כםר לוקאוו 189 האבן געארבעט בײ300 ארבעטער. אלע פראתקציע־פראצעםן, ביזן םארטיק מאכן דעם קאםטן צום פאקן, זענען דורכגעפירט געװארן אין גאםטמאנם פאבריק. דער אלטער גאםטמאן איז געװען כמעט אן אנאלפאבעט, אבער די םאבריק האט ער געפירט אויםגעצײכנט• מיטא בליק האט ער אלץ געבראכט אין ארדענונג. דץ רעכטע האנט איז געװען שלמה פעלדמאן, גערופן האט מען אים שלמה װערקפירער. ער איז געװען דער נערװ פון דער פאבריק. ער האט קאנטראלירט אלע ארבעטם־פראצעסן. אינטערעםאנט, אז גאםטמאנם שיך־פאבריק האט איןא געװיםער צײט געדינט װיא ״פעםטוע״ פאר ײדישע טעכטער קעגן די פאגראמשטשיקעם. בעת דער ערשטער װעלט־ מלחמה, אײדער דאם רוםישע מיליטער איז אפגעטראטן פון לוקאװ, האבן די קאזאקן זיד געלאזט וװילגײן איבער דער ײדישער באפעלקערונג און אנגעהויבן פארגװאלדיקן ײדישע טעכטער. דאם אײנציקע ארט, װו מען האט געקאנט זיץ זיכער, איז געװען גאםטמאנם פאבריק. אהין האבן די ײדישע מאמעם געבראכט זײערע טעכטער. װען פוילן איז געװארן זעלבשטענדיק, האט די גאםטמאן־פאבריק פארלויח דעם חםישן אפזאץ־מארק. די גאנצע פראדוקציע איז געװען אויםגעשטעלט אויף פוילן. עס האבן בכלל אנגעהויבן בלאזן נײע װינטן. די ארבעטער האבן זיד ארגאניזירט׳ געשטעלט פאדערונגען. דער אלטער גאםטמאן האט זיד געבײזערט, אבער ער האט געמוזט נאכגעבן.

נאכן טויט פון אלטן גאםטמאן איז די פאבריק געװארן אנגעפירט םון די קיגדער. די האבן זיך פונאנדערגעטײלט מיט די פונקציעם. דער עלטםטער זון, בערל, איז תמיד געװען אין װעג און געשאפן באשטעלונגען פאר דער פאבריק. יהודה האט זיד םארנומען מיט דער אדמיניםטראציע פון דער פאבריק• אויד די אנדערע זין— ױםף׳ לוי אץ בנימין האבן געהאט זײער באשטימטע ארבעט. גאםטמאנם קינדער זענען שוין חוקא געװען געלערנט. אבער צום באדויערן האבן זײ אלץ פארתכלעװעט. דאם ריזיקע םאר־ מעגן, װאס דער גישט־גראמאטנער פאטער האט געשאפן, איז אומגעבראכט געװארן דורד די געלערנטע קינדער• די פאבריק האט באנקראטירט.