י. פרעמדער די פר>זווינעער ײדישע פרעסע >זלס קולשור'פ>ןקטאר מיר לעבן איןא צײט, װען די אםימילאציע מאכט געוואלטיקע פארשריטן אין אוגדזער לעבן. זי איז פאליטיש געשטארבן, אבער קולטורעל און געזעלשאפטלעד עקזיםטירט זי. עם איז גענוג אגצװוײזן אויפן טיראזש פוןא ײדיש־פוילישער צײטונג אין װארשע, װעלכער איז אײנער פון די גרעםטע, אויב נישט דער גרעםטער, צװישן די ײדישע צײ־ טונגען. די אםימילאציע עםט זיך איץ אין דעם חוט־השדרה פון אונדזער נאציאנאלן קױם. א פאקט איז, אז די קינדער פװ אונדזערע נאציאנאלע קעמפער, קינםטלער און שריפט־ שטעלער װעח דערצויגן נישט אין ײדיש. אין דער צײט, װען די ײדישע קינדער־זשורנאלן פירןא הארטנעקיקן קאמף פאר זײער קיום, פארגרעםערטא קינדער־אויםגאבע אין פויליש דעם טיראזש פוןא ײדיש־ פוילישער צײטונג אויף עטלעכע טויזנט עקזעמפלארן. די אםימילאציע װערט כמעטא נאטירלעכע דערשײנונג אין אונדזער לעבן. גיבן מיר צו צו דעם דעם קריזים םון ײדישן בוך און ײדישן טעאטער— און אונדזער קולטו־ רעלער מצב װעט אין אונדז דערװעקן גאר נישט קײן פרײלעכע מחשבות. מיר האבן אבער דאקעגן צו נאטירןא זעלטעגע דערשײגונגן די ײדישע פרעםע איז זיך אין םארלויף פון די לעצטע יארן געװאלדיק פונאנדערגעװאקםן•
אמת, דער פונאנדערװ. קם םון דער פרעםע געשעט אױפן חשבון פון דעם ײדישן בוך- אבער דאם איז נישט קיץ םפעציפיש ײדישע דערשײנונג, און ״צרות רבים״... כידוע. װי ם׳זאל נישט זיץ, איז אט דער פאקטא בולטע אינםטינקטױוע רעאקציע קעגן דעם אומבאמערקבארן, אבער שטארקן שטראם פון אםימילאציע, װאם פארפלײצט אונדז אלץ מער און מער. צום קאמף איז אויך אויפגעשטאנען די ײדישע פראוױגץ. דאם יידישע שטעטל, װאם איז אין די פריערדיקע יארן געװעןא שפרודלדיקער קװאל פח ײדישע שעפערישע כוחות, איז געפאלן לעצטנם צו דער מדרגה פמא ױרד. די גרויםע שטאט, װאם געמט צו בײם שטעטל די בעםטע קרעפטן— פון איץ זײט׳ אמ די פוילישע שול— םמ דער צוױיטער, האבן געמאכט טיפע אײנברוכן אין דער מויער פון דעם ײדישן קערנדיקן לעבן. און עם האבן זיך באװיזן םימנים פון רעאקציע אויך דא, עם זענען אנטשטאנען די ײדישע שולן און עם האבן זיך באװיזן די ערשטע שפראצונגען פמ דער פראװינצער פרעםע. 240