201 משה לײ־ער מינץ — מײנע זכרונות 202 דעם טיש. איך האב זיך אויף אים אויפגעשטעלט און אנגע־ עם ליגט מיר נאך איצט דער טעם אין מויל... איך האב זיך קלעפט אלע רײזעלעך. איך בין געװען אזוי פארטאן מיט מײן צו ביסלעך געבעםערט. איך האב זײער געװאלט װאם שנעלעד ארבעט, אז איך האב נישט געפילט, אז איך װער צעברענט געזונט װערן. פון היץ. איך בין אומגעפאלן אויפן טיש. מײן מוטער האט מיר אלע מײנע װאונטשן צו װערן געזונט װאם שנעלער זענען געהאלפן אויםטאן, מיך ארײנגעלײגט אין בעט און געגעבן די אבער, נישט מקוים געװארן. איך בין געלעגן צו בעט גאנצע מיענטע קראפלעם אויף א שטיקל צוקער, נאך דעם אויסגע־ 6 װאכן — פון ערב־שבועות ביז שבעה־עשר בתמוז. איך ריבן מיט שפירטוס און איך בין שוין געבליבן אין בעט׳ אן געדענק, װי מײן פאטער איז אהײם געקומען פון מנחה מעריב אגגעשטעקטער פון דער כאלערע. א נאכט פריער פאר שבעה־עשר־בתמוז, און האט געזאגט צו מײן פאטער איז גלײך ארײנגעקומען׳ האט מיך באטדאכט מײן מוטער אז מארגן װעט מען נישט פאםטן. אזוי האט גע־ און געזאגט : הײםן דער רב סילמאן דעם שמש אויםרופן צוליב דער גרויפער — ״יא׳ מען דארף רופן דעם רופא. מיר דאכט זיך׳ אז איך עפידעמיע : מענטשן זענען אזוי אפגעשװאכט׳ זאל דעריבער האב נאר װאס געזען איטשל רופא ארײנגײן צו א שכן״ קײנער נישט פאםטן׳ װײל דאם איז פקוח־נפש.
אזוי איז טאקע געװען. מײן פאטער איז גלײך צוריקגעקומען דערװײל זענען אונטערגעקומען די דרײ װאכן און די ײדן מיטאיטשל רופא (מאשענבערג). איך מוז זאגן א פאר װערטער פון כמיעלניק גײען ארום פארזארגטע׳ שרעקן זיך פאר דער װעגן איטשל רופא : א רופא בן רופא. זײן פאטער האט מען כאלערע־עפידעמיע׳ װאס האט ארומגעכאפט גאגץ פוילז און גערופן יאסעלע רופא. דער איטשל רופא איז שוין געװען $ן אויך כמיעלניק און לאזט גאר נישט נאך. עם איז שוין די עלטערער מענטש׳ שײן׳ נעט געקלײדעט׳ א שײן גרוים בערךל, דריטע װאך װי איך בין ארויס פון מײן קראנקן בעט. איך א ביסל צוגעשוירן. ער האט מיך גענומען אוגטערזוכן אין פיל זיך שוין א םך שטארקער. האט עפעם פארשריבן א רעצעפט און אנגעזאגט׳ אז קײן עםן יענע נאכט פון תשעה־באב בין איך געשלאפן אן אומ־ זאל מען מיר נישט געבן׳ נאר בלויז צו טרינקען אויפגעקאכטע רואיקער. עס האט זיך מיר אױםגעדאכט׳ אז מײן מוטער װאסער׳ מילך אדער ױיך. די ױיך זאל מען בעטן אין דער קיך׳ זיצט אויף דעם קלײנעם פוסנבענקעלע אין די בלויזע זאקן װאס איז געװען אײנגעארדנט בײ דער זײט פון ״פראםטן״ מיטן טײטש־חומש אין די העגט און לײענט פון דעם ארוים בית־המדרש װו דער פרויען־ארויפגאנג איז געװען. די קיך מיט א װײנענדיק קול, װי טיטוס הרשע האט פארברענט דעם
איז ספעציעל געשטעלט געװארן צום דינסט פאר די קראגקע׳ בית המקדש׳ און די ײדישע גבורים זענען אומגעקומען אין װאם זענען געלעגן אין די צײטװײליקע שפיטאלן. אין שול דער גרויםער מלחמה מיט די רוימער, און די װאס זענען און אין דעם בית־המדרש זענען געשטאנען באלעבאסטעס מיט לעבן געבליבן, האט מען .אװעקגעפירט קײן רוים פארשקלאפן... די קופקעס אויפן קאפ׳ מיט וױיסע פארטוכער און האבן איך האב זיך אויך צעװײנט אין שלאף, און מײן פאטער האט געקאכט אין גרויסע קופערנע קעסלען פארשידענע מאכלים, מיך א טרײםל געטאן. ער פרעגט בײ מיר, װאם איך װײן׳ אץ אז עם האט פארשמעקט די גאנצע גאם... איך שרײ אוים: אז מײן ליבע מוטער האט מיר געבראכט א שיםעלע ױיך׳ — ״פארװאס האט מען געלאזט פארברענען דעם בית־ און איך האב פון דעם געזופט, איז עם געװען טעם גן־עדן. המקדש ?״ ךי פארצװײגטע משפחה צעלע ז״ל