Warsaw ghetto

... געקומען פון זיין שרייבערישער געשיכטע-פאָרשוננ און נטיה צו פאָלקלאָר-זאַמלונג. אָבער איצט קומט דאָס מערקווירדיקסטע ביי ביידע שרייבער. אין דער געטאַ-תקופה האָבן ביידע נעאַרבעט אין געטאָ-אַרכיוון: אֶפֹּאַ- טשינסקי װוי אן אקטיווער מיטאַרבעטער פון ווארשעווער אונ- טערערדישן געטאָ-אַרכיוו פון ד"ר עמנוא? רינגעלבלום (, עונג שבת"); און זעלקאָויטש --- אין לאָדזשער אָפיציעלן לעגאַלן געטאָדאַרכיוו. ביידע שרייבער זענען פארשניטן נגעװאָרן אין עלטער פון /4 יאָר -- און לסוף: ביידנס ליטערארישע שאַפונגען האָבן זיך אָפּנעפונען נאָך דער צוייטער וועלט- מלחמה: זעלקאָוויטשעס --- צווישן די אױיסגעגראָבענע אַרכיו- מאַטעריאַלן אין די לאָדזשער געטאָ-חורבות, און אָפּאָטשינ- סקיס --- אינעם אָפּנעפונענעם ריננעלבלום-אַרכיוו אונטער די חורבות פון ווארשעווער געטאָ.

... מלחמה. פּרץ אָפּאָטשינסקיס איינציק פארעפנטלעכט בוך ,נע- ונד" (דערשינען 1933), האָט געהאַט אין זיך שפּורן פון י. 9, פּרצעס אידעישער אַטמאָספער. די צימצומדיקע פּראָזע- שילדערונג איז דורכגעזאַפּט מיט א הייסער לאָדונג פון חסי- דישן מיטאָס און חלום. זיין עפּישער זאַץ איז דרייסט, גע- שפּאַנט און מיט ערלעכן דיכטערישן שװוּנג. דער הויפּט-העלר פון , נע-ונד", יוחנן המבקש, ווערט געפירט צווישן סתירות, בלאנדזשונג, זוכענישן נאָך אן עטישן, ריינעם אינהאַלט פון יירישן לעבן. זיין מחבר, פּרץ אָפּאָטשינסקי, האָט שפּעטער, אין ווארשעווער נעטאָ, אין די מלבושים פון א געטאַָיבריוו- טרענער, זיך אליין פאַרװאַנדלט אין א יוחנן-המבקש. ער האָט אין דער מאַרטיראָלאָגיע פון צאַנקענריקע מענטשן געפונען רי שמאָלע סטעזשקע פון ליכט און אמונה, די קליינע טראָפּנס טרייסט אין דער גרעסטער פינצטערניש.

... דעם אָנדענק פון מיין חבר נאָטע איסעראָט (דוד כאָלאָדענקאָ) געפּאַלן אין װאַרשעװער געטאָ אין יאַװאַר 1943. ...

... ע- האט אַן אויסזען פון צעשפּליטערטקייט. דאָס געטאָ האָט אַחוץ דעם יידנראט געהאָט אַנדערע כוחות װאָס האָבן געפּראַװעט זייער איינענעם שטיינער לעבן. דער יחיד אין װאַרשעעװער נעטאָ, אויב ער האָט געוונסט וי אַזױ און געהאַט דעם כוח דערצו, האָט ער געקענט אֶנהאַלטן דעם קאָנטאַקט מיט דער דרויסנדיקער וועלט. די גרויסע אויסזידלונג פון 1942 און די לאַנע אויפן אומשלאַנפּלאַץ, דאָס װאַלגערן זיך פון מתים אין די גאַסן און די הוליאַנקעס אין די נאַכט-לאָקאַלן אין דער זעלבער צייט -- אָט דאָס אַלְץ מאַכט דעם איינדרוק פון אַ פולשטענדיקע אומאָרדענונג. אָבער פון אָט דער צעשפּלײ טערטקייט האָט אַרויסנעפלאמט מיט אַמאָל אַן אייניקייט װאָס האָט נישט נעחאָט קיין נלייכן צו זיך. ווען דער אויפּשטאַנד האָט זיך צעפלאַקערט אין ואַרשעווער נעטאָ, האָבן די קעמ- פער זיך נעשלאָגן אין נאָמען פון די נאַנצע דרייסיק טויזנט ...