290 דראהיטשין ױנה און רחלה גאלדבערג און זייערע קינדער. פון רעכטס; עלקע, משה, מילכה, פײגעלע און אליה. אחוץ פײגעלן זײ־ נען אלע אומגעקומען, הי״ד! רחלה איז געװען די טאכטער פון אליה לײבקע ס װאלע־ װעלסקי. ױנה הזןט ^ןפגע־ שטאמט פון קאברין און איז געװען דער הויפט בוכהאל־ טער פון דער פאלקס־באנק אין דראהיטשין. פײגעלע געפינט זיך מיט איר מאן הערמאן גראסמאן און קינ־ דער אין ניו יארק. ז.ז. 205. צו אגטלויפן אין שטעטל ארײן. קעגן די מעדדער איז ניט פארפירט געזוארן ■קײן פראצעס, װײל ײדן זײנען דאך גע־ װען, װי שוין דערמאנט, אויסערן געזעץ• אנהויב יולי איז די געסטאפא דורכגעפארן דורך דראהי־ טשין, פארכאפט דעם שערער באטיסלאװסקי, דעם שוסיטער ליטמאן האלינסקי, ש׳פרה שװארצבערג (טאכטער פון אשר דעם מוליער), א פאר ײז־ישע פליטים פון װיעטלע, ארויס־ געפירט זײ קײן בראנע ( א הויף, 4 קל״מ הינטער דער שטאט), געפײניקט זײ אמניקע שעה און שפעטער דערשאסן. די דער־ מאנטע זײנען באשולדיקט געװארן אין קאמוניסטישער אק־ טיװיטעט און אומגעבראכט געװארן אין צוזאמענהאנג מיט דער אנטי־קאמוגיםטישער אקציע, װאם איז דורכגעפירט געװארן אין גאנצן געגנט. אײניקע טעג נאכדעם זײנען בע־ סטיאלי ש אומגעבראכט געװארן אלע ײדן פון כאמםק און מאטעלע און דער רוב מענער פון בריסק, פינםק און יאנאװע.
װעגן די מענער פון בריסק און פינסק האט מען לכתחילה געמײנט אז מיוהאט זיי ארויסגעפירט ערגעץ אויף ארבעט, און חדשים לאנג ר,אט מען נאך געװארט אויף ידיעות פון זײ. אין כאמסק און אין מאטעלע האבן די דײטשן אנגעהײבן די שחיטה גאכדעם װי זײ האבן באקומען פון די דארטיקע ײדישע קהילות געלט קאנטריבוציעס. די דײטשישע רוצחים פלעגן באהויפטן, אז די ײדישע קאמוגיםטן אין רוםלאנד מיט זײער פירער ליטװי׳נאװ בראש און די ײדישע מיליאנער פון אמעריקע מיט זײעי רמשרת רוזװעלט אין דער שפיץ זײנען שולדיק אינעם קריג, דעריבער דארפן ײדן אין דער גאנצער װעלט צאלן פאר די יהוצאו ת און פאר די קרבנות. די שחיטה אין כאמסק א חאין מאטעלע האט געדויערט אײגיקע טעג. די דארטיקע קריםטלעכע באפעלקערונג האט י געלאװעט (געזוכט) ײדן, זײ געשלעפט פון די בוידימער, קע־ לערן, גערטנער, װעלדער און זומפן װו זײ האבן זיך אויס־ באהאלטן, און זײ געשאבט מיט מעסערם, העק, קאסעם און טעמפ געװער. אנגעפירט מיט דער אנטי־ײדן אקציע אין כאמסק, האט דער דארטיקעד גלח. קײן דראהיטשין זײנען אנגעקומען די ערשטע ידיעות װעגן די דערמאינטע מאסן־שחיטות ארום תשעה־באב, אײ־ ניקע טעג נאכדעם װי ם׳אי ז אין דראד,יטשײן געװײלט גע־ װארן דער ערשטער ײדן־ראט.
געפילן פון טרויער און טויט־שרעק האבן באהערשט די ײדן אין דראהיטשין. ראטלאז האט דער ידראד,יטשינער ײדן־ראט אנגעהויבן זײן טרויעריקע ארבעט. ג. ײדן װײלן א ײדנראט, האפן אפשר װעט דאס העלפן כאטש די דייטשע קאמענדאנטור האט שוין אין די ערשטע טעג נאך דער אקופאציע, געגעבן ײדן צו פארשטײן, אז זײ ד,אב ן ניט װאס׳ צו האפן אויף בירגער־רעכט, אדער אויף מענטשן־רעכט, האבן ײדן דאך אנגענומען אן װידערװילן דעם באפעל אויסצװײלן א ײדן־ראט, א ײדישע זעלבסטפאר־ װאלטונג. נאך מער, פיל האבן זיך ארומגעטראגן מיט אילוזיעס, אז א ײדישע זעלבםטפאחוג.לטו ע און א ײדישע פ ליצײ• װעלן װי־ניט־איז געפינען א װעג צו שטילן דעם צארן פון דער חיד, און פארזיכערן װי ם׳איז די לאגע פון דראהיטשי־ נער ײדן. ארום און ארום ד,אט שוין געארבעט דער מלאך־ המות. כאממסק און מאטעלע זײגן שוין געװען אומגעבראכט. די מענער פון פינםיקאת בריסק זײנען ארויסגעפירט גע־ װארן /,עדגעצװו אין אן אומבאקאנטן ארט״. פון שערשעװ און פון הײנעװקע זײנען שוין אלע ײדן ארויסגעטריבן גע־ װארן. פיל פליטים זײנען אנגעקומען קײן דראהיטשין און דערצײלט אז די דייטשן האבן פיל פון זײ דער׳הרג׳עט בעת דעם גירוש, אויפן װעג פ װפי ם — און דראהיטשינער ײדן האבן נאך געגלויבט, אז זײער גורל װעט זײן א בעסערער.
אויף װאם האט דראד,יטשין געד,אפט? האט מען די דרא־ היטשינער ײדן נושא פנים געװען און בעסער באהאנדלט װי אנדערע תלילד,! שוין די ערשטע טעג פון דער אקופא־