויםגעבן און קײן געלט האט אויך נישט געהאלפן. מיר זענען געװען געצװונגען מיט זײ זיך צו שײדן אויף אײביק. מען האט זײ אלעמען באלד געשיקט קײן 11161-2וס1>מ83 און אונדז האט מען אנהויב דעצעמבער 1942 געשיקט קײן 106106 אין ארבעטם לאגער מיץ שװעגערין איז אױך מיט מיט אונדז. דערווייל האבן די דייטשן פץ 0110116111110 צוריקגעפאדערט מײן ברודער, וױיל זײ האבן געדארפט א קאמאשן־שטעפער. אין א קורצער צײט ארום איז מײן ברודער געלונגען אהין צו נעמען צו זיך זײן פרוי•

passage_1364744ad0ffe44facaea21f
Passage 4normalized OCR · source chars 3564-4334

און איצט האט מען װידער געדארסט פון ס1!מ61!מ11ה צו ברענגען קארטאםל קײן 106106 און דעריבער האט דער דירעקטאר פץ §383מ ארויסגעשיקט 30 מענער אויף ״קארטאפל־קאלומנע״. דערנאך האט מען װידער באדארפט פרויען זײ זאלן קאכן עםן פאר די מענער, האט מען ארױס־ געשיקט פץ :§383מ 13 פרויען קיץ 011011610110. די לעבנם־ באדיגגונגען זענען דא געװען זײער שלעכטע, די ארבעט א שמוציקע, אץ דעריבער איז אין א קורצער צײט אויסגעבראכן א טיפום־עפידעמיע. אלע 13 ײדישע פרויען זעגען שװער קראנק געװארז• מיץ ברודער איז געװען שטארק פארגומען בײ דער ארבעט׳ ער האט אבער פיל מאל זיך ארויסגעגנבעט אץ געקומען באזוכן ךי סרויען, און זײ געהאלפן מיט װאס ער האט גאר געקענט. זיץ פרוי איז אויך געװען צוױשן די קראנקע. דערוױיל האבן זיך די דײטשן דערװוםט, אז אלע םרויען זענען קראנק אויף א טיםום און האבן באשלאםן זײ אויםשיסן.

passage_096edfd515aaf1b5c92dbc02