Hayye-Sarah

עס איז נישט קיין נוזמא; חייה-שרה, א װייבסנעשטאַלט האָט זיך געחלומט דעם יוננן, צאַרטן ליריקער חיים קרו? אין אָרעמען ראָג פון קאַלענבאך-געס? און וי אזא האָט זי זיך איינגעגראָבן מיט שפּיציקע נעגל אינעם קרוכלע לייב פון דעם דיכטער, ווען דער נורל האָט אים פארטראָנן מעבר לים. גע- רעדט מיט מעטאַפאָרן איז די טעמע חייה-שרה נאָכגענאַנגען חיים קרולן, דעם שטילן פּאֶָעט װי אַן אויפנייענדיקע לאָטאָס- בלום װאָס אזעלכע באַווייזט זיך גאָר זעלטן אינעם זינען פון אן אָרעמען יידישן יוננן מאַן, אָבער זי דווקא, זי האָט ממש זיך פאַרװאַנדלט אין א פיבערנדיקן וירוס פארן לייב פונעם פיזיש אָנגעגריפענעם דיכטער און אים דערפירט צוֹ -- פּאַראַליזש. נו, חייה-שרה, א פּשוטע, אַ פּרימיטיוע יירישע טאָכטער מיט א פיין פּנימל? און א תמימותדיק הערצעלע האָט אין תחילת געקענט געפעלן ווערן אזא ישיבה-בחורשן פּאֶעט װאָס הויערט װי א פארדרימלטער פויגל אונטער א וװעבער- שטול פון א הילצערן הויז. ס'איז געװען אין תחילת פון דעם דיכטערס דערװואַכטער יוגנט. אָבער צום סוף איז זי ...

שיר-השירימדיקייט אריין אין דער אָרעמער היים, װאָס אריבער װאַקלדיקע, הילצערנע שטיגן פון אן ענגן אביונותדיקן הינטער- שטאָטישן הויף: ,, איך נעם זיך גרייטן אויפן מיטװאָך (וען ס'איז אָנגעזאָגט חייה-שרהס קומען צו זיי). איך פּוץ מיינע נעג?, װי א מייד?, און איך ואַש מיינע ציין. און ביי אונדן אין שטוב גייט אָן א פלייסיקע אַרבעט. מיינע שוועסטערלעך שטויבן אֶפּ די צוויי לאַנדשאַפטן װאָס הענגען איבער דער װאַנט, פּוצן אָפּ די בעטן-ווענטלעך, ואַשן איבער די פּאָך- לאָגע... ס'ווערט אַװונט. מיין פאָטער גייט אין דער חברה דאַװ- נען מנחה-מעריב און מיינע שוועסטערלעך פּוצן זיך אויס לכבוד חייה-שרהן און אויך דערפאר, וװאָס עס איז געקומען דער שיינער, קילער אֶװונט פון רו. מיין שוועסטער צירעלע האָט נגעאַרבעט הינטערן שטול וי איך, וי מיין טאַטע, און מיין קליין שוועסטער? פייטשעלע, האָט געפירט דאָס ווירט- שאַפט". װי אין א טאָגבוך פארצייכנט חיים קרול די נעשעע- נישן און דאָס קלערן זיינס בייטאָג און ס'חלומען ביינאַכט. חייה-שרה איז דער צענטער פון דער נאַנצער שיינער וועלט. יאָ, עס אין אוועק אין די העכערע עולמות זיין ליבע צו חייה-שרהן :

... א פּאָעט ביז די ואָרצלען פון זיינע נערוון אין ער געווען צו פיל רוחניותדיק פאר א מויד, וועלכע האָט געחלומט נאָר פונעם מאַן, פון דעם פיזישן באַנװעלטיקער און באַשיצער. פּאָעזיע? א צו געהויבענער באַגריף פאר אזעלכער, װאָס נאָר א חיים קרול האָט צו איר געקענט תפילה טאָן. יאָ, ער האָט א פארטראָגענער פון באַגייסטערונג צו חייה-שרהן אראָפּנע- צויגן די הימלען צו דער ערד און זיי געװאָרפן פאר אירע געטאָקטע פיס. ...

, חייה-שרה --- די לעב-טעג פון שרהן, חיי-חיים --- די לעב-טעג פון חיימען. כ'האָב דאָס מייד? פארביבלישט אויף מיין נאָמען, װאָרן פיר יאֶָר דורכאנאנד האָט דאָס מייד? חייה- שרה נישט געהערט איר נאָמען פון מיינע ליפּן ארויסרעדן, נאָר געהיים, װוי א קמיע, האָב איך נעטראָגן און װוי א ברכה האָב איך אים נעשעפּטשעט. כ'פלעג זיך איינקאָרטשען וי א שלאַנג פאר נדולה, און דעם נאָמען חייה-שרה מיטן גרעסטן כוח אין דער שטי? ארויסרעדן". מיטן דערשיינען פון דעם מייד?ל איז חיים קרול?ל באַשיימפּערלעך איבער א נייס געבוירן געװאָרן,. ער איז ארומגעגאַנגען א פארכישופטער. א נישט היגער. און האָט ער גענומען רעדן, איז ער פו? געווען מיט איר. פארן גוטן טאַטן האָט ער זיך א ביס? געשעמט, פאר די שוועסטערלעך אויכעט. פארן פּאַפּיר, פאר דער איינענער אינטימיטעט האָט ער ערשט ארויסגעזאָגט די פרייד פון זיינע פריידן. , יערעס ביימעלע פלענ איך א נאָמען נעבן מיט חייה- שרהס נאָמען. יעדעס טייכ? פלעג איך א נאָמען געבן חייה-שרה, כ'פלעג די זילבן פון איר נא ...

כ? ימיו איז חיים קרו? געװוען א בע? יסורים. ליבע- וװייטיקן האָבן אין אים מיט א מאָל אויפנעשוימט פּנים אל פּנים מיט א מייד?-דערשיינונג װאָס האָט פאר אים אָנגענומען אַן אומבאַנרייפלעכן כוח און די װאַרעמקײט מיטן נאָמען פון חייה- שרה, וועלכע האָט אין זיינע שפּעטערדיקע יאָרן אים גענערט מיט נייסטיקע יסורים,. חייה-שרה, דער עסענץ פון צאַרטער ליבע און חייה-שרה דער סוףפּסוק פון א נאַנצער לעבנס- פילאָזאָפיע װאָס האָט זיך געשטעלט אויף שוואכע, צעװאַקלטע פיס פון א דיכטער-נאַטוד אין איר לאַנגער גסיסה-טליעניש.

... חיים קרו? נופא האָט אונדז אריינגעפירט אין די סודי- סודות פון זיין גרויסער ליבע, תמימותדיק אונדז באַקענט מיט זיין דולציניי. ער האָט עס געטאָן מיט זיין בוך , פון מיין טאַטנס שטוב", װאָס איז געהאַלטן ממש וי אַן אינטימער לירישער טאָגבוך און ער האָט עס געגעבן אינעם רוב פון זיינע לידער, חייה-שרה איז זיין וועלט, חייה-שרה זיין גאָט, אָבער חייה-שרה איז געװאָרן דער סם, װאָס האָט לסוף אָפּנעטױט, דערשטיקט דעם חלום און זיין חלומער. נאָר װעגן דעם האָט דער דיכטער נישט קיין כוח, און נישט די דרייסטקייט צו דערציילן פאר די בלעטלעך פון זיין לעבנסבוך, װאָס אין א בוך פון געליי- טערטער פּאָעזיע ;אין פּריזמע פון הייליקן װאָס אין געשענדט געװאָרן.