ססר לוק^וװ 257 פץ דער צװײטער זײט װידער דארף מען מודה דץ, אז זעלטן־װו געםינט זיוא שטאט װו די קולטורעלע און פארנעשריטענע עלעמענטן זאלן זײן אזוי אומבאהאלסן, אזוי אומפעיק צוא װעלכער ם׳איז קאנםטרוקטױוער אמ צילפאװוםטער געזעלשאפטלעכער טעטיקײט. נאד מער! טײל מאל זענען זײ אליץ דירעקט שולדיק אין זײערע דורכפאלן און אזוי ארום העלפן די בידים צו דער פארשטארקונג פון יענע עלעמענטן, װאם האבן נישט׳ דאכט זיך, אין קיץ שטאט אין פוילן אזא אומבאגרענעצטע שליטה. דערמיט דערקלערט זיך דער נישטיקער אײנפלום, װאם די קולטורעלע עלעמענטן האבן אויף דער שטאטישער באפעלקערונג, נישט קוקנדיק אויף זײער אומדער־ מידלעכער און אפט מאל אפילו איבער־די־כוחותדיקער ארבעט און אנשטרענגונג. אין דער דערצןערישער הינזיכט איז כמעט די גאנצע ארבעט זײערע געגאנגען לאיבוד.
שולדיק אין דעם איז דאם, װאם די קולטורעלע װארטפירער האבן׳ אנהײבנדיק דעם קאמף מיט די אפגעשטאנענע עלעמענטן, זיך נישט פארטיפט פרןער אין די םיבות, צוליב װעלכע די לעצטע האבן אזא גרויםע השפעה איבער די מוחות פונעם רוב פון דער ײדישער באפעלקערונג. צוליב דעם האבן די קולטורעלע קרײזן נישט געװוםט צוצופאםן זײערע קאמפם־מעטאח צוםפםיכאלאגישן מצב פון די ײדישע אײטװינער, צוליב דעם האבן זײ זיך כמעט קיץ מאל נישט קאנםאלידירט, נאר פארקערט׳ זיך גאנץ אפט קעגנזײטיק באקעמפט. דערפאר זענען זײ ביזן הײנטיקן טאג אזוי מאכטלאז, און זײער אײנפלום איז געפאלן ביז צוא מינימום. * די הינטערשטעליקײט פון לוקאװ אין קולטורעלער הינזיכט איז גישט קײן צוםאל. זי איזא רעזולטאט פוןא רײ װיכטיקע סיבות. שוין מיט צענדליקער יאח צוריק זעען מיר/ װי די איינציקע טאן־געבער אין אלע יידישע ענינים זענען אויסשליסלעך די חסידים. אנדערע באלעבאטישע ספערן״ מיט װעלכע מ׳זאל זיד רעכעגען/ האבן כמעט גישט עקזיסטירט. דאס איז דערפאר, וױיל לוקאוה װי כמעט דער גאנצער שטח פון דער אמאליקער שעדלעצער גובערניע^ איז געװען פארהעלטנישמעסיק װײט פון ליטע און פון דער עסטרײכישער אדעד דייטשער גרעגעץ. זי איז אזוי ארום געװען פארשלאסן פאר יעדן אויסערלעכן אײגפלוס. נישט די השכלה־בארועגוע האט געקאגט אין איר ארײנדריגגען׳ און נישטא װעל־
כער ס׳איז שפור פון מערב־אײראפעישעד ציוויליזאציע האט צו איר דערגרייכט. עס איזא גרויסער ספק/ אויב עס האט זיך דאן געפוגען אין לוקאוו אפילו אײן ײד, װעלכער זאל באזיצן אלגעמײנע בילדונג, אדער װעלכער זאל כאטש האבן ברײטערע ױדא^יסטישע ידיעות. און מיר זעען טאקע: לוקאוו האט נישט ארויסגעגעבן קיין איץ אײנציקע פיגור# קיין איינציקע פערזענלעכקײט, אויף וועלכער זי זאל קאנען אנרויתן: אט דער דאזיקער יידישער געלערנטעת שריפטשטעלער אדער קינסטלער שטאמט פון אונדז. איןא גרויםער מאם איז אץ דעם שולדיק אויך דאם, וואם די נאטור ארום לוקאוו פונקט ווי