י. פרעמדע ר די פר>זווינעע ר ײדישע פרעסע >זל ס קולשור'פ>ןקטא ר מיר לעבן אי ן א צײט, װען די אםימילאצ יעמאכט געוואלטיקע פארשריטן אי ן אוגדזער לעבן. זי איז פאליטיש געשטארבן, אבער קולטורעל און געזעלשאפטלעד עקזיםטירט זי. עם איז גענוג אגצװוײזן אויפן טיראז שפון א ײדיש־פוילישער צײטונג אי ן װארשע, װעלכער איז אײנער פון די גרעסטע, אוי ב נישט דער גרעסטער, צװישן די ײדישע צײ־ טונגען. די אםימילאצי עם ט זיך אי ץ אי ן דעם חוט־השדרה פון אונדזער נאציאנאלן קױם. א פאקט איז, אז די קינדער פװ אונדזערע נאציאנאלע קעמפער, קינםטלע ר או ן שריפט־ שטעלער װעח דערצויגן נישט אין ײדיש. אין דער צײט, װען די ײדישע קינדער־זשורנאלן פירן א הארטנעקיקן קאמף פאר זײער קיום, פארגרעסער ט א קינדער־אויםגאבע אי ן פויליש דעם טיראז שפון א ײדיש־ פוילישער צײטונג אויפ עטלעכע טויזנט עקזעמפלארן. די אםימילאצי עװער ט כמע ט א נאטירלעכ ע דערשײנונג אי ן אונדזער לעבן. גיבן מיר צו צ ו דעם דעם קריזים פון ײדישן בוך און ײדישן טעאטער — און אונדזער קולטו־ רעלער מצב װעט אי ן אונדז דערװעקן גאר נישט קײן פרײלעכע מחשבות. מיר האבן אבער דאקעגן צו נאטירן א זעלטעגע דערשײגונג: די ײדישע פרעסע איז זיך אין םארלוי ףפון די לעצטע יארן געװאלדיק פונאנדערגעװאקםן •
אמת, דער פונאנדערװ. ק ם םון דער פרעמע געשע ט אױפן חשבון פון דעם ײדישן בוך - אבער דאם איז נישט קײץ םפעציפיש ײדישע דערשײנונג, און ״צרות רבים״... כידוע. װי ם׳זאל נישט זיץ, איז אט דער פאקט א בולט אינסטינקטױוע רעאקציע קעגן דעם אומבאמערקבארן, אבער שטארקן שטראם פון אםימילאציע, װאם פארפלײצט אונז אלץ מער און מער. צום קאמף איז אויך אויפגעשטאנען די ײדישע פראװינץ. דאם יידישע שטעטל, װאם איז אין די פריערדיקע יארן געװען א שפרודלדיקער קװאל פון ײדישע שעפערישע כוחות, איז געפאלן לעצטנס צו דער מדרגה פון מאדערן. די גרױסע שטאט, װאם געמט צו בײם שטעטל די בעסטע קרעפטן — פון איר זײט א מ ד י פוילישע שול — ם מ דער צװייטער, האבן געמאכט טיפע אײנברוכן אין דער מױער פון דעם ײדישן קערנדיקן לעבן. און עס האבן זיך באװיזן סימנים פון רעאקציע אויך דא, עס זענען אנטשטאנען די ײדישע שולן און עס האבן זיך באװיזן די ערשטע שפראצונגען פון דער פראװינצער פרעמע. 240