היםטאריש ע נאטיצ ן 93 פו ן אי ם קײ ן זכ ר ניש ט פארבליבן ׳ ס׳אי ז געװע ן פײנלעך . אי ן דע ר שלאכ ט זײנע ן ארײנגעפאל ן צ ו ד י פאליאק ן אײניק ע ױנג ע בחורי ם פו ן פינסק , װא ם האב ן זי ך געהא ט אנגעשלאס ן א ן ד י באלשעװיקעס . ד י ײדיש ע ױנגעלײ ט זײנע ן דערשאס ן געװאר ן דור ך ד י פאליאק ן נאכדע ם װ י ז ײ זײנע ן געצוהאונגע ן געװאר ן צ ו גראב ן זײער ע אײגענ ע קברים . טז . ד י פאליאק ן פארנעמע ן דראהיטשי ן נא ך דע ם צוריקטרי ט פו ן ד י באלשעװיקע ם הא ט ד י פויליש ע ארמי י ני ט באגעגנ ט קײ ן שו ם װידערשטאנ ד מצ ד ד י באלשעװיקעס , װעלכ ע זײנע ן געלאפ ן א ן א ן אפשטעל . ״זכו ר א ת אש ר עש ה ל ך עמלק״ ! געדענק , װא ס עמל ק הא ט די ר געטא ן \ ד י פאליאקן , װעלכ ע זײנע ן געװע ן דורכגעפרעס ן מי ט שנא ה צ ו ײד ן האב ן איצ ט געקראק ן א געלעגנהײ ט צ ו איזדיקעװע ן זי ך איבע ר ד י ײדן . ז ײ האב ן געשניט ן או ן געריס ן ד י בער ד ב ײ ד י ײד ן מיט ן פלײ ש : ײד ן האב ן מור א געהא ט צ ו פאר ן אי ן ד י באנען , װײ ל ע ס האב ן געטראפ ן פי ל פאלן , װא ס ד י פויליש ע סאלדאטן , ד י פאזנאנטשיקעם , האב ן ארויס ־ געװארפ ן ײד ן דור ך ד י פענצטע ר פו ן לויפנדיק ע באנען .

מיר, ייִדן פון דראהיטשין, האבן זיך גענוג אנגעליטן פון די פאליאקן, וועלכע פלעגן זיך ארײנרײסן אין די ײדישע הײזער מיט זידלערײען: ׳,פסאקרעװ, זשידעק, גיב מילך, אײער, פוטער: ״א.א.װ. נאר גיב און גיב: און אז מען האט ניט געגעבן האבן זיי געדראט מיט די ״פריקלאדן״. זייער גאנצע באנעמונג איז געװען גראב און כוליגאניש. און טאמע איז דאס געװען װײניג, פלעגן זיי צװוארפן דעם עפיטעט • ״זשיד־באלשעװיקו״ דאס האט געמײנט, אז מיט א באלשעװיק קען מען טאן װאס מען װיל אן א משפט. עס האט געקענט טרעפן, אז אויב אין אוױון האט זיך געהײצט און פון קוימען איז געגאנגען א רויך, איז דאס געװען א סימן, אז דער ײד האט דערמיט געגעבן א סיגנאל צו די באלשעװיקעס. ניט אײן ײד איז אומגעקומען דורך אזעלכע געמײנע בלבולים. װי עס איז געװען דער שוידערלעכער פאל מיט דעם פלאצקער רב... אויך אין פינסק זײנען צענדליקער ײדן ברוטאל דערשאםן געװארן. מיר האבן געלעבט אין טויט־ שרעקן יז. די מאטעריעלע הילח פון אמעריקע

