482 םפר לוקןזװ צוםריח םוגעם מצב און אז קיין שום שלעכטם װעט די יידן נישט געשעו• יעח םאג אין די םרימארגן־שעהען׳ פלעגט ממש קינד און קײט פארלאזן דעם געטא און נאד דער ארבעט צוריקקומען אין די ענגע מייעח פון זײער תחום•א שקלאפן־לעבן פון אן אומבאהאלפענע. שוצלאזע מאסע• אין דער געבײדע םונעם ױדענראט האט מען געװאכט טאג אמ נאכט. אזוי װי פון אן אבםערװאציע־טורעם האט מען אויםגעקוקט דעם שונא.
שבת, דעם3 אקטאבער1942 אין די פארנאכט־שעהען האט זיך פארשפרײט איבער דער שטאטא קלאנג, אז אויפן באן שטײען צוגעגרײט אן ערך60 משא־װאגאנען• באלד האט זיך די ידיעה באשטעטיקט און ארויםגערופןא גרויםע בהלה. מען האט זיך געטרײסט, אז זונטיק װעט קײן אקציע נישט פארקומען און ביז מאנטיק װעט מען אםשר װידער אפחקן די שרעקלעכע םכנה. די טויט־שרעק איז אלעמען ארײן אין די הערצער. אין דער גיד האבן ײח זיד געבויט באהעלטענישן. יעדער האט זיך אפגעגעבן א דין וחשבמ, אז די אײנציקע רעטונג פאר דעם אומברחמנותױקן רוצח איז זיך באגראבן טיף אין דער ערד— און זיץ דארט פארשטעקט אזוזי לאנג ביז דער טויטג־ דיקער שטורעם װעט פארגיץ. װעגן אנטלויפן אין די ארומיקע דערפער איז, פראקטיש גערעדט, נישט געװען װאם צו טראכטן. פון אײן זײט— די דראקאנישע פארשריפטן, װאם האבן געדראט מיט טויט די אלע פאליאקן׳ װאם װעלן אויסבאהאלטן בײ זיך ײדן, און פון דער צװײטער זײט— אויב נישט שנאה, איז לכל הפחות װידערװילן צום אומגליק פון די ײח. די ײדישע באפעלקערונג האט נאך פריש געהאט אין זכרוןא געװיםן פאל פון םאר עטלעכע װאכן־ אין אײנעםא טאג זענען געקומען פאליאקן אין ײדישן וװין־קװארטל מיט דער טונה צו ראבעװען. װען נישט די אינטעחוענץ פון די דײטשן, װאלט געקומען צוא פאגראם.א פאר צענדליק פאליאקן האט מען אין שײכות דערמיט געשיקט אין שטראף־לאגער אין מיידאנעק ביי לובלין. די דייטשן האבן נישט געוואלט קיינעם איבערגעבן די פרױוילעגיע פון רויבן יידיש האב און גוטס.
אבער ערשט דער מאנטיק פון צטן אקטאבער האט אויפגעוויזן באשיימפעדלעך, אז אלע יידן געפינען זיך איןא קלעם. דאם געטא איז געװאח געדיכט ארומגעשטעלט מיט פאסטנס פון זשאנדארמעריע׳ שופא׳ אוקראינער׳ ס.ד. און פוילישע פאליציי. אגב דארף באמערקט װערן, אז די פארניכטונגם־גרופע איז שוין געווען אין שטאט פון זונטיק נאך מיטאג. בדרך כלל האט זיך די ײדישע פאליצײ נישט באטײליקט אין דער אקציע. די אחמרינגלענדיקע דײטשן זענען אלע געװען באװאפנט ביז די צײן.א טײל פון זײ האט געהאט האנט־גראנאטן. װי געזאגט׳ האבןא םך זיך פארשטעקט׳ וװ נארא שפארונע.ח ײנגערע מענער און פרויען׳ װאס זענען געװען באשעפטיקט אויף ארבעטם־פלעצער אויםערן געטא, זענען׳ הגם מיטא שװער געמיט, געגאנגען צו דער ארבעט. די װאכן האבן זײ נישט אדורכגעלאזט זאמלענדיק זײ אויףא פלאץ נישט וױיט פון דער באן. פון10א זײגער אין דער פח האט זיך אנגעהויבן די סעלעקציע. פרויען, קינדער אמ זקנים זענען אלע געגאנגען אויף טויט. דאם זעלבע לאזט זיך זאגן װעגן די םלא׳