ישעיהו כהן 1920 אין לוקאװ אין לוקאװ איז די שטימונג געווען אן אנגעשטרענגטע. מען האט געשמועםט, אז דער םראנט איז געבראכן, די באלשעװיקעם האבן פארנומען בריםק און זײ דערנענטערי זיך צו לוקאװ. אין די גאםן האט אן אויפהער מארשירט דאם אפטרעטנדיקע פוילישע מיליטער און מען האט מאביליזירט די גאנצע ױגנט. איןא געװיםער נאכט האט מען גענומען אלם פאליטישע ערובניקעםא רײ געזעלשאפטלעכע טוערם, צװישן זײ הײבלום און פרומקין, און מען האט זײ אװעקגעשיקט. מען האט געזאגט, אז מען האט זײ געפירט קײן לובלין. די מאכט־ארגאנען און די פאליצײ האבן אנגעהויבן זיך עװאקואירן. די ײדן האבן אנגעהויבן אײנארדענען באהעלטענישן אין די קעלערם. זײ האבן מורא געהאט פאר רויבערײען און פארגװאלדיקונגען. מען האט אויםגעשמירט די מײדלעך מיט םאזשע, אנדערע האט מען איבערגעטאן װי ײנגלעך... דער בירגערמײםטער האט גערופןא רײ שטאט־אײנוװינער און געשאפן פץ די א בירגער־מיליץ מיט קאמינםקי בראש. אין דער דאזיקער מיליץ האבן זיך אויד געפונען ײדן, װי אברהם טשיטא און אנדערע. אבער איןא שײנעם פרימארגן, נאך אײדער די מיליץ האט באװיזן איר טעטיקײט,
האט מען דערהערט רעדן רוםיש. מען האט פארשטאנען, אז די ״גאולה״ איז געקומען. מען איז ארוים פון די באהעלטענישן און זיך געחידושט װאם מען זעט בלויז זעלנער1 מען דערקענט נישט צװישן זײ קײן אפיציר. די רוםן האבן זיך כםדר געפרעגט װי װײט עם איז נאך קײן װארשע.א םך פון זײ זענען געװען אן שיך, אפגעריםן׳ די ביקםן— אנגעהאנגען אויף שטריקלעך. אבער אויף די היטלען האבןא םך פון די זיך אויפגעשריבן ״װארשאװא״. די באפעלקערונג איז ארוים אין גאם. קיץ קאפעלושן האט מען נישט געטראגן, נאר קאשקעטן. דאם האט אויםגעזען מער ״פראלעטאריש״. עם איז געשאפן געװארן אן ארבעטער־מיליץ, מיט רויטע לענטעם אויף די ארעמם. אין דער מיליץ האט מען אויך געזען ײדן, װי זאקאליק אמ ישראל גאלדגעװיכט. די נײע מאכט האט באפוילן צו עפענען די געשעפטן. די זעלנער האבן זידא לאז געטאן איינקויפן. זיי האבן זיך נישט געדוגגען און געצאלט, פארשטײט זיך, מיט זײער םאװיעטיש געלט. די םוחרים האבן נישט אריענטירט זיך װיפל צו פארלאנגעז־ געשטיצט זיך אויפן אמאליקן צארישן רובל. בײ די קונים איז עם אבער אויםגעקומען זײער ביליק, זײ האבן געהאט גענוג געלט, מען האט אפילו געשמועםט, אז אויפן מארק שטײטא מין מאשינדל, װאם קלאפט די באנקנאטן. זײ זענען געװען שפאגל נײ. דעם זעלבן טאג איז גערופן געװארןא מיטינג אויפן מארק־פלאץ. מען האט אונדז 168