188 םפר לוקא װ אינטעליגענטע ױגנטלעכע חנהקע דאנילאק און הינדע שאפירא. דער ױגנטלעכער בונדיםט איז גרײט געװען זיך מקריב צו זײן פאר זײן םאציאליםטישן אידעאל. די מערםטע פון זײ זענע ן אומגעקומען פון די היטלערישע הענט אדער פארפאלן געװארן אין די םאוױעטישע לאגערן • כבוד זײער אנדענק 1 יוסף זובראװיטש שוםטערײ אין לוקאװ אויב די ײדן אין זשעלעכאװ האבן דער עיקר זיך פארנומען מיט גארבערײ, אין גילגארײ — מיט זיפלעך און אין מעזריטש — מיט חזיר־האר, האבן די לוקאװער ײדן געלעבט בעיקר פון צװײ פאכן ) םופרימתו״ם און פון שוםטערײ. בײ אן 80 פראצענט ײדישע מענטש ן האבן זיך מפרנם געװען פון דער שיך־פראדוקציע. מערםטנטײל זענע ן דאם געװען קלײנע פאבריקלעך ווו אין די םעזאנען פלעגט מען ארבעטן פון גאנץ פרי ביז שפעט אין דער נאכט • אן אויפהער האבן געקלאפט די מאשינען בײ די שטעפערם און די אײזערנע קאפיטעם ביי די שוםטערם. אויף די פרימום־מאשינקען פלעגן ליגן די אנגעגליטע איחנם אויף צו פרעסן און גלאנצן די פאדעשװעם. נאך װארעמע פונעם פוצן׳ פלעגן די פאקערם די שוי ן לײגן אין די קאםטנם, װאם מען האט אפגעשיקט לויט די באשטעלונגען.
אבער נישט תמיד זענען געווען גוטע םעזאנען. ע ם האט געטראפן, אז די ארבעטער האבן פארלאנגט א הוםה חו ן א פאר גראשן אויפן פאר און די באלעבאטי ם האבן נישט געװאלט נאכגעבן. דאן האבן די ארבעטער פארשטרײקט, און אז דער שטרײק האט זיך פארצויגן, איז דער םעזא ן פארלוירן געגאנגען. די קינדער פלעגן דעמאלט הונגערן אמאי ן די גאסן האט מען געקאנ ט טרעפ ן פרויען, װאם בעטן א נדבה פאר די הונגעריקע • די מערהײט פמדי פאבריקלעך האבן נישט געארבעט מיט קיץ אײגענעם קאפיטאל • םאח םעזא ן פלעגט מען זיך פארשולדיקן איבערן קאפ, אויסשרײבן װעקםלעך צו צאלן נאכן םעזאן. אין פארלויף פון דױי חדשים האבן די ארבעטער נישט באקומען זייער פולן געהאלט. דער בעקער׳ דער קצב, דער קרעמער — אלעמען האב ן געװוםט, אז דער ארבעטער דארף האבן ביי אים א קאנטע אין בוך. אפילו א שנעפםל אין שענק האט מען געגעבן אויפן בארג. אבער איז חדי קלײנע פאבריקלעך האבן ביי אונז עקזיסטירט עטלעכ ע גרעסערע שיך־פאבריקן. די גרעסטע פון די איז געווען די פירמע גאםטמאן. אין יענער פאבריק