426 םםר לוקןזװ אין עטלעכע טעג ארום האטא דײטשער שטראף־באטאליאן ארומגערינגלט די שטאט און גענומען שיםן, רויבן און ברענען די הײזער. די פרויען האט מען צונויפגע־ שטופט איןא שרעקלעכער ענגשאפט אין שפיטאל. עטלעכע קינדער זענען דערשטיקט געװאח אין דער ענגשאפט. אלע מענער האט מען געהײסן זיך שטעלן אויפן פלאץ פארן קאשטשאל אויף די קני. איבער די גאםן האט מען געזען ליגן טויטע. צװישן זײ געדענק איך: אהרון משהם זון דוד װאטענמאכער, דער עםיקמאכער, יאםפע װיכנעס זון. מיר זענען געשטאנען אויף די קני ביז פאר נאכט. דאן איז געקומעןא באפעל זיך אויפצוהײבן. מען האט דורכגעפירט בײ אונדזא רעװיזיע, צוגענומען אלע אונחערע פערזענלעכע זאכן, אויםגעשטעלט צו זעקס פערזאן איןא רײ און געפירט הינטער דער שטאט. דארט האט מען אונח געװארנט דורךא הילכער, אז װער עס װעט ארויס פון דער רײ, װעט גלײך דערשאםן װערן. מען האט אונדז געפירט אויפן װעג קײן שעדלעץ. נעבן מיר אין מײן .ײי איז גע־ גאנגען װעאול מאטלער. איך האב זיך פארטרויט פאר אים, אז איך װיל אנטלויפן. ער האט מיך געראטן דאס נישט צו טאן, װײל די דײטשן װעלן מיך דערשיםן. ער האט מיך פשוט צוגעהאלטן בײ דער האנט און נישט געלאזט לויפן.

װען מיר האבן זיך דערנענטערט צום ביארצער װאלד, האב איך זיך אומגעקוקט צי די דײטשע װאך איז וױיט פון מיר. איך בין שנעל אחין איןא ראװ, און פון דארט— אין װאלד. איך האב דערהערט הינטער זיךא שיסערײ. אין װאלד בין איך געלעגןא שעה צייט. װען עם איז ארום געװארן אין גאנצן שטיל, האב איך גענומען קריכן אויף אלע פיר. איך האב זיך אנגעשטויםן אין עמעצן. אויף מיץ פראגע װער ער איז, האט ער געענטפערט, אז ער איזא פאליאק און ארבעט אין ראלניצע. מיר האבן גענומען גיץ צוריקא הײם. אויפן װעג האבן מיר געזען, װי אלע װאגא־ נען זענען געװען איבערגעקערט, און בכלל איז געװעןא חורבן, אז ם׳איז שרעקלעך געװען זיך אומצוקוקן. אויםן םעלד בײם חזיר־מארק זענען געלעגן בינטלעך ײה מיט זײערע קינדער. פון זײ האב איך זיך דערוװסט, אז די גרופע, פון װעלכער איך בין אנטלאפן אין װאלד אחץ, האט מען אװעקגעפירט קיץ װענגראװ.א םך פון זײ האט מען דערשאסן אויפן װעג: צװישן זײ איז אויך געװען װעלװל מאטלער, * בערטשע גאנםקי איז געשיקט געװאח מיט זיץ פוילישער אפטײלונג אויף דער ערשטער ליניע פון פראנט. ער האט זיך באטײליקט אין די ערשטע שװערע שלאכטי קעגן די דײטשן, אבער אים איז געלונגען ארויסצוגיץא גאנצער פץ אלע געפאח. חען זיץ פולק איז צעקלאפט געװאח און יעדער איז אװעק וװ די אויגן האבן