Original scanEvidence located
Original memorial-book scan 242
Book text
Passage 1OCR · respaced for reading · source chars 0-1450

משה דער פרוש הי״ד ״משה דער פרוש״ האט מען אים גערופן. ער איז געווען פון נידריקן װוקס, האט געהאט א פאר פינקלדיקע אויגן, װעלכע זײנען געווען פארשטעלט מיט א פאר צעבראכענע ברילן. זיץ פלאץ איז געווען אין אלטן בית־מדרש, הינטער דער בימה, װו ער האט געלערנט טאג און נאכט פאר זיך, אדער ער פלעגט לערנען מיטן עולים ״עין־יעקב״ ביז מנחה־למעריב. יעדער חשובער בעל הבית האט אים געגעבן ״א טאג״ צו עסן. ער האט קײנ־ מאל ניט דערצײלט פון זיץ פאמיליע און זיץ לעבן איז געווען פאר יעדן א גע־ הײמניש. שבת פלעגט ער עסן בײ אונז. מיץ אועערע שװעםמער פלעגט פאר אים םפעציעל מאכן מיל־ ר׳ משה דער פרוש, ע״ה כיקם װײל ער חאט גיט געקענט עסן קײן פלײשיקס — בלויז מילכיקס. אײנמאל אין א 6 רײטאג אװנט. אויפן גאס חאט געגאסן א שלאגס רעגן און עס איז געווען אוגמעגלעד ארויםצוגיץ 6ון הויז — האב איך אים געבעטן, ער זאל בלײבן בײ אונדז נעכטיקן. בײ דער געלעגנהײט האבן מיר ארומגערעדט פאר־ שײדענע ײדישע ענינים און אויד די װעלט פאליטיק ביז מען איז געקומען צום אײגענעם לעבן. איך האב אים זײער געבעטן, אז ער זאל מיר דערצײלן פון זיץ לעבן און פארװאס ער איז א פרוש געווארן. ער האט מיר פארשװןא־ן, אז כל זמן ער װעט לעבן, טאר איך דאם קײנעם ניט זאגן. און אזוי װי דער פרוש איז מער ניט צװישן די לעבעדיקע מעג איך עס שוין דערצײלן. דער פרוש האט מיר דערצײלט א טדאגישע געעןיכטע.

passage_a3d75a2ee4130ffa079a1117
Passage 2OCR · respaced for reading · source chars 1452-2722

״געװוינט הא ב אי דאי ן א דאר ף יוכנאװיץ, בײ פינסק. אנגעקומע ן פו ן דע ר ישיב ה או ן חתונ ה געהא ט פאר א רײכ ן ישוב׳גיק ם א טאכטער • אי ד הא ב געהא ט זײע ר א שײנ ע פרוי, װ י איי ד פרנס ה פו ן דע ר קראם, װא ס מי ץ שװע ר הא ט פא ר מי ר געע 6 נט . צו דע ם הא ט מי ד גא ט באגליק ט מי ט צװײ שײנ ע קינדערלע ד א ץ מי ר האב ן זי ד געלעב ט גליקלעד . ״ני ט אוי ף לאנ ג אבע ר אי ז געװע ן דע ר גליק . ד י װעל ט זאגט : ״קײנע ר װײם ט ני ט װעמענס . מארג ן ס׳איז״ . אי ן א 8 רי ־ מארג ן זאג ט מי ר מײ ן פרוי , א ז ז י פיל ט ני ט גוט , או ן א ז אי ד זא ל רופ ן א דאקטאר . אי ד ד ^ גלײ ד גערופ ן פו ן יאנאװ ע דע ם פעלדשער , װעלכע ר אי ז באל ד געקומע ן צופאר ן או ן אונ ־ טערזוכ ט מי ץ 6 רו י או ן דערקלערט , ז י אי ז קראנ ק אוי ף טיפוס . ע ר חא ט מי ר געגעב ן פארשידענ ע רעצעפטן • אי ד בי ן פײ ל פו ן בויג ן אװעקגעלאפ ן אי ן יאנאװע ר אפטײ ק או ן באשטעל ט ד י רעצעפטן . דע ר אפטײקע ר הא ט מי ר געגעב ן צװ ײ פלעש ־ לע ד — אײנ ע צו ם טרינקע ן או ן ד י צװײט ע צו ם אויסשפריצ ן ד י הויז , דאס , אי ז געװע ן גיפ ט ״לאיסאל״ . קומענדי ק אי ן הוי ז ה^ : איד , כאפנדיק , פארביט ן ד י פלעשלע ד או ן הא ב גענומע ן ד י ״לאיםאל ״ או ן עם ■ אײנגעגעב ן מי ץ טײערע ר פרוי . אזו י שנע ל װ י ז י יהא ט דא ס אראפגעשלונגען , הא ט אי ר גענומע ן װארפ ן אי ן קאנװולםיע ם או ן ז י אי ז אויםגעגאנגען.. .

passage_ee325bda08389aec2815c8f7
Passage 3OCR · respaced for reading · source chars 2724-3928

״אי ד ב י ן 6 ו ן שרע ק צעמישט געװארן . אבער , קײנער הא ט ני ט געװאוס ט ד י אורזאך . א ט דע ר דאזיקע ר שרעקלעכער טעו ת הא ט מי ר מײ ן לעב ן צעבראכ ן אוי ף אײבייק . אי ד הא ב קײ ן נעכ ט ני ט געשלאפן , ארומגעגאנגע ן או ן געפילט , א ז אי ד װע ל ארונטע ר פו ן זינען . אי ד חא ב באשלאם ן איבער צולאזן מײנ ע קינדע ר בײ מײ ן שװע ר או ן שװיגע ר או ן אלײ ן הא ב אי ד פארלאז ן מײנ ע פרײנ ט או ן ארומגעװאנדער ט איבע ר שטע ט או ן שטעטלזן ך נ ע ונד א גאנצ ן יא ר צײט , בי ז אי ד בי ן אנגעקומע ן אי ן דע ם שטעט ל דראהיטשי ן או ן ד א פארבליבן . ״בי ז הײנטיקן טא ג װײ ס קײנער ני ט פו ן מי ר או ן א ז אי ך הא ב געטויטע ט א מענטשן , מײ ן בעםטן פרײנ ט אי ן לעבן , דור ך א טעות , או ן דערפא ר װע ל אי ך פארבלײב ן א פרו ש ביז ן טויט״ . — הא ט ע ר פארענדיג ט זי ץ טראגיש ע געשייכטע . גדלי ה קאפלאן . אי ן הײליק ן אנדענ ק פו ן אונדזער ע ליב ע או ן טײער ע עלטערן כער ל לעכאװיצק י י״ ז אדר , 1938 ח ׳ ניםן , 1922 שװעסטע ר או ן ברודע ר מײט ע או ן יצח ק אומגעקומע ן מי ט זײער ע פאמיליע ם דור ך ד י דײטש ע רוצחי ם אי ן 1942 אי ן דראהיטשי ן דו ד לאקאװיט ץ ברוקלי ן טיל ע שווארצבער ג בײל ע לױוי , שיקאג ע עלטערן מײנ ע ליב ע לזכרו ן לא ה פעלדמא ן מאי ר װד ל כ״ ו אדר , 1915 ד ׳ ניסן , 1939 חו ה פעלדמא ן

passage_eb716c1a35b733918cc37c87