318 םםר לוקא װ בײ באן־ארבעט מיט דער הילף פום הויפט־לײטער פום דער גאן־ליניע אדאמיעץ. אונד ז איז נישט דערלויבט געװען צו גײן אין שטאט, מיר האבן געװוינט אין באראקן אויף דער ליניע• אין דער זעלבער צײט האבן געלעבט און געארבעט עטליכע הונדעדט ײח אינעם טארטאק בײ דער באן. נאך עטליכע הונדערט ײדן האבן געארבעט אין דער דײטשער פירמע רעקמאן, װאם האט זיך געפונען איז דער זעלבער געגנט. נאך 3 חדשים פארהעלטנישמעםיקער רויקײט האט אונח ארומגערינגלט געםטאפא און אלע ײדן, װאם האבן געארבעט אין דער געגנט, אפגעפירט אויפן חזיר־מארק. דארט האב איך געטראםן מימ ברודער גאדל גרײצער און מיר האבן זיך אפגערעדט צו שפרינגען פון צוג. אויפן מארק האב איך געזען װי ע ם האט זיך געםמט איטשע קאראםיק. מען האט מיר דערצײלט, אז אויך האלבערג, טיקולםקים אײדעם, האט אפגע־ םמט זײן משפחה און זיך גופא. פונעם חזיר־מארק האט מען אונז אפגעפירט צו דער באן און אונז ארײנגעטריבן אין באראקן. דארט האבן מיר געדארפט װארטן אויפן צוג פון מעזריטש, װאם האט אונדז װידער געזאלט פיח קי ץ טרעבלינקע. איך און מיץ ברודער גאדל האבן נישט געהאט קי ץ געדול צו װארטן אויפן צוג און מיר זענען אנטלאפן פון די באראקן. מיט אוגדז איז אויך אגטלאפן דוד פרידמאן (מענדל לעגדגערם זון).
צוריקגעקומען אין לוקאװ, זעגן מיר געלייגן באהאלטן בײ מיר אין שטוב׳ אין קעלער. מיץ שכנד״ א פאלקע מיטן גאמע שטשאלקאװםקי, האט אונז געבראכט עםן און אויך נײעם פון שטאט. נאך עטלעכ טעג האט אונז די שכנ ה דערצײלט, אז ם״איז געשאפן געװארן אײדישער געטא. מיר האבן פארלאזט דעם קעלער און מיר זענען אװעק אין געטא . די ערשטע צײט האט מען געארבעט בײם ארומצוימען דעם געטא. שפעטער האט מען געטאן די פארשידנסטע ארבעטן און געלעבט אויף גרויסע צרות, אן קולטור, אפגע ־ ריםן פון דער װעלט. דאך האט זיך אײנגעשטעלט אן אײגן געטא־לעבן. ײדן האבן געבאקן מצות אױף פסח. װער עס האט געהאט װאם צו פארקויפן האט געלעבט בעסער, װער עס האט נישט געהאט — האט פשוט געד,ונגערט. די איעציקע זארג אין געטא איז געװען — עםן; די אײנציקע האפענונג — איבערלעבן די מלחמה און דערצײלן פאר דער װעלט אױף װאם דאס מערדער־פאלק, די דײטשן, זעגן פעיק. * אץ אזוי האט אויסגעזען די ליקװידאציע פון געטא: גאנץ פרי האט מען ארומגערינגלט דעם געטא אץ באפיילז אלע ײח ארויםגיץ פון זײערע שטובן. דער גרעםטער טייל איז אליץ ארוים, די איבעריקע האט מען ארויםגע ־ טריבן פון די פארשידענע באהעלטענישן מיט געװאלט. דער גורל האט נישט אויס ־ געמיטן אויך דעם ײדישן פאליצײ־אמט. מען האט זײ באפוילן זיך זעצן אױף דער ערד אץ געדאנקט זײ פאד דער מיטארבע ט מיט דער געםטאפא. שפעטע ר האט םען זײ