Shimshon Katzenelboigen

ס׳לויפן פארביי מיר דעראינערונגען פון אונדזער אמא־ ליקער סאקאלקע. מיי ן קינדהייט, יוגנט און רייפקייט. איך דערמאן זיך א ן סאקאלקע שול־הויף, ווו איך האב פארבראכט מיי ן קינדהייט, לערנענדיק אין די חדרים, וועלכע די מלמדים זענען געווען ישראל איצע, ר׳ מאירקע, דער דרעטשינער ר׳ יוסף חיים, דעם ניי ם בית המדרש, זיינע שיינע בעלי בתים, לומדים, חצקל מארגלית, בצלאל זאקהיים, לייזער אשקעוויטש, שמשון קאצענעלבויגן, די לעדער־פאבריקאנטן שטיין, די בוב־ ריקס ואחרון אחרון אלטער דער שמש. דער אלטער בית המדרש, ווו עס פלעגן דאווענען עמך־יידן, שער און אייזן מיט זייער אנפירער מאטעס דער שיינקער, וועלכער האט געהאט א גרויסע דעה ביים אננעמען א רב אין שטאט. די טייערע יידישע בעלי־מלאכות, ווי ראובן דער סטאליאר, אייזיק דער קירזשנער, מיישקע דער שוסטער, די גארבער, פורמאנעם, טרעגערס. די גרויסע שול ווו עס פלעגט דאווענען דער רב, די קאצ־ קער שטיבל מיט אירע פייערדיקע חסידים אהרן הערש חינסקי, דער גרויסער קנאי, חאצקל דער חסיד, משה קותיאלס, מרדכי הערמאן, פייוו ל קרעמער. אויפן זעלבן שול־הויף איז געווען די תלמוד תורה און ארעמע יינג־ לער האבן געלערנט אן געצאלט. דער הכנסת אורחים פאר די פרעמדע ארעמע לייט — דורכפארער וואלן האבן ווו צו שלאפן. דער "שולחן ערוך׳ בית מדרש אויפן אוליצקי גאס ווו עס פלעגן דאוונען שמואל סטאווא־ ראווסקי, פרידבערג, דער קאזיאנער רב, די ברידער אייזינס. די קארלינער שטיבל מיט חיים וועלווול דער לעדער־קרעמער, בונים ...

... ידראנסקי, שפעטער פאר ־ נעמען מיר דעם גרעסטן לאקאל אין שטאט, ביי אליוקי ם ראבינאוויץ. דא האט זיך אפגעשפילט א געראנג ל צווישן ציונים מיט יידישסטן ליפצער, זונדל חינסקי, וואיס ־ קאבסקי — יעקב גאלדשטיינס איידעם — בערקאווסקי — מאיר בובריקס איידעם פון איין זייט און פישל קאצענלבויגן, אלי גלאגאווסקי א. א. פון דער יידישיס ־ טישער זייט. ביים איינקויפן ביכער פלעגט תמי ד פאר ־ קומען א קאמף. פלעגט מען איינקויפן ביכער פון דריי שפראכן: יידיש, העברעיש און רוסיש. עס האט זיך מיט דער צייט געשאפן גאנץ גרויסע ביבליאטעק מיט פיל טויזנטער עקזעמפליארן. יעדן אוונט פלעגט דער לאקאל ווערן באזוכט פון פיל מיטגלידער. מען פלעגט לייענען די ביכער און צייטונגען. איינער פון די חשוב׳ ־ סטע באזוכער פון יענער צייט איז געווען ר׳ שמשון קאצענעלבויגן ז״ל, א איד א תלמיד־חכם, א טיפזיניקער בן־תורה, א מענטש מיט פראגרעסיווע אנשויאונגען פאר מיר איז ער געווען אחד בדורו.