4נ) סםר לוקאוי אין יאר1923 האבן די קאמוניםטן איבערגענומען דעם פראפפאראײן— אין שײכות מיט דער שפאלטונג אין ״בונד*. די רעכטע פון ׳/בונד״ האבן געעפנט אן אײגענעם צענטער א. נ. ״קולטור־ליגע״, און דארט האבן די געפירט זײער טעטיקײט. צו די שטאטראט־וואלן אין יאר1929 האט די יידישע באפעלקערונג באקומען בלויז8 מאנדאטן מחמת דעם׳ װאם צו לוקאװ זענען אנגעשלאםן געװארן פארשטעט מיטא פוילישער באפעלקערונג. מצד דער ײדישער באפעלקערונג האבן אין די װאת זיך באטײליקט פאלגנדיקע פארטײען: ״אגודה״, האנטװערקער׳ רעכטע פ.צ. פראס־ פאראײנען(לינקע)׳ ״מזרחי״, אלגעמײנע צױניםטן. די ״אגודה״ האט באקומען5 מאנדאטן, האנטװערקער—1 מאנדאט, רעכטע פ.צ.—1 מאנדאט, פראפ. פאראײנען—1 מאנדאט. די ראטמענער פון דער ״אגודד.״ זענען געװען: משד. אד׳רון װײנטרויב, ױנד. נײ,
משה פליכטענרײך, הערש לײזער לאנדע, מאיר לײב געלערנטער. די זעלבע ״אגודד.״־ ראטמענער זענען אויך געװען מיטגלידער אין דער ײדישער קהילד,. משה אהרון װײנטרויב איז אויםגעװיילט געװארן אלם לאװניק אין מאגיםטראט. זיץ ארט אלם ראטמאן האט פארנומען שמואל אריע. דער פארשטייעד פון די האנטװערקער אין שטאטראט איז געװען מאטעם מאנדעלבוים, פון די רעכטע פ.צ.— יעקב ליכטנשטיץ, פון די ״לינקע״— שלמה זאקאליק. דער לעצטער איז נישט לאנג געװען ראטמאן. די פאליציי האט אים ארעםטירט, און נאכן אפזיצןא יאר אין שעדלעצער טורמע איז ער קראנק געװארן אויף טובעדקולאז. מען האט אים באפרײט, אבער ער האט געמוזט איבערפארן קיץ װארשע, וװ ער איז געשטארבן איןא קורצער צײט ארום. אין יאר1928 האט זיך געעפנטא יידישע פאלקםשול פון ״צישא״ פון4 קלאםן מיט4 לערערם. געהאלפן אויםהאלטן די שול האבן די לאנדםלייט פון אמעריקע און די צענטראלע שול־ארגאניזאציע אין ווארשע. די פוילישע שול־מאכט האט געגעבן א דערלויבעניש צו עפענען די שול. די קלאם־צימערן זענען געווען גרויםע, ציכטיקע און באקװעמע. מען האט אנגענומען קינדער פון6 יאר אן און העכער.
די דערעפענונג פון דער שול איז געװען אן אימפאזאנטע. אלם גאםט־רעדנער פון ״צישא״ איז ארויםגעטראטן יעקב פאט. נאכן מוזיקאלישן טײל איז פארגעקומעןא באנקעט. דעד אװנט האט אריינגעבראכטא גרויםע םומע געלט פון באשטייערונגען. די לאנדםלייט אין אמעריקע האבן געשריבן, אז זיי װעלן יעדן חודש ארײגשיקןא סומע געלט פאר דער שול. פאלגנדיקע פעחאנען זענען געזעםן אין דער פארװאלטונג: פון ״בונד״— משה הארטמאן, בנציװ םקורקע, שלמה רובינשטײן, ירחמיאל לאנדסבערג, אהרון ױנה װײםמאן, פעסיע שנײסער: פון דער פאלקם־פארטיי— איטשע און חײם־מאיד הײבלום, מאטעס מאנדעלבוים; פװ די לינקע פ.צ.— מאטל פעלדמאן, ײדל בורשטין; פון די רעכטע פ.צ.— משה פעלדמאן, משה בארנשטיװ; פװ די אומפארטײאישע— ױםף פערגאמענט, משד, אליהו געװערצמאן, ױסף זובראװיטש. בײ דער שול איז אויך געװען טעטיקא דראמקרית אונטער דער אגפירוגג פװ לײבל קראמאזש ע״ה. אין דראמקרית זענען געװען פאלגנדיקע מיטגלידערנ ל. קראמאזש,