Ghetto A

דערװײל איז די געטא א׳ ארומגעצוימט געװארן מיט א הויכן פארקאן פון 2 און א האלבע מעטער און פון געטא ב׳ זײנען פיל ױנגענטלעכע ארויםגעפירט געװארן אין ארבעטם־ לאגער קײן פעטראװיטש (אויפן װעג פון קאברין־בריםק). אויסער דעם דערמאנטן לאגער, זײנען געשאפן געװארן ארום דראהיטשין פריװויליקע ארבעטס לאגערן אין ױזעפין און ראדעםטאװ. אויב קײן פעטראװיטש פלעגן די ײדנראטלע און די ײדישע פאליצײ כאפן מענטשן און פארשיקן מיט גװאלד, און טײלמאל ארעסטירן און פײניקן די קרובים פון באשטימטן קרבן װאם האט זיך אויסבאהאלטן און ניט גע־ װאלט גײן אין לאגער, — איז ידאם װערבירן ארבעטער פאר

... קאנ ט געװארן װעגן חורבן פון געטא א׳, ...

... צביה׳ן, װעלכע האט זיך אויך געפונען אין געטא־ב׳, איז געלונגען צו אנטלויפן פון די רוצחים און זי האט זיך אויסבאהאלטן אין געטא׳־א׳, בײ משה לעװאק׳ן אין גארטן, ביז זונטאג פארנאכט, און אזוי ארום געבליבן לעבן. שפעטער איז זי אנגעקומען קײן ראדאםטאװע (דוד געװען דארט) און געארבעט בײ די באליעם. נא ך דער פארניכטונג פון דעפ לאגער אין ראדאםטאװע, זײנען צביה און דוד אנטלאפן אין װאלד. דוד איז אומגעקומען און צביה האט זיך דערשלאגן צו די פארטיזאנער פון ״מאלאטאװ־אטריאד״ און דארט געװען ביז איר באפרײאונג. (זען 1. 301, 304, 337, 340.)

... ליקזוידירונג פון געטא־א׳ — איבערגעגעבן פון יהושע קאפעלושניק ...

... ״א צעמישטער פון צער און צארן האב איך אומגע־ װארפן דעם דײטש, װאם איז געגאעע ן לעבן מיר, און אנט־ לאפן אין װאלד אונטער א האגל פון קוילן. מען האט מיך אויפן דריטן טאג געפונען א פאר׳חלש׳טן אין װאלד און מיך פארשלעפט אין געטא ״א״, װעלכע האט נאך געלעבט. אלע האבן שוין פארשטאנען, אז די טעג פון די ״װערטפולע פאך־ ײדן״ זײנען שוין אויך געצײלטע. פונדעסטװעגן האט די קהלה פארװאלטונג מורא געהאט מיך, דעם ״װערטלאזן״, דארטן צו האלטן. מען האט מיך פארשיקט קײן ראדאסטאװ אין אן ארבעטסלאגער.

... ״ווען מיר האבן זיך אין ארבעטס־לאגער דערװוסט, אז מען האט שוין אויך אומגעבראכט די ײדן פון געטא ״א״ — שרײבט עפעלבױם — ״האבן מיר באשלאסן צו אנטלויפן אין װאלד. דאם איז געװען זייער שװער. די דארטיקע באפעל־ קערונג האט געמאכט אבלאװעס אויף ײדן, װײל מען האט זיי צוגעזאגט פינף הונדערט רובל פאר יעדן ײדן, װאם זיי װעלן ברענגען. אויך די קריסטלעכע פארטיזאנער פלעגן הרגע־ נען ײדן, באהויפטנדיק, אז אין רוסלאנד װעט װידער װערן א צארישע ארדענונג. ״בעי זשידאװ—•ספאסאי ראסיױ!״ האט מען געהערט. ...

אנגעגןומען י־ע־טע דגון זײן שיואגער ג^ידכיאן. יצחה גא^דכיאן. *עכיוא: ^צרמה גאהדמאן, פון יײםהײם, דײטען-עפערבויבו, מ״כה גינגאיד. יאה גי: יאנד. דאטירצ^ אוינוכט דעם 10טן. גאיד, מרבה גיננוןגיד, העסה גינגאיד. אין װערכעסער ^צדײבט אזא פאר-םרײדיר גינגארד, מאטה גי:ג*<גיד, יאמרונג פון די שארית הוריטה פון רעװבערײ, צירי יעװ. אייעזער יעװ, דר^והי^ין סאלעסקי און אומגעגענד מיברע לעװ, סאיגענדיער, אמת איז אנגעהארטן געװ^רן. י׳־־ א מנהס:עגדיער, הײם גענדיער, דודל גענדיער, אב, דער טאג פון יאהרצײט װען די פסה סאנדױק זערדע סאנדױק, שעפר־ ריעבע און טײערע אין געטא ב׳ זײנען סיר װאר׳עאווסקי, חײטיעע װארשאוױ אומגעלוומען דורך די תרױנים איז סהי, אנרהם װארעאװסהי, יצהין 3י־ 42 (11. די אין געטא א׳ זײנען אומגע־סעצהי, רדר װינאױהער, מענדעי װי־1 קומען דעם 15טן אגןטאבער 42 ^<׳ נאװלןער, עגרמה װינאװהער, יעקברע־■ צוזאמען דרײ טויזנט אידייטעי־גרױעיה. װין, עיקעה יעװין, ײסר יעװין, ײדא ני^גכדם װיעס איז געזי^ןנט געװא׳ פארק, איגנא״ז פאיק, פײגעיע פאיק, ...