444 ססר לוקאװ פלמלונג האב איך דערפילט, װי איעער גיט מיך א הײב אויף, שטעקט ;ארױם מײנע פים אין דרױם און גיט מיך א שטופ. איך בין געפאלן. םװ מײן פארחלשטקײט האט מ*ד אויפגעװעקט דאס געשרײ פון די אנדערע, װאם זענען געשפרונגען פון װאגאן: #קינא אנטלױף! איך בין געװען פארװונדעט. לויפנדיק איבער די פעלדער, האב איך געזען ליגן טױטע און פארװונדעטע, א םדפװדי, װאם זענען געשפרונגען םװדי װאגאנען אװ געפאלן פון די קוילן. אױד אױף אונדז איז געפאלן א האגל פון די דײטשע קוילן, דערצו האבן אונדז גענומען יאגן פאליאקן מיט שטעקנם. איך װײס אלײן נישט װי אזוי מיר איז געלונגען צי אנטלױפן. צוזאמען מיט נאך אײנעם םװדי שפדינגערם האבן מיר ארומגעבלאנקעט 5 טעג, ביז מיר האבן צוריק זיך דערקליבן קײן לוקאװ. דארט האב איך געטראפן די עלטערן צוזאמען מיט דער גאנצער משפחה. קײן געטא איז נאך דאן אין לוקאװ נישט געװען. מיר האבן געהערט װעגן טרעבלינקע, װעגן אויםראטונג־לאגערם, אבער אין דער אמתן האבן מיר דערין נישט געגלײבט. מיר האבן זיך דאס גארנישט געקענט פארשטעלן. די מענטשן האבן אויסגעהערט אונזערע דערצײלונגען פון די װאגאנען, אבער זײ האבן װײטער געלעבט מיט אילוזיעם. זײ האבן נישט געװאלט גלײבן, אז עס דערװאדט זײ דאם שרעקלעכסטע.

ערשט נאץ ־ דעם װײם אי ז געשאפן געװארן דאם געטא און די מערדערײען האבן זיך אנגעהויבן איבערחזרן, האט מען אנגעהויבן גלייבן אין אלע גרויליקע דערצײלונגען . עם האט זיך אנגעהויבן דאם ״כאפן אויף ארבעט״ . אײגנטלעך האט מען מער מענטשן דערשאסן, װי גענומען צו ארבעט . איך געדענק, װי איך װאל זענע ן מיר געזעסן די גאנצע משפחה בײם עסן, און פלוצלונג האבן א װפענצטע זיך באװיזן צװײ ס.ס.־לײט. זײ האבן באפוילן ארויסגיין װי װעלסט ן ברודער. ער האט געהאלטן אין מיטן קײען א שטיקל ברויט. װי נאר ער האט געעפנט די טיר צום ארויסגאנג, האבן די ד־יטשן אים אױינגעשאסן די ערשטע קויל אין מויל, א װבאלד דערנאך — נאך א קויל • װי ברודער איז געפאלן א טויטער. לעבן אים, אויפן זעלבן ארט, האבן די צװײ ס.ס.־לײט דערשאסן נאך צענדליקער ײדן (צװישן זײ געדענק איך װאלפקעם א שװאגער, פײװל) . *

מיװ פאטער האט באקומען ארבעט אויף א ״פלאצוװקע״ אלם שנײדער. ער האט גענײט מונדיח פאר די דײטשן. דער ברודער האט געארבעט בײ דער באן. איך בין געװען מיטן פאטער עטלעכ טעג. אין איער נאכט האבן די ליטװינער ארומגעדינגע־ גלט דעם באראק װו מיר האבן געװ1ינט. װידער האט מען אונז אריינגעפאקט אין װאגאנען׳ און װידער איז געלונגען צו עפענען די טיר אין מיטן פאנפװצוג. כמעט אלע זענען ארויםגעשפרונגען פװ װאגאן. מיו ברודער האט בײם שפרינגען געקריגן א קױל אין האלח. נאכן אומקעדן זיק קי װלוקאװ האב איך דארט געפונען דעם טאטן. אין א געװיסן טאג איז ארויס א באפעל, אז אלע געבליבענע ײדן דארפן זיך צונויפ־