םםר לוקאוו 183 לאזט זיד לאנג בעטז׳ און זײ זענען נישט אװעק פריער׳ ביז די סלאש איז נישט געװען אויסגעלײדיקט און די קיכלעד— אויפגעגעסן. עס װאלט נישט אויסגעמאכט װען םיר אנדערע סטראזשניקעס פירן אהײם די2 אנגעשיכורטע... צו מארגנס האט מיץ פאטער זיד שלעכט געפילט. ער האט גארנישט געקענט גלײבן די גאנצע געשיכטע מיט די סטראזשניקעס. ♦ איד דערמאן זידא ױם־כפור בײנאכט• איד בין דעמאלט אלט געװען8 יאר. איד בין געגאנגען אהײם פון ראדזינער שטיבל. מײן פאטער איז מיט נאד אנדערע געבליבן אין שטיבל אויף דער גאנצער נאכט אויף צו זאגן גאנץ תהילים און לערנען ביז אין דער פרי. מוצאי ױם־כפור׳ װען מיר זענען שוין געגאנגען אהײם׳ האב איד געזאגט צום טאטן׳ אז ער האט געהאט שװער׳ געװעןא גאנצן מעת לעת אויף די םיס׳ געסײניקט זיד און געפאסט. דערויף האט ער מיר געענטפערט׳ אז װען ער וױיסט אז עס װעט מקוים װערן דער ,׳לשנה הבאה בירושלים״׳ װאלט ער גרײט געװען צו גײן נאדא מאל אין שטיבל׳ אויף נאד24 שעה. דאס איז געװען די צוגעבונדנקײט צו ירושלים פון דעם לוקאװער ײד שמואל משה פעלהענדלער— מיט60 יאר צוריק׳ ביי מײן זיידן אין שטוב איז געװעןא צימער׳ װאס מען האט גערופן די ׳״סאליע״.
אויף דער מזרח־װאנט איז דארט געהאנגען איןא געגילדעטער ראםא גרויס בילד פון טעאדאר הערצל. אין דער ״סאליע״ פלעגט מען אסט רעדן וועגן טעאדאר הערצל׳ וועגן ארץ־ישראל. ״עס וועטא מאל קומעןא צייט— האט בערל אידלס געזאגט— און זיין חלום וועט מקוים ווערן׳ אבער ווער װייסט׳ צי מיר װעלן זוכה דין דאס צו זען׳*. די באבע זלאטע האט דאס אויסגעהערט און אויפגעהויבן די אויגן צום הימל. * דער ײדישער האנדל אין לוקאװ האט געבליט. דאס האבן די קריסטן נישט געקענט פארטראגן.א גרופע אנטיסעמיטן האבן זיך צונויפגערעדט׳ געדונגען בײ משה יאקלען א געוועלב קעגנאיבער דעם מאגיסטראט און איינגעארדנט דארטא גרויס געשעפט מיט אגראר־פראדוקטן אץ מאשינען. דארט האט דער פויער געקאנט באקומען אלץ׳ וואס איז נויטיק אין דער לאנדווירטשאפט1 אקערמאשינען׳ זיימאשינען וכדומדי ~~ װאס די האבן פריער געקויפט אין ײדישע געשעפטן. די ערשטע צײט האט דאס קריסטלעכע געשעפט צוגעצויגןא סך קונים. די ײדישע געװעלבער האבן אנגעהויבן פוסטעװען. די פויערים האבן זיך געלאזט פאנגען םמ דער אנטיםעמיטישער לאזונג ״םוואי דא םװעגא*(אן אייגענער צו אן אייגענעם). אבער