\זר בנזררכ ינ)וע 2 \אװיבגע 1 (נױ-יארק) * א קאפים ל נעשיכם ע א ♦ מײן ערשטער ארײנפא ר קײן דראהיטשין געבויר ן בי ן איך אי ן בוטע ן לעב ן סלאנים, אבער ע ס אי ז געװע ן מײן מזל או ן גורל צו טרעט ן מײן זיװג אי ן דראהיטשין, און אזוי ארו ם בין איך געװארן פארבונדן מיט ן לעבן פו ן דראהיטשין, װו איך האב א גרויס ן טײל פו ן מײנע יאר ן פאר ־ בראכט; אויפגעבראכט א פאמיליע און מיטגעמאכט אל ע פרײד ן און לײדן צוזא ־ מען מיט אלע ײדן פון דראהיטשין. מײ ן ערשטע ר ארײנפא ר קײ ן דראהי ־ טשי ן (אל ס תתן), אי ז אויסגעקומע ן אי ן מיטן זומע ר פו ן י א ר 1902. דא ס שטעטל הא ט אויבנאויפי ק געהא ט א ן אויסזע ן װ י אלע פאלעםיע ר שטעטלאך, נאר מיט אײ ן אונטערשײד, װא ם פי ל אנדער ע שטעטלא ך ר ב מ. מינקאװיטש פו ן געגנט האב ן געהא ט ברוקירט ע גאס ן (מינקאןן) או ן דראהיטשי ן נישט. זומער־צײט אי ז נא ך געװע ן צ ו דערלײדן. מען הא ט געטראט ן אי ן זאמד און ערד, ד י שטויב אי ז געפלויג ן אי ן ד י אויגן, אבע ר דא ך אי ז געװע ן טרוקן. דערפאר, א ז ע ם אי ז געקומע ן דע ר װינטע ר הא ט מע ן פשו ט זיך געטרונקע ן אי ן בלאטע. די פרויען, װ י ד י מענער, האב ן װינטער־צײ ט געמוז ט טראג ן גרויס ע שטױול, און איך, צוזאמע ן מי ט אלעמען, הא ב געמוזט בראדזשע ן אי ן טיפע בלאטע ם. ביז ד י רוסיש ע רעגי ־ רונ ג הא ט אי ן יא ר 1910 געמאכ ט א שאסױ או ן דראהיטשי ן אי ז געװאר ן א שטאט מיט לײטיש ע שטע ט צוגלײך.
בײמײןאנקומעןקײןדראהיטשיןהאבאיךגעטראפן דרײױנגעמוסמכים׳װעלכעזיינגעזעסןאונגעלערנטאון געװארטאויףרבנות־שטעלעס.אײנעראיזגעװעןמײןשװא־ גער׳הרבהגאון׳ר׳זאבװאלףמילער׳ז״ל(ערהאטגע־ • דידאזיקעבאארבעטעאויסצוגןזײנע ן ארויסגענומען פוןאפאמיליע־ביאגראפיעפונעםמחבר.—[דירעדאקציע.] שטאמטפוןקלעצק).דערצװײטעראיזגעװען׳הרבהגאון׳ ר׳אײזיקיעקבקאלענקאװיטש׳הי״ד׳דעםרב׳סאײדעט. דערדריטעראיזגעװען׳הרבהגאון׳ר׳דודמרדכיױדאװםקי׳ ז״ל׳״דערפרוש״,װימעהאטאיםגערופן.געשטאמטהאט ערפוןאקלעינסטעטללעםבריסק. דערר׳דודמרדכי׳האטגעלעבטזײערבאשײד און צוריקגעהאלטן.דימערםטעפונזײןצײטפלעגטערלערנען בײזיךאיןשטוב.װיפלאיךהאבאיךנישטבאמיטצוטרעפן מיטאים׳האטזיךמירעסנישטאײנגעגעבן.אײנמאלהאבא איךאיםגעטראפןלערנענדיקאיןנײעםבית־מדרש׳האבא איךאנגעהויבןפארבינדןאשמועסמיטאים.נאראזױװי איךהאבבאמערקט׳אזעראיזנישטצופרידןפוןמײנע פראגן׳װיערװאלטמירינעפעשחושדגעװען׳האבאיך אפגעהאקטדעםגעשפרעךאוזאיבער.
צו יענער צײט האט אין דראהיטשין געהאט פארנומען דעם כםא־הרבנות ׳ הר ב הגאו ן ר ׳ מנת ם רײכמאן ׳ ז״ל . ר ׳ מנח ם איז שוין געװען דא ן א זקן און זײער טויב׳ ע ם איז פשוט געװען שװער צוצענויפרעדן זיך מיט אים . זײן תמיימות׳די ־ קײט און ערלעכקײט איז געװען אויסגעגאסן אויף זײן פנים . זײן פרוי ׳ די רביצין ׳ איז געװען די ריכטיקע צדקנית . זי פלעגט אלע טאג גײן איבערן שטאט קלײבן געל ט פאר די ארימע . זי האט אויך אויסגעהאלטן א רבי׳ן (ר׳ אײזיק ) פאר די ארימע קינדער . גרינדונג פון חברה־ש״ס אזוי װי איך בין געװען בײ ר׳ משה פאריצקער דער צװײטער אײדעם ׳ א מוםמך ׳ האט מײן שװער געקויפט פאר מיר אן ארט ׳ צום לערנען און דאװנען ׳ אין אלטן בית־מדרש . 61