םםר לוקאװ 355 מיר האבן אלץ געװארט אויפן סוף פון דער מלחמה׳ אמ מיט דעם— אויסן סוף פון די פארברעכנס. אבער ס׳האט זיך שוין אנגעהויבן דאס פערטע יאר זינט עס דויעדט די מלחמה און מען זעט נאך נישט קימ סיף• אמ דערוױיל װערט אלץ גרע״ סער די צאל פון די רציחות. איך האלט פאר װיכטיק צו נעמען די פען אמ אין דער פארעם פוןא כראניק צו פארצײכענען■ די נאקעטע פאקטן, אן עפעס צוצוגעבן, נאר טאקע אזוי װי איך זע זײ, װי אן עד־ראיה. איך בין װײט פון צו האבן ליטערארישע אמביציעס. איך װיל בלויז פארצײכענען די געשעענישן, קלויבן מאטעריאל פאר די קומענדיקע שרײבער און װיסנ־ שאפטלער, די דײטשע פארברעכנם װעלן בלי םפק זימ אן ענין פון זײער טיפן אינ־ טערעם. קאן זימ, אז איך נעם זיך צו די פארצײכענונגעןא ביםל שפעט; אז ס׳איז מיר שוין געבליבן װײניק צײט צום פארשרײבן. מעגלעך, אז פון אונדז, פאליאקן, װעלן בלײבן נישט קימ םך. מוז מען דאך אוודאי אלץ פארשרײבן.
וױ אן אפטימיםט און גלויביקער אינעם מענטש האב איך נישט געגלײבט, אז די דײױשן קענען זימ אזעלכע. איך האב נישט געקענט גלײבן׳ אז עם קען גאר עקזיםטירן א פלאן אויסצוראטן גאנצע פעלקער. אשװיענטשים, אראניענבורג, דאכאו— דאס האט זיך יןיר אויםגעװיזן פאר עטװאס ערגערם פון אונדזער אמאליקן קארטוז־בערעזע.• איצט האב איך אויפגעד׳ערט גלייבן אין דעםז איצט בין איך איבערצייגט אין פלאנמעםיקן דייטשן מארד אויף אונדזער באדן• אמ דערפאר נעם איך זיך צו דער פען.
הײנט, װען איך שרײב אט די װערטער, קומט פאר אײנע פון די דײטשע כםדרדיקע מערדערײען. זײ רופן עם: ״מאכן די שטאט ױדענרײך. פון נעכטן אן ביז דער איצ־ טיקער מינוט (9 אװנט) הער איךא כםדרדיקע שיםערײ. אט די אקציע בײ אונדז האט זיך אפגעשפילט אויף אזא אופן: צו ערשט האבן מיר געהערט װעגן געטא אין װארשע, װעגן בעאשעץ, טרעבלינקע, לובלין. מיר האבן געהערט װעגן דעם פון דער װײטנםן מען האט דערצײלט, אז עם זענען אומגעקומען הונדערט, צוױי הונדערט טויזנט. בײ אונדז אין שטאט זענען ײדן ארומגעגאנגען פרײ. קײן געטא איז נישט געװען. עס זענען בלויז געװען ײדישע געגנטן, אבער ײדן איז געװען דערלויבט צי באװעגן זיך פרײ. זומער האט מען שוין די ײדן פארװערט אװעקצוגײן װײט פון זײער וװינארט. אויב מען האט געטראפןא ײד אויםער דער שטאט, האט מען אים פשוט דערהרגעט. שפעטער האט מען אנגעהויבן אײנארדעגען גרויזאמערע אנפאלן אויף יידן. אין מעזריטש־פאדלאסק (אין שכנות פמ לוקאװ— דער איבעחעצער) האטא שיכירער זשאנדאר דערשאסן בערך20 ײדן. די דײטשן האבן דורכגעפירט אן אקציע פמ אװעקנעמען דאם פוטערװארג. אונטערן אויםרײד, אז ײדן גיבן גישט אװעק אלע פוטערם, זענען געקומען שטראף־אפטײלונגען און אין יעדער שטאט דערשאםן מער װי *א קאנצענטראציע־לאגער, װויוין די פוילישע רעגירוגג םלעגט םארשיקן פאליטישע קזנגנער