Labor camp

פונדאן אן האט דער ײדנראט זיך נהוג געװען צו זאמלע בע ת יעדער קאנטריבוציע, צװײפאכע און דרײפאכע ם,כומים ביי דער באפעלקערונג, כדי ער זאל האבן ביי זיך א רעזערװ פאר א שלעכטער צײט. דאם גלײכן ביי דער מאביליזירונג אויף ארבעט אין שטאט, הינטער דער שטאט, אדער אפילו אין ארבעטם לאגער, פלעגט דער יידנראט שטענדיק ארוים־ רופן מער ארבעטער װי ס׳האט זיך געפאדערט און אויםגוצן זײ צו זײן דיספאזיציע. אזוי װי די געלט־קאנטריבוציעם, פונקט װי קאנטריבוציעס אויף זאכן, מעבל און די מאבילי־ זירונג אויף צװאנגס־ארבעט איז געװארן א טאג־טעגלעכע דערשײנונג, האבן ײדן געװאלט, אז ײדנראטלער, ײדישע פא־ ליצײ און זײערע קרובים זאלן זיך אויך באטייליקן אינדעם און ניט באגנוגענען זיך נאר מיט נעמען ביי אנדערע — אפט מיט גװאלד — און מיט טרײבן אנדערע. די פרױוילעגיעס װאס ײידנראטלע ר און זײערע קרובים האבן זיך אליץ גענו־ מען, האט אלעמען אויפגערעגט קעגן זײ. מענטשן, וועלכע האבן אין פארלויף פון געצײלטע חדשים פארלארן זײער פארמעגן, זײערע זאכן, מעבל און דער עיקר דאס געזונט ביי שװערע ארבעט, האבן ניט געקענט מוחל זיץ די ײדנראטלע ר און די ײדישע פאליצײ, וועלכע פלעגן נאך יעדע ר קאגטרי־ בוציע רײכער װערן, נאך יעדע צרה — פעטע ר װערן. יידי־ ש ע פאליציאנט ן פלעג ן שיכור׳ן, הוליע ן און האנדלע ן מיט די גױישע פאליציאגטן.

... ״ווען מיר האבן זיך אין ארבעטס־לאגער דערװוסט, אז מען האט שוין אויך אומגעבראכט די ײדן פון געטא ״א״ — שרײבט עפעלבױם — ״האבן מיר באשלאסן צו אנטלויפן אין װאלד. דאם איז געװען זייער שװער. די דארטיקע באפעל־ קערונג האט געמאכט אבלאװעס אויף ײדן, װײל מען האט זיי צוגעזאגט פינף הונדערט רובל פאר יעדן ײדן, װאם זיי װעלן ברענגען. אויך די קריסטלעכע פארטיזאנער פלעגן הרגע־ נען ײדן, באהויפטנדיק, אז אין רוסלאנד װעט װידער װערן א צארישע ארדענונג. ״בעי זשידאװ—•ספאסאי ראסיױ!״ האט מען געהערט. ...