452 סםר יוויזןו װ די מיליטערישע לאגע פון פראנקרייך איז דאן שוין געווען א האפענונגסלאזע. אין װישי איז געשאפן געווארן די קאפיטולאנטישע רעגירונג מיט פעטען און לאװאל. אונדזער מצב איז געווען קאטאםטראפאל. מען האט גענומען טראכטן װעגן אריבערגײן קײן שפאניע׳ אבער דאם איז אפילו נישט געווען אזוי לײכט. און אין אזא ביטערער םיטואציע דערהאלט איך א טעלעגראם פון יאםל בורשטין׳ אז ער געפינט זיך אין עפעס א שטעטל אן מיטלען צום לעבן. איך האב אים געשריבן, אז ער זאל קומען צו אונדז. ער איז באלד געקומען- און מיר האבן אים אײנגעמאלח. ער האט געהאלטן אין אײץ זארגן זיך װעגן זיץ פרוי און די קינדער — וװ זענען זיי זאחוץ מיט באדויער, האב איך אים נישט געקענט העלפן. נאך דער קאפיטולאציע פון פראנקרײך זענען א םך בעלגישע בירגער צוריקגעפארן קײן בעלגיע. אויך ױםף האט באשלאסן צוריקצופארן קײן בריסלא, אפשר װעט ער דארט טרעפן זײן פרוי מיט די קינדער. איך האב אים איבערגעגעבן די שליםלען פץ מײן דירה. אויב ער װעט נישט האבן וװ צו וווינען, װעט ער קענען זיץ ביי מיר.
די באדינגונגען פאר אונז זענען געװארן אלץ שװערער. עם איז ארוים א פארארדענונג, אז אלע הײמלאזע פון בעלגיע זאלן צוריקפארן אהין, אויב נישט, װעט מען זײ אינטערנירן אין לאגערן. א םך פון די בעלגישע זענען צוריקגעפארן און עס זענען אנגעקומען פון זײ גוטע גרוםן. מענטשן זענען געקומען פון דארט צוריקצופירן זײערע פרויען און משפחות. אויך איך האב באשלאסן צוריקצופארן קײץ בעלגיע. פײנלעך איז געװען דאס געפיל צו פארן אהין ווו עם הערשן די דײטשן, אבער עס האט זיך נישט געװאלט גיץ אין די לאגערן, װאם די װישי־לײט האבן צוגעגרײט. אין בריסל האבן אונז די פרײנד און לאנדסלײט גוט אויפגענומען. דערװײל־האבן זײ געזאגט־קען מען לעבן, עס איז נישט שרעקלעך. װאם שפעטע ר װעט זײץ־װײםט קײנער נישט. איך האב שוין אויך געטראפן יאסל בורשטיץ און לײבוש פעלהענדלער. צו ביסל איז מען צוריק ארײן אין לעבן. מיר, די לוקאװער, האבן זיך געהאלטן צוזאמען, באזוכט אײנער דעם צװײטן, אבער מיט זארג האבן מיר דערװארט די נאענטע טעג. אויף פרנם האט מונץ פארדינט, אבער געפײגיקט האט די שרעק פארן מארגן.
עם זענע ן ארויסגעגעב ן געװאר ן אנטי־ײדיש ע פארארדענונגען, װ י ספעציעל ע אויפשריפטן אוי ף ד י ײדיש ע געשעפטן, נאמיגירט ע קאמיםאר ן אי ן ד י ײדיש ע פאבריקן, א ז ײדן טאר ן ניש ט גײ ן אי ן גא ם נא ך 8 א זײגע ר אי ן אװנט, א ז מע ן דאר ף זי ך צושפיליע ן ד י געלע לאט ע אאז״װ, בי ז מע ן האט, דור ך דע ר פארמיטלונ ג פו ן יודענראט, אנגעהויב ן אויפפאדערן ד י ײדיש ע מענע ר זי ך צוצושטעל ן צ ו ארבע ט או ן אװעקצופארן. דא ן הא ט מען געמח ט װער ן אומלעגאל. מע ן הא ט זי ך געשאפ ן װוינונגע ן אוי ף צ ו באהאלט ן זיך. דא ם איז געװע ן זײע ר שװער. א ם ך װוינונגע ן זענע ן ״פארשיט ״ געווא ח א ץ מע ן הא ט זי ך קוים געראטעװע ט מיט ן לעבן. אי ן יענע ר צײ ט זענע ן פ ץ בעלגי ע דעפארטיר ט געװא ח א ם ך לוקאװע ר א ץ זײע ר װײני ק פ ץ ד י זענע ן צוריקגעקומען- איץ מאל, 4 א דיגע ר פא ר טאג, הא ב אי ך דערהער ט װ י מע ן שלים ט אוי ף ד י טי ר פון קארידאר, שװער ע טרי ט האב ן זי ך אנגעהויב ן דערנענטער ן צ ו דע ר טי ר פונע ם