334 םסר לוקאװ ם׳איז געויאחא בהלה. באלד זעגען געקומען הויכע פאליצײ־אפיצידז און אנגע־ הויבן פארשן. מען האט חושד געװען, אז מיר האבן אים דערהרגעט.א פאליאק האט עדות געזאגט, אז מיר זענען נישט שולדיק, און דאם האט אונדז געראטעװעט. נאך דעם םאל האט מען אונדז איבערגעפירט ארבעטן אין דער פירמע רעקמאן, װאם האט געבויט װינטער־רעמיזעס אויף צו רעפעריח באן־װאגאנען און לאקאמאטיומ. מיר האבן געלאח צעמענט. אײן מאל, װען מיר זענען געװען6 פערזאן בײם לאדן דעם צעמענט, איז אײנגעפאלןא װאנט און צװײ פמ אונדז זענען דערהרגעט געװאח. דאם זענען געװען< מאיר קודי דעם געלנםא זון און ױדל, משה פארטשםא זון. אין אנהײב 1942, בעת דער ״פוטער־אקציע״ האט מען דערהרגעט מאלע יחיאלס פון האלץ (ראזענבלום) און שעפםל נאשעלםקי דערפאר, וױיל מען האט זײ געזען טראגן היטלען בײ דער ארבעט. מיט עטלעכע טעג שפעטער האבן זיך ארײנגעריםןא גרופע פאליציאנטן אמ פארטואלדיקט בײ20 ײדישע פרויען. שמואל שטײנבערג,א שוםטער, האט זיך אקעגנגעשטעלט װען מען האט געפרװוט פארגװאלדיקן זימ פריי׳ און מען האט אים דערהרגעט אויפן ארט מיטא האמעד.
שפעטער איז געקומען די ״גאלד־אקציע״. די דײטשן זענען אװעק צום פאחיצער פון ױדענראט, לענדער, און באפוילן אים צו שאפןא םכום גאלד. װען די דײטשן האבן נישט באקומען צום טערמין דעם באשטימטן םכום גאלד, האבן זײ געכאפט ײדישע סרויען אויפן זשעלעכאװער װעג און געהײםן זײ אויםטאן זיך נאקעט. דאם איז געװען אום װינטער און געשען איז עם אויך איןא מארק־טאג, װען אין דרויםן איז געװען פול מיט פױערים. דאן האט מען געבראכט פריזיעדם און מען האט די פרויען אויםגעגאלט די האר. דעמאלט איז געקומען צו לויפן לענדער מיטן גאלד. דער דײטש האט צוגענומען דאס גאלד׳ אבער ער האט װײטער געהײסן גאלן די פרויען ״בײ אונדז מוס ארדנונג זיץ״— האט ער געזאגט. שמחת תורה1942 זענען געקומען די באנדיטן אומברענגען דאם ײדישע לעבן אין לוקאװ. בײם מיעכאװער רבין האבן ײדן געטאנצט לכבוד דער תורה. מיר, די ױנגע, זענען געקומען צו לויפן אמ געשריגן, אז די דײטשן זענען געקומען אונת ארויםענדיקן. דער רבי האט זיך געװענדט צו אונדז און געזאגט, אז מיר זאלן נישט שטערן, וױיל די טאנצן זײער לעצטן טאנץ, דער רבי האט אונדז צוגעזאגט, אז ער װעט נישט פארברענט װעח•
צו מארגנס האט זיך אנגעהויבן די ״אקציע״ אמ מען האט גענומען טדײבן די ײדן פמ די שטובן. דער מיעכאװער רבי איז נישט געגאנגען. ער איז געשטאנען אין זימ טלית און אין קיטל׳ אמ אזוי האבן אים די דײטשן דערשאםן אויפן ארט. מיר, אלע ײדן, זענען אנגעקומען צום פלאץ אויפן חזיר־מארק. ...און מיץ שװעסטער, רבקה, האט גענומען איר קלײן מײדעלע איןא קאץ אמ געטראגן עם אויף דער פלײצע. איר זונעלע, ױםף, האב איך געגעבןא שטיקל ברויט