נא ך דעם, װ י ד י פאליאק ן האב ן װ י ע ם אי ז אײנגעשטעל ט א שטיק ל צױויל ע ארדענונג, הא ט זי ך פא ר ד י ײד ן פו ן דרא ־ היטשי ן אנגעהויב ן זײע ר א שװער ע צייט. פי ל מענטש ן האב ן ממ ש געהונגערט, ז ײ זײנע ן אויסגעגאנגע ן פא ר א שטיק ל ברויט. װ י געזאגט, האב ן זי ך ד י ײד ן אונטע ר דע ר ממשל ה פו ן דײט ש פארנומע ן מי ט ערד־ארבעט. יעד ע ײדיש ע פאמי ־ לי ע הא ט באארבע ט א שטיק ל פעל ד או ן הא ט װ י ני ט אי ז גע ־ הא ט פא ר זי ך אײגענ ע קארן, קארטאפ ל או ן אנדער ע גרינסן. אבער, נאכדעם, װע ן ד י פויערי ם זײנע ן צוריקגעקומע ן פו ן רוסלאנד, האב ן ד י ײד ן שוין, ני ט געהא ט קײ ן פעלדע ר צ ו באארבעטן. דערצ ו נא ך הא ט ד י פויליש ע רעגירונ ג גענומע ן באזעצ ן פאליאק ן אויפ ן לאנ ד ארו ם דראהיטשין. ע ס הא ט זי ך געשאפ ן זעע ר א ביטער ע לאג ע פא ר ד י שטאטיש ע ײדן, פא ר װעלכ ע ד י פויליש ע מאכ ט הא ט װײני ק געזארגט. די, װא ס האב ן ני ט אנגעגרײ ט קײ ן שפײז, האב ן ני ט גע ־

הא ט פא ר װא ס צ ו קויפן , װײ ל דא ם געל ט װא ס הא ט קורסיר ט אונטע ר דע ם דײט ש אי ז געװאר ן װערטלאז . דא ם זײנע ן געװע ן רוסיש ע הונדערטע ר (״יעקאטערינקעס״ ) קנאקענדיקע , ערש ט פו ן בויג ן געשניטן . או ן לוי ט װ י מע ן הא ט דא ן געשמועס ט אי ז דא ס געװע ן דע ם דײטש׳ ס ארבעט . אזעלכ ע הונדערטע ר הא ט מע ן דא ן באדארפ ט האלט ן זעע ר פארזיכטיק , ע ם זא ל זי ך ני ט צעקנײטשן . דע ר קויפע ר פלעג ט נעמע ן דע ם הונדערטע ר או ן אויסשפרײט ן אנטקעג ן דע ר זו ן או ן קוק ן צ י ע ס אי ז ניט א אמא ל א לעכ ל װ י א שפילקע , או ן אוי ב יא , פו ן רעכטס : יעק ב ווארשאװסקי , ישרא ל שמיד , מש ה אלטווארג / לײב ע אויבערמאן / ישעי ה ב. , פרומה־גיט ל ווארשאווסקי , יצח ק קאהן , לײזע ר ווארשאװסקי / בויט / א.א . אויגוסט / 1932 . הא ט ע ס ני ט געטויגט . פא ר ד י דאזיק ע געל ט הא ט מע ן דא ן גא ר ני ט געקענ ט קויפן , אפיל ו קיי ן פעקע ל שװעבעלע ך ניט . דעריבע ר װע ן אײנע ר פלעג ט עפע ם פארקויפ ן פלעג ט ע ר גלײ ך אויסרעדן , א ז ע ר פארלאנג ט ״קנאק״ . װע ן אימיצע ר הא ט געהא ט עפע ס צ ו פארקויפ ן אדע ר געמאכ ט א ן ארבעט , הא ט ע ר פארלאנג ט שוה־כסף , דא ם הײםט , סחורה , װ י קאר ן או ן קארטאפל , װעלכע ס הא ט דא ן געהא ט מע ר חשיבות , װ י הײנט , ב ײ אונד ז גאל ד או ן דימענטן . מענטש ן האב ן אויםגעפארקויפ ט װא ס ז ײ האב ן געהאט ,

װי צירונג, הויז־זאכן, גארדעראבעס, כדי צו קויפן א פוד קארטאפל, אדער קארן און צו דערהאלטן דאס לעבן. מער פון אלעמען האבן געליטן די פרויען, װעמענ׳ם מענער זענען געװען אין אמעריקע און האבן זיי ניט געקענט העלפן. [ידא קען איך ניט פארבייגײן און ניט צו דערמאנען די טייערע אונפארגעםלעכע נפשות, װי מײן שװעסטער טויבע קאהן און מײן שװעגערין פרײדל אײזענשטײן, ע״ה. בײדע האבן זיך מיט די לעצטע כחות געראנגלט מיט דער גרויםער נויט, כדי אויפצוהאלטן זײערע קינדער. אבער, װען די הילף