דער ערשטער ארבעטער־סטרײק אין דראהיטשין איז אויםגעבראכן אין שוםטער־װארשטאט פון ראוצן בײטע, װעלכער האט גישט געװאלט נאכקומען די פאדערונגען פון די ארבעטער. ארעלע ראזענצװײג (יענק ל ברוך׳ס זון) האט זיך דאן ארײנגעריסן צו ראובנ׳ען, ארויםגעטריבן די םטרײק־ ברעכער און דעמאלירט דעם װארשטאט. די בוגד־ארבעטער האבן לסוף אויםגעקעמפט אן 8־שעה׳דיקן ארבעטם־מאג און בעסערע שבירות. צו יענער צײט האט יעקב גאלדבערג (יוםף ניסל׳ס זון), װעלכער איז געװען א פלאמענדיקער אגיטאטאר פארן בונד, אנגעפירט מיט א געהײמער פארזאמלוינג אין ראװינער װאלד. די פאליצײ האט געמאכט אן איבערפאל אויף די פאתאמלוינג און ארעסטירט גאלדבערג׳ן און אים פארשפארט אין תפיםה. ער איז אבער דארט לאע נישט געזעסן. חנא שרה גאלדעם דער קירזשנער און ארעלע יענקל ברוך׳ם דער שוםטער האבן בײנאכט אונטש־געגראבן די טורמע את גאלדבערג׳ן באפרײט. גאלדבעדג איז נאך די זעלבע נאכט אריבער די רוסישע גרענעץ און איז אוועק קיץ אמעריקע. דעם 1טן מאי, 1905, איז אין דראהיטשין אויפן מארק פארגעקומען א גרויסע ארבעטער דעמאנםטראציע. ״אײנער״ האט דאן געהאלטן א שטארקע רעװאלוציאנערער רעדע, אוים־ רופגדיקו ״נידער מיט דער צארישער רעגירונג, זאל לעבן דער בונד!״ אלס רעזולטאט איז דער ״אײנער״ ארעסטירט געװארן און ער איז פאר א צײט געװען פארשיקט קיץ םיביr

אויף קאטערגע. נאך גרויסע השתדלות׳ן, איז דער װייטער און קאלטער סיביר אויסגעביטן געװארן פאר ״אים״ אויף דער קאברינער טורמע. נאך דעם אקטאבער מאניפעסט אין יאר 1905 פון רוםישן צאר, וועלכער האט געפלאנט צו דערטרינקען די רוסישע רעװאלוציע אין ײדיש בלוט, האבן די צארישע טשיגאװניקעס אין דראהיטשין, מיט דער אויפגעהעצטער פויערשער בא- פעלקערונג, געגרײט א פאגראם אויף די ײדן. געזאלט האט דער פאגראם פארקומען דעם 9 דעצעמבער, אין דעם מיקא- לאי יריד. אבער דער ״בונד״ האט זיך אויך געגרײט. דעם טאג, װען דער יריד האט געדארפט פארקומען, האבן זיך די בונדישע יונגעלײט ארויסגעלאזט, גאנץ פרי, אויף די וועגן הינטערן שטאט, און יעדן פויער װאס זיי האבן געטראפן פארנדיק אויף דעם יריד האבן זיי געשלאגן מכות־רצח און אים צוריקגעשיקט אין דארף. דער יריד איז טאקע נישט פארגעקומען און די בונדישע יוגנט האט דאן געראטע- וועט די שטאט פון אומגליק. װי עס האט זיך שפעטעּר ארויסגעװיזן, זײנען די פויערים טאקע געפארן אין שטאט ארײן מיט יהע ק און קאסעס און מיט זעק... דאם זעלבע איז פארגעקומען מיט די פריזױוניקעס פון יאר 1905, װען די ױנגע כוליגאנעס האבן זיך געלאזט װויל- גײן איבער דער ײדישער באפעלקערונג. די בונדישע פרא- לעטאריעד האבן די גוי׳שע פריזױוניקעס אזוי צעקלאפט, אז זײ האבן פארזאגט א צענט נאכאמאל אנצוהויבן זיך מיט די ײדן.

די צארישע טשינאװניקע ם האבן אבע ר באקומע ן די אוי־ בערהאנ ט איבער די רעװאלוציאנערן, און האבן מי ט זייערע רעפרעסיע ם פארטריב ן די דראהיטשינע ר בונדישע פירע ר קײ ן אמעריקע. דע ר ״בונד״ אי ן דראהיטשי ן הא ט אנגעהויב ן אראפצוגי ץ פו ן זײ ן ארענ ע או ן אי ז געװאר ן פארשטילט. אבע ר טרא ץ אל ע דורכפאלן, הא ט דע ר ״בוגד״ אי ן דרא־ היטשין, װ י אי ן אל ע אנדער ע שטעטלאך, אײנגעשריב ן א בלא ט אי ן דע ר ײדישע ר געשיכטע. פרטי ם פו ן גדלי ה קא 3 לא 1 , '! נ ־} נ '! ״ ד״ר מורדכ י װײסמא ן הא ט צוצוגעב ן דאס. פאלגענדע ם: פראקלאמאציע ם אי ן ײדי ש הא ט מע ן געדרוק ט בײנאכ ט אזי ף א מימאגרא ף אי ן דע ר דיר ה פו ן גרשו ן דע ם שוםטע ר (קײל ע דע ר ברױוטרעגערינ׳ ם א זון), װעלבע ר הא ט געוװינ ט מי ט זײ ן פאמילי ע פו ן פינ ף קינדע ר אי ן אי ץ צימע ר ב ײ מיכלע ן דע ם מצבה־קריצער. גרשו ן הא ט אי ן דע ם אי ץ צימע ר אוי ך געהא ט זי ץ שוםטער־װארשטאט... מושק ע טורבאװיט ש אי ן געװע ן אײנ ע פו ן ד י איבערגע־ געבנסט ע בונדיש ע טוערינ ם אי ן דראהיטשין, נא ך פרטי ם װעג ן ״בונד״ זע ן אוי ף זײ ט 49. [רעדאק.]