Birkenau

... ייטיק. מרדכי חיים רוטמ- קאָווסקי צוזאמען מיט זיין בייראט זענען געווען די אָנפירער. נישט געווען קיין אַנדערע דעה-זאָנערס. מיטן אויסטוישן דעם דייטשן מאַרק אויף געטאַינעלט אין איבערגעריסן געװאָרן פולשטענדיק דער קאָנטאַקט צװישן דעם געטאָ-יחיד און דער אויסערלעכער וועלט. דאָס אויסזידלען פון געטאָ איז פאָרנע- קומען לויט ליסטעס און רעגיסטראציעס. פון הוננגער איז מען טאַקע נעשטאָרבן אויך אין לאָדזשער נעטאָ, אָבער וועגן הו" ליאַנקעט האָט אונדזער אַזו-גערופענער ‏ נעטאַיאַנער" נישט געקענט אַפילו חלומען. אַלְץ האָט אין לאָדזשער געטאָ געהאט א סדר -- אַחוץ דער סוֹף. ביים סוף זענען יידן אַװעק וי יחידים, וי זיי װאָלטן אָפּנעדאַװנט זייער לעבן יעדער באַזונ- דער. ‏ טאָג נאָך טאָג זענען די טראַנספּאָרטן נגעקומען קיין בירקענאַו בעת דער לעצטער אויסזידלונג און זיי האָבן מיט זיך געבראכט דאָס זעלבע בילד.

דעם 28טן אויגוסט 1944 בין איך צוזאמען מיט מיינע חברים דרוקער אַװעקגעשיקט געװאָרן קיין בירקענאו. יעדער איינער האָט געװאָלט ארויסקרינן זיך פון אשוויענטשימער גיהנום מען זאָל מיט די איינענע אוינן נישט זען די קוימענס פון די קרעמאַטאָריעס. דעם טאָג, געווען איז עס דריי אַזיינער, ווען מיר זענען אָנגעקומען קיין אָשוויענטשים און דערזען די רויכערנדיקע זיך קוימענס, האָבן מיר אַלֵיין זיך געװאָלט איינרעדן, אַז עס איז פון אַ בעקעריי אדנ"ל. אָבער ווען מיר זענען נאָכן , קבלת פּנים" און נאָך דער סעלעקציע אריינגעטריבן געװאָרן אין די באַראַקן, פון װאַנען מען האָט אַקאָרשט אַרויס- געפירט צו פאַרברענען אונדזערע ברידער, זענען מיר געװאָרן גלייכנילטיק, און רואיק זיך צונעהערט צום דערציילן פון די אייננעזעסענע וויפ? מען פירט אַרױיס יעדן טאָנ צום פאַר- ברענען. ...

... איך בין אָנגעקומען קיין בירקענאו אין לאנער נר. 19, אָנגעקומען בין איך, בעת מען האָט פארענדיקט דאָס אומ- ברענגען אין אויוון 100.000 אונגאַרישע יידן.

... אין פארלויף פון קוים אייניקע שעה זענען מיר אייננע- שמאָלצן נעװאָרן אין דער פּנימלאָזער מאַסע. נייענדיק אין באָך האָבן מיר אין אֶנְהוֹיב מורא נעהאָט פאר נאַז, ווייל קיין וואַ- סער איז נישט גענאַננען פון די שפּריצן, קוים א פּאָר טראָפּן. צום גליק זענען מיר אָפּגעקומען מיט בלויזן שרעק. אונדזער באשטימונג איז געווען בירקענאו. דורך באַקאַנטע געװאָר

... אוישוויץ,. אָנגעקומען און אריינגעפאלן אין א געיעג, װאָס האָט אָפּנענומען יעדן ווילן. מיט געשרייען האָט מען אונדז באַפולן איבערלאָזן די פּעק, נעטריבן צו א סעלעקציע, אין באָד, אָפּגעשױרן. אין באָד האָבן מיר איבערגעלעבט שרעק, מיינענדיק, אז עס גייט נאַז. אָנצוטאָן האָט מען אונדז געגעבן נאָר איין קלייד, אָן װועש. מען האָט אונדז אוועקנעפירט קיין בירקענאַו.

ציע געווען נאַקעט). מען האָט אונדזן אוועקגעפירט אויף אן אויטאָ צו אן אנדער אָרט. דאָרט האָט אונדז די בלאָק-עלטסטע, א יידישע, זייער באדויערט. זי האָט זיך אָננעפּרעגט װאָס מיט אונדז צו טאָן. די צייט איז געווען 8 מינוט צו 5. צוליב דעם װאָס מיר זענען נאָר 18, א צו קליינע גרופּע לוינט זיך נישט מיט אונדז צו באַשעטטיקן. זי האָט א צופרידענע, נאָכן גע- שפּרעך גענעבן אונדו עפּעס צו עסן און צוריק געשיקט קיין בירקענאו. ...