םםר לוקא װ 355 מיר האבן אלץ געװארט אויפן סו ף פון דער מלחמה׳ אם מיט דעם — אויסן סוף פון די פארברעכנס. אבער ס׳האט זיך שוין אנגעהויבן דאס פערטע יאר זינט עס דויעדט די מלחמה און מען זעט נאך נישט קי מ סוף • אם דערװייל װערט אלץ גרעסער די צאל פון די רציחות. איך האלט פאר װיכטיק צו נעמען די פע ן אם אין דער פארעם פון א כראניק צו פארצײכענען■ די נאקעטע פאקטן, אן עפעס צוצוגעבן, נאר טאקע אזוי װי איך זע זײ, װי אן עד־ראיה. איך בין װײט פון צו האבן ליטערארישע אמביציעס. איך װיל בלױז פארצײכענען די געשעענישן, קלויבן מאטעריאל פאר די קומענדיקע שרײבער און װיסנ ־ שאפטלער, די דײטשע פארברעכנס װעלן בלי םפ ק זימ אן עני ן פון זײער טיפן אינ ־ טערעם. קאן זײן, אז איך נעם זיך צו די פארצײכענונגען א ביסל שפעטער; אז ס׳איז מיר שוין געבליבן װײניק צײט צום פארשרײבן. מעגלעך, אז פון אונדז, פאליאקן, װעלן בלייבן נישט קי מ םך. מוז מען דאך אוודאי אלץ פארשרײבן.

וױ אן אפטימים טאון גלויביקער אינעם מענטש האב איך נישט געגלייבט, אז די דײױשן קענען זי מא אזעלכע. איך האב נישט געקענט גלײבן, אז עס קען גאר עקזיסטירן א פלאן אויסצוראט ן גאנצע פעלקער. אשװיענטשים, אראניענבורג, דאכאו — דאס האט זיך יןיר אויסגעװיזן פאר עטװאס ערגערם פון אונדזער אמאליקן קארטוז־בערעזע. • איצט האב איך אויפגעד׳ערט גלייבן אין דעם ז איצט בין איך איבערצייגט אין פלאנמעםיקן דייטשן מארד אויף אונדזער באדן • אמ דערפאר נעם איך זיך צו דער פען.

הײנט, װען איך שרײב אט די װערטער, קומט פאר אײנע פון די דײטש ע כםדרדיקע מערדערײען. זײ רופן עס: ״מאכן די שטאט ױדענרײך. פון נעכטן און ביז דער איצ־ טיקער מינוט (9 אװנט) הער איך א כםדרדיקע שיםערײ. אט די אקציע בײ אונדז האט זיך אפגעשפילט אזוי: צו ערשט האבן מיר געהערט װעג ן געטא אין װארשע, װעג ן בעאשעץ, טרעבלינקע, לובלין. מיר האבן געהערט װעגן דעם פון דער װײטנםן מען האט דערצײלט, אז עס זענען אומגעקומען הונדערט, צוױי הונדערט טויזנט. בײ אונדז אין שטאט זענען ײדן ארומגעגאנען פרײ. קײן געטא איז נישט געװען. עס זענען בלױז געװען ײדישע געגנטן, אבער ײדן איז געװען דערלויבט צי באװעגן זיך פרײ. זומער האט מען שױן די ײדן פארװערט אװעקצוגײן װײט פון זײער וװינארט. אויב מען האט געטראפן א ײד אויםער דער שטאט, האט מען אים פשוט דערהרגעט. שפעטער האט מען אנגעהויבן אײנארדעגע ן גרויזאמערע אנפאלן אויף יידן. אין מעזריטש־פאדלאסק (אין שכנות פ מ לוקאװ — דער איבעחעצער) האט א שיכירער זשאנדאר דערשאסן בערך 20 ײדן. די דײטשן האבן דורכגעפירט א ן אקציע פמ אװעקנעמען דאם פוטערװארג. אונטערן אויםרײד, אז ײדן גיבן גישט אװעק אל ע פוטערם, זענען געקומען שטראף־אפטײלונגען און אין יעדע ר שטאט דערשאם ן מע ר װ י * א קאנצענטראציע־לאגער, װויוי ן די פוילישע רעגירוג ן םלעגט םארשיקן פאליטישע קזנגנע ר