ססר לוקאוו 383 האט אויסגעזען, װי יעגער װאלטן זיך געלאזט אין וואלד ארייז אמ די באשעפעגישן װילן מיט אלע כוחות זיך ראטעװען... איך האב זיך דערמאנט אין מײנערא חברטע, װאס האט געוװינט דערנעבן. איו בין געלאפן צו ■איר זען װאס זי טוט. די חברטע איז געװען פון אונגארן. װי איו האב שוין געשריבן׳ האט מען קיץ לוקאװ געבראכט ײדן פון אונגארן כדי זײ דא אומצו־ ברענגען. װען איך בין ארײן צו איר אין שטוב בין איך געבליבן דערשטוינט פון דעם בילד, װאס איך האב דעחען,א בילד, װאס האט מיך געמאכט אויפשוידערן. בײ מיץ חברטע אין שטוב זענען געװען פארזאמלט בערךא50 אוגגארישע און טשעכישע ײדן. זײ זענען געװען אנגעטאן אין טליתים און אין די תפילין און געזאגט תהילים. װען איך בין געקומען צו זיך נאך דער ערשטער איבערראשונג האב איו אויפגעזוכט מיץ חברטע און איר פארגעלײגט, אז מיד זאלן זיך פרוװן ראטעװען. אין לוקאװ זענען פאראןא םך באהעלטענישן און עס איז גאך נישט צו שפעט, וױיל די מערדער געפינען זיך נאך אויף יענער זײט פון געטא. אבער די חברטע האט געזאגט, אז ם׳איז נישט נײטיק זיך צו באהאלטן און צו ראטעווען זיך. ״מיר קומען אום אויף קידוש השם, װײל גאט האט אפגעזאגט יעדע הילף״.

איך בין ארוים פון מיץ חברטעס שטוב. יעדע םעקונדע האט דעמאלט דעצידירט װעגן לעבן. איך האב דערזען װיא פרוי לויפט ארײן איןא הויף. איך האב פאד־ שטאגען, אז זי װיל זיך באהאלטן. איך בין נאכגעלאפן נאך איר. זי איז ארויף אויףא לײטער צוא בוידעם און גלײך גאך זיך מיטגענומען דעם לײטער. איך בין געבליבן אין דרויםן. באלד האב איך װידער דערזען װי עטלעכע ײדן זענען אריץ איןא באהעל־ טעניש, אבער מיך האט מען װידער גישט געװאלט אהין ארײנלאזן. און װידער האב איך דערזען װיא פרוי לויפט מיטא מײדל. איך בין אװעק נאך זײ. מיד זענען אריץ איןא הויף און זײ האבן אגגעהויבן שרײען< ״איטשע, ראטעװע!״ װי אויטאמאטיש האט זיך אראפגעלאזטא לײטער און זײ האבן אנגעהויבן ארױפצו־ שפרײזן. איך בין ארויף גלײך מיט זײ און איך בין זײ כסדר נאכגעגאנגען. פון בוידעם האבן זײ זיך אנגעהויבן צו רוקן אויף אלע פיר׳ אץ איך נאך זײ. עם איז געװארן פינצ־ טער, אבער שפעטער האב איך דערזען פץ דער װײטגםא קליץ ליכט־פלעמל און איך האב פארשטאנען, אז צו דעם ארט מוז מען זען צוקומען. דורך פאדשידענע װעגן בין איך זײ נאכגעקראכן. דער װעג איז װאםא מאל אלץ שמאלער געװארן. אזוי זענען מיר דערגאנגען צום באהעלטעניש.

װען מיר זענען אריץ אין דער עפענונג, װאם איז געװען געמאכט אין םאמע מויער״ האבן דארט פאר אונדז זיך שוין געפונען פינף פערזאן. זײ האבן פארמאכט גאך אונדז דעם אדיעגאנג. דער רוים פונעם באהעלטעניש איז געװען זײערא נידעױקער. עם איז דארט געװעןא קליץ געהײם פענצטערל, װאם האט אונח געגעבן םײא ביסל ליכט׳ םײ