432 סםר לוקאוו דאם נישט אזוי שנעל באקומען׳ האבן זײ דערשאםןא הײמלאזן אין גאם׳ לעבן דער גמינע. ווען זײ האבן שוין געהאט די שטיוול מיט די אנצוגן׳ שוין ביים אוועקפארן פון לוקאװ׳ האבן זײ דערזען אויףא טרעפל בײ קאמיעניעצקין זיצן אבישל דעם מלמדם א ײגגל פװ8 יאר און זײ האבן אים דערשאםן. אזוי האבן זיי געוױלדעװעט טאג טאג טאכ אין לוקאװ האבן דאן זיך געםונען ססס.3 הײמלאזע פון די שטעט ם.־װאלק׳ םעראצק און נאשעלםק. דער ױדענראט האט געדארפט באזארגן די מענטשן מיט עםן׳ מלבושים און מיטא דאך איבערן קאפ. די הײמלאזע האט מען ארױםגעטריבן פון דער װארשעװער גאם צו די גאםן לעבן דער שול און מארק— אויף מעזריטשער גאם׳ יאטקע־גאם/ פאםטערניק.א טײל פון די הײמלאזע האט מען אײנגעארדנט בײ ארטיקע פאמיליעם און פאר די איבערגעבליבענע האט מען אויפגעקלאפט טאפטשאנעם פון רויע ברעטער׳ אװעקגעשטעלט זײ אין שול און אין בית־מדרש׳ און דארט זענען די הײמלאזע געשלאפן. די מענטשן זענען געפאלן װי די פליגן. מיר האבן נישט געקענט באוױיזן קובר צו זײן די טויטע. די מתים זענען געלעגן צו 2—3 טעג.
אין דער קלײנער וױיבערישער שול׳ פון דער מקװה־זײט׳ האט מײן פאטער אײנ־ געארדנטא הקדש פאר די אלטע לײט. ״שיעלעס צירק״ האט מען דאס גערופן. װען עי־ םלעגט אריץ ארײנקומען מיטא ברויט, זענען זײ אים באפאלן װי די פליגן. דאס בית־ מדרש איז שװער געװען צו באהײצן און די אלטע לײט זענען געשטארבן פון קעלט. ♦ זומער 1940, שבועות׳ איז ארויסא באפעל, אז אלע ײדן דארפן זיך זאמלען אויפן מארק. װען די ײדן זענען שוין געװען פארזאמלט אויפן מארק, לעבן גרשון פלוגס הויז, זענען אנגעקומען די רוצחים.א טייל פון די ײדן איז מיץ ברודער אברהם געלונגען ארויםצונעמען. ער האט צוגעשטעלט סחורה פאר די ם.ם. און ער האט דאס אויסגעארבעט אין לאפיגוז. נישט וױיט איז געשטאנען אברהם באביניקער (װײםמאן), דערלאנגט דעם א לאם, אן אנדערן—א קעםעלע און באפוילן טאן די אדער יענע ארבעט. אזוי ארום האט מען ארויסגעראטעװעטא טײל מענטשן. די איבעריקע, בייא3000 פערזאן, צעברא־ כענע און קראנקע, האט מען געטריבן צו פוס קיץ אולאן צו גראבן און ריעיקן דעם טײך איזא, קײן זורטשע און קיץ מעזריטש, די װאם האבן נישט געהאט קײן כוח צו גיץ, האט מען דערשאםן אויפן װעג. די פרויען און קינדער פון די ארויסגעטריבענע זענען גאנצע טעג געזעםן בײם ױדענראט. זײערע געװײנען זענען געגאנגען עד לב השמים. אין דעם זעלבן זומער זענען פארגעקומען אפטע שיםערײען. איןא געװיםער נאכט,
12א זײגער, זענען ארײנגעפאלן קיץ לוקאװ ראדזינער געשטאפא־לײט און דערשאםן צװישן אנדערע נחמיה װענגער, יצחק ליבמאן, אלטער ליבמאן׳ יהושע פץ ברויזם זון— צהאמען ביזא60 פערזאן. ביז טאג האם דער ױדענראט געמוזט אפװאשן דאם בלוט און צונעמען די מתים. אזוי האבן די צרות זיך געצױגן טאג נאך טאג ביז מיר זענען געװאח גלײכגילטיק