188 םפר לוקאװ אינטעליגענטע ױגנטלעכע חנהקע דאנילאק און הינדע שאפירא. דער ױגנטלעכער בונדיםט איז גרײט געװען זיך מקריב צו זײן פאר זיין םאציאליםטישן אידעאל. די מערםטע פון זײ זענען אומגעקומען פון די היטלערישע הענט אדער פארפאלן געװארן אין די םאוױעטישע לאגערן• כבוד זײער אנדענק1 יוסף זובראװיטש שוםטערײ אין לוקאװ אויב די ײדן אין זשעלעכאװ האבן דער עיקר זיך פארנומען מיט גארבערײ, אין גילגארײ— מיט זיפלעך און אין מעזריטש— מיט חזיר־האר, האבן די לוקאװער ײדן געלעבט בעיקר פון צװײ פאכן) םופרי םת״ם און פון שוםטערײ. בײ אן80 פראצענט ײדישע מענטשן האבן זיך מפרנם געװען פון דער שיך־פראדוקציע. מערםטנטײל זענען דאם געװען קלײנע פאבריקלעך וװ אין די םעזאנען פלעגט מען ארבעטן פון גאנץ פרי ביז שפעט אין דער נאכט• אן אויפהער האבן געקלאפט די מאשינען בײ די שטעפערם און די אײזערנע קאפיטעם ביי די שוםטערם. אויף די פרימום־מאשינקעם פלעגן ליגן די אנגעגליטע איחנם אויף צו פרעםן און גלאנצן די פאדעשװעם. נאך װארעמע פונעם פוצן׳ פלעגן די פאקערם די שוין לײגן אין די קאםטנם, װאם מען האט אפגעשיקט לויט די באשטעלונגען.
אבער נישט תמיד זענען געװען גוטע םעזאנען. עם האט געטראפן, אז די ארבעטער האבן פארלאנגטא הוםהה חוןא פאר גראשן אויף דער פאר און די באלעבאטים האבן נישט געװאלט נאכגעבן. דאן האבן די ארבעטער פארשטרײקט, און אז דער שטרייק האט זיך פארצויגן, איז דער םעזאן פארלוירן געגאנגען. די קינדער פלעגן דעמאלט הונגערן אמ אין די גאםן האט מען געקאנט טרעפן פרויען, װאם בעטןא נדבה פאר די הונגעריקע• די מערהײט פמ די פאבריקלעך האבן נישט געארבעט מיט קיץ אײגענעם קאפיטאל• םאח םעזאן פלעגט מען זיך פארשולדיקן איבערן קאפ, אויםשרײבן װעקםלען צו צאלן נאכן םעזאן. אין פארלויף פון דױי חדשים האבן די ארבעטער נישט באקומען זײער פולן געהאלט. דער בעקער׳ דער קצב, דער קרעמער— אלע האבן געװוםט, אז דער ארבעטער דארף האבן בײ איםא קאנטע אין בוך. אפילוא שנעפםל אין שענק האט מען געגעבן אויף בארג. אבער איזח די קלײנע פאבריקלעך האבן בײ אונדז עקזיםטירט עטלעכע גרעסערע שיך־פאבריקן. די גרעםטע פון די איז געװען די פירמע גאםטמאן. אין יענער פאבריק