Kazimierz Jagiellon

אין אנפאנג זענען די בענדינער יידן שטארק באגרענעצט געווען אין זייערע רעכט. זיי האבן נאר געמעגט וווינען אין געוויסע ראיאנען פון דער שטאט און עס זענען פאר זיי באשטימט געווארן געוויסע טעג פארן מסחר. אויך די צאל סחורות, מיט וועלכע זיי האבן געמעגט האנדלען איז געווען באגרענעצט. ערשט ווען זיי האבן זיך געפילט שטארקער, פאר די צייטן פון קאזשימיעזש יאגיעלא, באמיען זיי זיך — צוזאמען מיט די קראקעווער יידן — צו באקומען פארשידענע פריווילעגיעם. זייערע באמיונגען זענען געקרוינט געווארן מיט דער־ פאלג און קאזשימיעזש יאגיעלא האט זיי אין יאר 1453 אנערקענט זייערע פריווילעגיעם. ...

בענדין אלם גרענעץ־שטאט, ליגענדיק אויף א פונקט וווס׳האב זיך געקרייצט האנדלס־וועגן וועלכע האבן געפירט אין די פארשידענסטע ריכטונגען, האט זיך געפונען אונטער א ספעציעלער קעניגלעכער השגחה! א דאנק דעם איז די שטאט זייער שנעל געוואקסן אין וווילשטאגד און איז געווארן א וויכטיקער האנדלם־צענטער. אויפן סמך פון א פריווילעגיע, געגעבן דורך קאזשימיעזש יאגיעלא, אין יאר 1464, האט בענדי ן באקומען דאם רעכט צו באזיצן א זאלץ־לאגער ז יעדער סוחר, וועלכער האט געפירט זאלץ קיין שלעזיען, האט אונטער דער דראונג פון א הויכער שטראף נישט געטארט אויסמיידן בענדי ן און זיך געמוזט אץ משך פון 3 טעג אויפהאלטן אין דער שטאט און פארקויפן זאלץ. ס׳איז אינטערעסאנט, אז אין יאר 1540 האבן זיך געפונען אין בענדי ן א ערך 100 הייזער מיט 800 איינוווינער, אין דער זעלבער צייט האט קיעל ץ פארמאגט 84 הייזער מיט אן ערך 600 איינוווינער. די קעניגלעכע קאנטראלערן, וועלכע זענען אץ יאר 1564 געקומען קיין בענדי ן איינמאנען שטייערן פארן קעניגלעכן אוצר, האבן באשטימט, אז די קצבים דארפן געבן 24 שטיין חלב, (א שטיין = 32 פונט), 16 בעקער צו 5 זילבער גראשן, 10 שוסטער צו 4 זילבער גר. די שטאט באד 2 גזשיוונעס (א גזשיוונע = 48 זילבער גר.) די ביר ברויער 2 גזשיוונעס, די קרעמער פון הילצערנע און ליימענע כלים 2 גזשיוונעס פאר 5 מאל האנדלען אויפן יריד.