Zakazelie

... אין א דאנערשטאג, װי נאר עס איז געװארן נאכט, איז דער הימל געװארן שטארק רויט פון די שרפות, װאם די קאזאקן האבן אנגעצונדן די דערפער ארום שטאט. מיר האבן שוין געװוסט, אז דאס איז די לעצטע נאכט, און אז נאך הײנט באנאכט װעט מען אונטערצינדן דראהיטשין. (אגב, אינטערע־ סאנט איז דער עפיזאד: בײטאג האט א דײטשישער עראפלאן אראפגעװארפן א באמבע אין זאקאזעליע, װאס האט פונקט געטראפן אין דעם גרויסן ״זאװאד״ פון שנאפס און האט אײנ־ געלײגט עטלעכע װענט. גראד האבן זיך דארט, אין דעם ברויז, געפונען ײדן פון וואלעװעל און פון דראהיטשין, װאס זײגן געקומען שעפן פון דעם בראנפן, װאס די רוםן האבן ארויסגעלאזט פון די באסײנען אין דער ערד. צום גליק האט דער באמבע־אויפרײס קײנעם נישט געשאדט... )

... טשין׳ זײנע ד י באלאכאװצעם׳ נאך די זעלבע נאכט באפאלן דעם הויף זאקאזעליע׳ װו עס האבן זיך געפונען א צענדליק ײדישע פליטים משפחות און האבן דארטן אויסגעמארדעטן 17 ײדישע נפשות. עזר א מישױוער׳ס זון האבן די באנדיטן דערשאסן ליגנדיק א קראנקער אין בעט׳ װי אויך זײן מוטער׳ ...

... װען איך בין אנגעקומען אין דעם טאל פון טויט — ״זא־ קאזעליע״, און האב .דערזען מײן טײערע׳ ליבע שװעסטער ליגן טויט, דערשאםן׳ און נעבן איר — אירע צװײ ליכטיקע שיינענדע טעכטערלעך׳ פײגעלע און חאשעלע׳ 12 און 14 יאר, מיט אויסגעריסענע בײכער און צעשמעטערטע קעפלעך׳ האב איך צוזאמענגעבראכן און א גרוילעכער יאמער האט זיך פון מיץ הארץ ארויםגעריסן, אויף דעם פלאץ האב איך שוין געטראפן א פאר ײדן פון זאקאזעליע׳ ר׳ זר ח שײנבאום און שעפסל, וועלכע האבן זיך באמיט מיך צו בארואיקן.

... שמואל פישמאן — אויפן נײעם בית עוילם אין דראהיטשין — שטײט לעבן די קברים פון זײן שװעסטער, בת־שבע, און אירע קינדער פײגעלע (12 יאר אלט געװען) און חאשעלע (14), תעלכע זײנען, צוזאמען מיט נאך 14 יידישע נפשות, ברוטאל דער׳הרג׳עט געװארן דורך די רוצח׳שע באלאכאװצעקס (די פארבינדעטע פון די פאליאקן צו שלאגן די באלשעװיקעם) אין זאקאזעליע אין יאר 1921... הי״ד ו ...

... די באלאכןךוצעם האבן זיך ארײנגעריסן אין הויף זאקא־ זעליע (14 װיארםט פון שטעטל), צונויפגעטריבן אלע ייִדן און זײ אלעמען דערמארדעט. 17 יידישע נפשות, אלט און ױנג, זײנען געפאלן קרבנות דוחך די מערדערישע הענט פון די באלאכאװצעם, די רוסישע װײס־גװארדײצעם.. . ...

... אין זאקאזעליע בײ דראהיטשין ג׳ חשון, תרפ״ב—1921 ...

כלעװישטש, זאקאזעליע, לידװינאװע, םמולניק, טשעראמכע, אםעװעץ, פערקאװיטש, ביליען, לעכעװיטש, באלקון, הוטע, אזיטש א.א.אין קאנטראם צודידארפישעפויערים, האב ן ד י פריצים פון ד י הויפן צוגעשטעלט צוד יײדישעבעלי־ מלאכותאםך ארבעט. ד י פריצים האב ן געהאט גרויס צוטרוי צוד יײדישעבעלי־מלאכות, אל ם גוטעפאך־לײט. ד י מאגנאטישע פאקאיען, ד י סטײנע ם פארפערד, ד י אבארע ם פארבהמות, ד י שײער ן וכדומר״ זײנע ן אלע געבוי ט געװאר ן דורךײדישעבויערס, מוליארעם, םטאליארע ם און מאליא ־ ...