Literary Society

מקובל היה בסוקלקה לערוך את החתונות בביתו של אליקום רבינוביץ, באולם שבקומה השניה. את החופה העמידו במרפסת הפונה לככר־השוק מול הכנסיה הרו־ סית. לאחר זמן שכרה ה״ליטערארישע געזעלשאפט" את האולמות לפעולותיה ואנשי העיר היו מסדרים את החתו־ נות בבתיהם או אצל מתת המוזג(מאטעס דער שענקער) ברחוב ביליסטוק. כדי לשמח את האורחים היו נוהגים להזמין את התזמורת של דוד־יצחק, שהכילה חצוצרות, תוף ומצלתיים. וקול התזמורת בקעה עד לרחוב. נגנו את ה״שערעלע", ואלסים, ורקדו, הסקרנים התרוצצו מסביב הבית, הציצו בחלונות לחטוף מבט על החתן ועל הכלה. האורחים רקדו לקול התזמורת, הבדחן בדח את האורחים, המחותנים חלקו נרות צבעוניים לאורחים ...

... אברהם קנטור נולד בסוקולקה בשנת 1894. הוא קבל חנוך מסורתי וגם השכלה כללית בביה״ס העירוני. בימי נעוריו הצטרף לנוער הפעיל, שהתרכז בסוקולקה ב״לטע־ רארישע געזעלשאפט". ...

... די וועלטלעכע קולטורעלע אינסטיטוציע ליטערארישע געזעלשאפט אין דער צייט פון דער ערשטער וועלט־ מלחמה בעת דער דייטשער אקופאציע וואס׳האב מיט־ ...

... געארבעט הערשל יודאווסקי, ליפצער, גלאגאווסקי, הערשל קאצענלבויגן, קאוואלסקי, חאצקל גאלדבערג, אברהם פרידבערג און מיין ווייניקייט. ביי דער ליטע־ רארישער געזעלשאפט איז געווען א גרויסע ביבליאטעק. מען פלעגט איינארדענען פארזאמלונגען אויף פארשיי־ דענע קולטורעלע טעמעס. קעסטל־אוונטן מיט דיסקום־ יעס. אויך פלעגט מען איינלאדן רעפערענטן פון דער פרעמד. דער באוואוסטער יעקב פאט האט אפגעהאלטן א ציקל רעפעראטן. אברהם זאק, שריפטשטעלער און פובליציסט, רער יונג־פארשטארבענער טאלענטירטער פאעט לייב ניירוס פון קוזניצע. אויך פלעגט מען איינ־ אררענען קאנצערט־אוונטן און עס פלעגן אויפטרעטן ארטיגע און פרעמדע כוחות ווי רער באוואוסטער אפערע־ זינגער פון פעטערבורגער קייזערלעכן טעאטער וויגא־ גראראוו. רעמאלט האט זיך געגרינדעט א דראמאטישער ליבהאבער־קרייז, וועלכער האט אויפגעפירט פארשטע־ לונגען פון יעקב גאררינס רעפערטוארא "רער יידישער קעניג ליר", "ר שחיטה", "חאשע ר יתומה" און "מירע־ לע אפרת", "נאט, מענטש און טייוול", "די נבלה" פון פרץ הירשביין און נאך אנדערע. ...

... 1918 — 1917 — דער פראנט איז אוועק. אין רוסלאנד נעמט איבער די מאכט קערענסקי. שפעטער איז סאקאל־ קע געווען א מאנאט צייט קאמוניסטיש. אלס קאמיסאר ווערט דאן אויסגעוויילט משה דישקא. ביים אפטרעטן פון דער רויטער ארמיי באשיסן די רויטע די שטאט פון וואס עס ווערט פארברענט א גאנצע גאס יידישע הייזער און בתוכם ראבינאוויצעס מויער ווי אויך די ביבליאטעק פון דער ליטערארישער געזעלשאפט. ...

צו יענע צייט קריסטאליזירן זיך אוי ם פאליטישע אנשויאונגען, ריכטונגען פון דער יוגנט. עס ווערט געגרינדעט דער "מרכז" ביי יצחק אייזן אין הוי ז אויף ביאליסטאקע ר גאס, אונטער דער השפעה פון די ציונים, מיט צעירי־ציון בראש. שפעטער גרינדן מיר די אזוי גערופענע "ליטערארישע געזעלשאפט", וועלכע האט גאנץ שנעל פראגרעסירט. דעם ערשטן לאקאל האבן מיר געהאט אין הויז פון שמשון סידראנסקי, שפעטער פאר ־ נעמען מיר דעם גרעסטן לאקאל אין שטאט, ביי אליוקי ם ראבינאוויץ. דא האט זיך אפגעשפילט א געראנג ל צווישן ציונים מיט יידישסטן ליפצער, זונדל חינסקי, וואיס ־ קאבסקי — יעקב גאלדשטיינס איידעם — בערקאווסקי — מאיר בובריקס איידעם פון איין זייט און פישל קאצענלבויגן, אלי גלאגאווסקי א. א. פון דער יידישיס ־ טישער זייט. ביים איינקויפן ביכער פלעגט תמי ד פאר ־ קומען א קאמף. פלעגט מען איינקויפן ביכער פון דריי שפראכן: יידיש, העברעיש און רוסיש. עס האט זיך מיט דער צייט געשאפן גאנץ גרויסע ביבליאטעק מיט פיל טויזנטער עקזעמפליארן. יעדן אוונט פלעגט דער לאקאל ווערן באזוכט פון פיל מיטגלידער. מען פלעגט לייענען די ביכער און צייטונגען. איינער פון די חשוב׳ ־ סטע באזוכער פון יענער צייט איז געווען ר׳ שמשון קאצענעלבויגן ז״ל, א איד א תלמיד־חכם, א טיפזיניקער בן־תורה, א מענטש מיט פראגרעסיווע אנשויאונגען פאר מיר איז ער גע ...

... סוקולקה עירי! עיר ואם, בה היו מוסדות מפוארים, הסתדרויות־נוער וארגונים ציוניים: "פרחי ציון", "צעירי ציון", "קדימה", "חרות", "התחיה", ליטע־ רארישע געזעלשאפט", "הבונד", יוגענד פאראיין", אגו־ דים מקצועיים וגם תיאטרון נאה. ...