88 דראהיטשין לײטענאנט. ער איז געװען הויך־געװאקסן און געהאט א םימ־ פאטישן אויסזען. ער האט שפאצירט לאנגזאם און פאר אים איז זיך געלאפן זײן הונט. דער הונט האט זיך אלעמאל אפ־ געשטעלט, געשטעלט זיך אויף בײדע פיס װי א מענטש און געקוקט דעם לײטענאנט גלײך אין פנים ארײן. דער לײטע־ נאנ ט האט מיט צעפרידנהײט געגלעט דעם הונט און שטארק מקבל נחת געװען װי פון א קינד א שטיפער. ער האט גאר־ ניט באמערקט װי דער סעקרעטאר האט, אויסציענדיק זיך פאר אים, געמאלד װעגן אונדז. ער האט זיך װײטער געטאן זײנם. געשפאצירט און געגלעט דעם הונט. אין א קורצע צײט ארום איז געקומען דער אונטער אפיציר פון שטאט און באפעלן צו פארן צוריק.

קײן ארט. מײן פאנטאזיע האט מיר געמאלן טרויעריקע בילדער. דער געדאנק, אז איך פארליר מײן פאמיליע, האט מיר ניט אויפגעהערט צו פײניקן און א גאנצן לאנגע צײט האב איך זיך ניט געקענט נעמען צו קײן ארבעט. אין א צײט ארום האב איך װידער באקומען א דערלויבעניש צו ברײנגן מײן פאמיליע, אבער אויך דאס מאל איז געװען אן דערפאלג. די לאגע האט זיך געצויגן א גאנצן װינטער ביז די עפידעמיע איז געשטילט געװארן, האב איך דאן אראפגעבראכט מײן פא־ מיליע אין דארף. יא. דראהיטשינער ײדן אין דארח הארבאכע אין הארבאכער דארף, װעלכער ליגט ארום 2 מײל פון דראהיטשין, האבן אין משך פון די מלחמה־יארן געלעבט עטלעכע צענדליק ײדישע פאמיליעס פון דראהיטשין און פון אנדערע שטעט און דערפער, צװישן װעלכע עס האט זיך אויך געפונען דער כאלאזשינער רבי מיט זײן פאמיליע.

ד י פויערים פו ן דאר ף זײנע ן עװאקואיר ט געװאר ן קײ ן רוםלאנד . ד י תבואו ת זײנע ן געװע ן ארײנגעפיר ט אי ן ד י שײ ־ ערן . ד י קארטאפ ל אי ז געװע ן פארגראבן , או ן ד י ײד ן האב ן גאנ ץ לײכ ט באקומע ן זײער ע לעבנםמיטלען . דע ר קאמענ ־ דאנ ט אי ז געזעס ן אי ן דאר ף װארצעװיטש . דע ר ערשטע ר קא ־ מענדאנ ט אי ז געװע ן ריטמײסטע ר ראם . דא ס אי ז געװע ן א מענט ש פו ן מיטעל ן וװקס , ני ט קײ ן שלעכטער , אבע ר זײע ר א קאפריזנער . ע ר הא ט ני ט געהא ט קײ ן געשטעלט ע דעה . א ט הא ט ע ר אפגעזאגט , דא ס אי ז אויסגעשלאםן , אי ן א מינו ט ארו ם אי ז ע ר װײכע ר געװאר ן או ן געגעב ן ד י דערלויבעניש . װע ן מי ר פלעג ן קומע ן בעט ן א שײ ן צ ו פאר ן אי ן שטאט , פלעג ן מי ר זי ך ארומדרײע ן ארו ם הוי ף פו ן קאמענדאנט , אי ן האר ץ פלעג ט קלאפ ן פונק ט װ י מידאר ף צוטרעט ן צ ו א בײז ן הונט • ע ס הא ט פי ל מא ל געטראפן , א ז דע ר קאמענדאנ ט אי ז ארויםגעשפרונגען , װ י א הונט , מי ט קללות ; ״פויל ע באנדע! ״ או ן זי ך געכאפ ט שלאגן . אבע ר באל ד אי ז ע ר אפגעקיל ט גע ־ װאר ן או ן לסו ף געגעב ן ד י דערלויבעניש . [װע ן מײ ן מוטער , גיטל , ע״ר ״ אי ז געשטארב ן (ווינטע ר 1916 ) אי ן הארבאכע , הא ט דע ר קאמענדאנ ט ני ט דערלויב ט צ ו פיר ן אי ר אוי ף דע ם דראהיטשינע ר בית־עולם . ע ר הא ט געהײס ן מע ן זא ל אי ר מקב ר זײ ן אי ן דארף . מע ן הא ט קוי ם גע׳פועל׳ ט ב ײ אים , א ז מע ן זא ל אי ר מקב ר זײ ן אי ן קאלאניע. ]

דער דײטשער קאמענדאנט האט שטארק אכטונג געגעבן אז אלע זאלן ארבעטן און ארבעט האט ער געהאט זײער פיל ; אין פערד־לאזארעט, פעלד־ארבעט, רײמען קראפעװע, קאםען הײ, אײנלײגן די אלטע היהער, װעלכע די דייטשן פלעגן נוצן פאר ברען־האלץ א.א.װ . דעם ערשטן פורים, װען מיר האבן אפגעדאװנט און זײ ־ נען געקומען אהײם, האבן מיר דערזען װי בײ יעדן הויז שטײט א פאטרול און אײניקע םאלדאטן גײען פון שטוב צו שטוב אפצושרײבן װיפל תבואה ע ם געפינט זיך ביי יעדן אײ ־