310 דראיהיטשין בנימין װאלעװעלסקי שטײען פון רעכטם חײטשע קאברינסקי שײנצע װאלעװעלסקי מאניע װאלעװעלסקי זיצן פון רעכיטס: שײנקע פעלדמאן און אסװרטאלףװנא. הי״ד! ױדענראט און געפאדערט זײדענע זאקן. אין ױדענראט האט זיך דאן געפונען בלױז באנטשע װאלעװעלםקי, װעלכער האט געענטפערט די רוצחים, אז עס איז נישטא, װו זאלן זײ נעמען זײדענע זאקן י די צעױשעטע מערדער האבן באנטשע װאלעװעלסקין גלײך אװעקגעשאסן אויפן ארט. איז געקומען צולויפן באנטשעס מוטער, חײקע די אפטײקערקע, מיט א געװײן און א יללה, געװאלד, װאם האבן זײ געהאט צו איר זון, האבן די בעםטיעס אויך איר, חײקען, דערשאסן... אין דער געטא זײנען אין דער לעצטער צײט געװען אממײנםט בלױז פרויען, קינדער און מענער אן פראפע־ םיעם. אלע פאך־לײט, װי: םטאליארעם מוליארעס, שנײדער, שוסטער א.א. האבן די דײטשן פאדנומען און זײ אפגעשיקט קײן קאברין. מער האבן מיר פון זײ נישט געהערט און נישט געזען. אין געטא האט מען אנגעהויבן שמועסן, אז די דײטשן גראבן שוין א גרוב פאר די געבליבענע ײדן פון געטא. פון אויבן אראפ: שײנדל װאלעװעלסקי, שרה קארזש און חסיה װייסאצקי, אלע אומגעקומען, הי״ד! שוהל אין הינטערגרונד. לעצטע הריגה, מאמע מיט 2 קינדער גײען די ערשטt

אי ן א פרימארגן, ע ס הא ט געמוז ט זײ ן אי ן חשון, װע ן אי ך בי ן ארויםגעקומע ן פו ן מײ ן ״נאכטלעגער״ אי ן גארט ן או ן ארײ ן אי ן פאם ט צ ו מי ץ ארבעט, אי ז צוגעקומע ן צ ו מי ר ראמאנאװםק י או ן רוימ ט מי ר אײ ן א סוד, א ז הײנ ט בײנאכ ט װע ט מי ט אײ ד עפע ס פארקומען, מחמ ת ע ר הא ט געהער ט דורכ ן טעלעפאן, א ז ד י דײטש ן האב ן אפגערופ ן פו ן גאנצ ן געגנ ט ד י פאליצ ײ או ן אל ע ״פאלקם־דײטשן״ צ ו קומע ן קײ ן דראהיטשין. ד י דאזיק ע פאלקס־דײטש ן (האלב ע דײטש ן או ן האלב ע פאליאקן), זײנע ן נא ך געװע ן ערגע ר פו ן ד י דײטשן. ראמאנאװסק י װארנ ט מיר, אי ך זא ל אויפדערנאכ ט ניש ט גײ ן אי ן געטא...

דע ם טאג הא ב אי ך דורכגעמאכ ט אי ן אנגסט ן או ן אי ן פיבערש ן שרעק . א ז אי ך הא ב געענדיק ט מײ ן ארבעט , קומ ט צ ו מי ר דע ר דײט ש פראנ ץ או ן זאגט ; א ז ע ר הא ט א פארארדנונ ג אפצופיר ן מי ך אי ן געטא . אי ך הר^ ב שוי ן פאר ־ שטאנע ן מי ט װא ס דא ס שמעקט.. . נאטירלעך , אי ך הא ב ניש ט געהא ט קײ ן אנדע ר ברירה . ארויםדרײע ן זי ך הא ב אי ך ניש ט געקענ ט או ן אי ך בי ן מיטגעגאנגע ן מיט ן דײט ש אי ן געטא . א ז אי ך בי ן געקומע ן אי ן געטא , הא ב אי ך זי ך שוי ן ניש ט געקענ ט אײגהאלט ן או ן הוי ב א ן ביטע ר װײנע ן : הײנ ט װע ט מע ן אונד ז אומברײנגען.. . אי ך דערצײ ל ד י ײד ן װא ס ראמא ־ נאװסק י הא ט מי ר געזאגט , א ז אוי ב אי ך װע ל זי ך קענע ן ארויםרײם ן פו ן גיהנום , װע ט ער , ראמאנאװםקי , זע ן מי ך אויסבאהאלטן . זאג ט צ ו מי ר ד״ ר שעכטער , ווא ם ווע ט שוי ן זי ץ א ז ד ו װעס ט זי ך ראטעװע ן אײנ ע אלײן ז װא ם פא ר א לעב ן װעסט ו האב ן א ז ד ו װעס ט בלײב ן אלײןז.• . ד י נאכ ט הא ט שוי ן קײנע ר ניש ט געשלאפן , אל ע אי ן געט א זיינע ן געװע ן װא ך או ן געװאר ט רעזיגניר ט אוי ף דא ם אונפארמײדלעכע.. . בי ז 12 אי ז געװע ן שטיל ׳ רואיק . אינ ־ מיט ן נאכ ט אי ז מיטאמא ל געװאר ן ליכטי ק אי ן געטא ׳ אז א ליכטיקײ ט האב ן מי ר שוי ן ניש ט געזע ן פא ר 4 חדשים . מי ר האב ן שוי ן באגריפ ן װא ם ע ם דערװארטע ט אונדז . גלײ ך האב ן אנגעהויב ן ארײנמארשיר ן אי ן געט א דײטש ן או ן פאליצײ .

דידײטשן האבן אנגעהויבן ארויסטרײבן די ײדן פון די הײזער. די ערשטע איז געגאצגען אברהם בוים׳ם טאכטער, ליבע, מיט צװײ ײנגלעך. ליבע האט געפירט אירע צװײ קינדערלאך פאר די הענטלאך, געשריגן ״שמע ישראל״ און געיאמערט: ״ײדן, ווער פון אײך עס וועט זיך אפשטעלן לעבן, זאלט איר דערצײלן, אז איך מיט מײנע צװײ קינדער זײנען אומגעקומען די ערשטע אויף קידוש יהעום!״.. . איך האב תיכף אנגעהויבן זוכן א װעג װי צו אנטלויפן פון גיהנום, איך האב זיך גענומען שארן פאמעלעך, אויסמײדנדיק די ליכטיקײט פון די פראזשעקטארם, געקראכן אויף אלע פיר, זיך געלאזן צום אלטן בית עולם. אבער נישט אזוי לײכט איז עס מיר אנגעקומען. איך בין פיל מאל געבליבן אין אנמאכט פון שרעק און שװאכקײט. אז איך הויב זיך אן דערמאנען יענעם מאמענט, פאלט מיר ארוים די פעדער פון