װע ן קײ ן דורכגעפרעסענ ע מי ט ײדן־והאס , װאל ט זי געקענ ט זײע ר לײכ ט כאפ ן דע ם עשאלא ן או ן אויסגעפינע ן די שול ־ דיק ע אי ן דע ם מאס ן מארד . ע ס מו ז אבע ר פארצײכנ ט װער ן אל ס הייסטארישע ר פאקט , א ז ד י פויליש ע מאכ ט הא ט שטי ־ לערהײ ט מסכי ם געװע ן צ ו ד י ומעשי ם תעתועי ם פו ן זײער ע פארבינדעטע , ד י באנדע ס פ ו ן /,באטקא ״ באלאכאװיטש • װעלכ ע האב ן געבושעװע ט איבע ר גאנ ץ פאלעסי ע מי ט מאר ד טאט ן או ן שוידערלעכ ע פאגראמע ן קעג ן דע ר ײדישע ר באפעלקע ־ רונג , או ן האב ן אי ן ערגע ץ ני ט אנגענומע ן קײ ן מיטלע ן אפצד ־ שטעל ן ד י מערדעריש ע באנדע ס או ן צ ו באשטראפ ן ד י שול ־ דיקע . אזו י הא ט אוי ך פאסיר ט מי ט צענדליקע ר או ן הונדער ־ טע ר ײדיש ע קרבנו ת װא ס זײנע ן געפאל ן פו ן זײער ע מער ־ דעריש ע הענ ט אי ן פינס ק או ן אהמגעגנ ט או ן אי ן ד י פיל ע דערפע ר צוויש ן קאמען־קאשירס ק (קאװלע ר פאװיאט ) ליבע ־ ש ײ או ן פינסק , א גרויסע ר טײ ל פו ן ד י בלוטיק ע געשעעניש ן או ן אײנצל ־ הײט ן װעג ן ׳פי ל ײדיש ע קרבנות , אי ז פאראײביק ט געװאר ן דורכ ן באװא׳ו׳סט ן פינסקע ר צױניסטיש ן פירע ר או ן כלל־טו׳ער , ר י אברה ם אש ר ׳פײנשטײ ן ז״ל , אונטער ן נאמע ן ״מגיל ת הפורעניו ת ש ל פינס ק והגלי ל בימ י שלטו ן הבלכובצים״ . אומקערנדי ק זי ך צורי ק צ ו ד י 17 זאקאזעליע ר קדושים .

ע ס הא ט געדויער פינ ף טע ג בי ז ע ס אי ז גע׳קומע ן ד י דער ־ לויבני ש פו ן ודע ר פוילישע ר מאכ ט צ ו בריינגע ן ז ײ צ ו קב ר ישראל . דע ר שרײבע ר פו ן ד י שורו ת מי ט נא ך 4 ־ 3 זאקאזעליע ר ײדן , האב ן ד י גאנצ ע צײ ט זי ך ני ט געשײד ט פו ן ד י קדושים . תהלי ם זאג ן או ן משנױ ת לערנען , דורכגעזאפ ט מי ט הײס ע טרערן , אי ז געװע ן מײ ן שפײ ז או ן אונטערהאלטו.נ ג אל ע 5 טעג . ׳גאנ ץ דראהיטשי ן אי ז אײנגעהיל ט געװאר ן אי ן א טיפ ן טרויע ר װע ן ד י טויטן־פראצע׳סי ע פו ן פינ ף עגלו ת אי ז דורכ ־ געפאר ן ד י גאס ן אויפ ן װע ג צו ם בי ת הקברות . ד י גאנצ ע יידיש ע באפעלקערונג , אל ט או ן ױנג , מי ט ד י רבני ם פאר ־ אויס , הא ט ז ײ באגלײ ט צ ו זײע ר אײביקע ר ר ו מי ט הארצ ־ רייסנד ע יללו ת װא ס ׳האב ן באדארפ ט ד י הימלע ן שפאלט ן או ן גרײכ ן צו ם כס א הכבוד , 17 הספדי ם זײנע ן אפגעהאלט ן גע ־ װאר ן פו ן רבני ם או ן בעלי־בתים , או ן דע ר שרייבע ר ׳פו ן ד י שורו ת הא ט זי ך מי ט הארצרײסנד ע װערטע ר געזעגנ ט מי ט ד י קרבנות , אנפאנגענדי ק מי ט א פסו ק פו ן מקונן : ״אוי , ד׳ , מ ה הי ה לנו , הביט ה ורא ה א ת חרפתנו ״ ד י 17 קברי ם זײנע ן ׳פארשאט ן געװארן . 17 קדישי ם זײ ־ נע ן געזאג ט געװארן , או ן דע ר גאנצע ר אבלים־עול ם אי ז שטי ל שװײגנדי ק געגאנגע ן צורי ק פו ן בי ת עול ם ׳מי ט טרויעריק ע געמיטע ר או ן אראפגעלאזענ ע קע פ או ן ד י ליפ ן האב ן גע ־ שעפטשע ט ד י תפלה : ״רבש״ע , נקו ם א ת נקמ ת ד ם עבדי ך השפוך״ . — גא ט אי ן הי׳מל , נע ם נקמ ה פא ר דא ס פארגאסענ ע יידיש ע בלוט י

װער האט דאס דעמאלט געקענט זיך פארשטעלן, אז מיט 25 יאר שפעטע װעלן די אמעריקאנער דראהיטשינער לאנדם־ לײט דארפן ארויסגעבן א ספעציעלן ״יזכור־בוך״ געװידמעט דעם הײליקן אנדײנק פון דער גאנצער קהילה קדושה פון דעם ליבן, טײערן שטעטל דראהיטשין, װאס איז אכזרױתדיק אומ־ געקומען ע ל קדוש השם, צוזאמען מיט די פיל הונדערטער ײדישע שטעט און שטעטלעך און דעריפער, דורך די הענט פון דעם דײטשן מערדער פאלק׳ װעמענס אייניקלעך קומען ארויס פון עמלק, פרעד״ המן, טארקװעמאדא, כמעלניצקי, באלא־ כאװיטש א. ׳א. װ. װײ צו אונדזער פאלק װאם האט דאס דערלעבט! ! ! זאלן אט די באשיידענע פארזײטן, געשריבען מיט װײטאג און מיט בלוט פון הארצן, דינען װי אן אײביקער מאנומענט פאר מײן טײערן אונפארגעסלעכן שװעסטער בת־שבע מיט אירע צװײ טעכטערלעך, בליענדע בלומען — און צו די 14 אנדערע זאקאזעליער קרבנות פון 1921 און צו די פיל הונדערטער דראהיטשינער לאנדםלײט, מענער פרויען און קינדער, װאס זײנען געפאלן ע ל קדוש השם 43 ־ 1942. ׳הי״ד!