דערזוײַל, װי געזאגט, איז אין שטעטל שטיל און רואיק. האבן זיך אױגיקע ײדן, מער דרײםטערע, מײשב געװען, װאם װעלן זײ אזוי ליגן אין די קעלערםן קוד םכל איז דאך ער ב םוכות, מען דארף דאך אויפשטעלן סוכות. צי עס װעט זיץ װאס צו עםן אין דער םוכד״ צי נישט, דאס א ת א שפעטער־ דיקע זאך, אבער די מצות־םוכה דארף מען דאך מקײם זײן. און אומ ר ועושד״ מ׳האט אנגעהויבן אויפשטעלן סוכות. צװישן די מער דרײסטערע יידן, איז אויך געװען מײן פאטער. א האלב סוכר, איז שוין געװען פארטיק. פלוצלונג, װי־ דער א טומל, א געפילדער, זואם איז געשען? עס װײזט זיך ארויס אט װאס־אן אפטײלונג באלשעװים־ טישע מיליטער איז געגאנגען צום פראנט און האבן געזוכט מענטשן צו װײזן זײ דעם װעג צו סאמענישטשע, ו װדער פראנט וד,אט זיך געפונען. װער ם׳וד,אט געקענט, איז געלאפן זיך באהאלטן. דערזעענדיק מיך שטײענדיק בײם פראנט פון הויז (איך בין נאך דאן געװען א קלײן ײנגל), ד,אט דער קאמיסאר פון דער אפטײלונג געװאלט מיך נעמען אלס זײן װעג־װיהער. איך בין אנטלאפן צום טאט ן זיך באהאלטן. דערװײל האט דער קאמיםא ר דערזען מײן פאטער בײ דער םוכה, און ער ר,אט זיך גענומען צו אים. נישט אנדערש, מיץ פאטער מוז גיץ װימן זײ ידם װעג צום יפראנט. קוים מיט צדו ת האבן מיר זיך בײ אים אפגעבעטן. דער קאמיסאר האט געגעבן א מאך מיט דער האנ ט און איז אװעק.

נאך דער געשעניש זײנען אלע ײדן ארײן אין זײערע באהעלטענישן און דאם שטעטל האט באקומען אן אוייםזען װי א בית־עולם. די םוכות זײנען געבליבן שטיץ נישט פאר־ענדיקט. עס איז אנגעקומען די ערשטע סוכות נאכט. אין שטעטל הערט מען נישט קײן ישארך. אין די ■גאסן, אין די הײזער, איז פינצטער. וו ניש ט װו רײםט זיך ארויס, דורך א שפאלט פון א פענצטער, א פאס ליכטיקײט און װערט סאלד פאר־שװונדן. מען עתוארט דעם מארגנדיקן טאג, װעלכער דארף ברײעען נײס. און װירקלעך, װי עס תא ט אנגעהײבן װערן ליכטיק, אזוי ד,א ט פונדערװײטנם אנגעדדיבן אפהילכן אין דער לופטן א שאם, א צװײטער, א דריטער. מיט א ד,אלבע שעד, שיפעטער, יתא ט שױן געד^אגילט מיט קוילן. פון בײדע זײטן ד,א ט מען געשאםן און א גרויסער טייל פון די שראפ־נעלן האט אויפגעריסן אין שטעטל. ערד מיט האלץ צונויפגעמישט מיט רויך האבן זיך געטיראגן צענדליקער מעטער אין דער לופטן. די זשומערם פון די גראנאט ן האט טױב גע־ימאכט. מען ד,א ט מער נישט געזען װי ערד און פײער. ערשט ארום ד,אלבן טאג, האט אנגעדדיבן װערן שטילער, די אויפ־רײסן פון די גראנאטן זײנען געװארן זעלטענער. פון אונ־דזער באד,עלטעניש זעען מיר, װי די באלשעװיקעם ציען זיך צוריק. עס באװײזן זיך די ערשטע פוילישע זעלנער, און נאך זיי ציען זיך אריץ אין שטעטל די פוילישע אפטײלונגען. ג .

אפארטעיג זײנען דורך רואיק. מ׳ד,אט פרײער אפגע־ אטעמט און מ׳האט געמײנט, אז מיט יעדם װעט שוין נעמען א סוף צו די צרות און ענוים, וועלכע ציען זיך שוין אזוי חדשים לאנג. עס איז אבער אונד ז נישט געװען םאשערט צו לויז װערן פון די צרות. די גאנצע צײט װאס די פאליאקן זײנען געװען אין שטעטל איז נאך געװען װי ע ם איז צו דעירלײדן. נאר מיטן מאמענט, װען די פוילישע אפטײלונגען זײנען אװעק אזיפן פראנט, און די באלאכאװצע ס האב ן פארנומען די הינטערשטע דײען, הא ט יעדע ר אײנע ר פארלויר ן ד י זיכערקײ ט פא ר זי ץ לעבן. גלײך װי די באלאכאװצע ם ד,אב ן איבערגעטראט ן ד י ערד פון שטעטל, האב ן ז ײ אנגער,ײבן ארויםװײזן זייערע מערדער־ לעכ ע מעשים. בײ יעדע ר געלעגנר,ײט האב ן זיי אפעריר ט