128 דרא ה יט שין ישרא ל ברג ך גגארשא\־גגז 2 \ י הרב דו ד מרדכ י ױדאװסה י ז״ ל געשריב ן אי ן יא ר 1913 ד?( ם ערשט ן טא ג שבועו ת אי ז נפטר געװאר ן הרב הג׳ ר׳ דו ד ^מרדכי ב״ר יעק ב ױדאװםקי, ז״ל׳ אי ן עלטער פו ן 46 יאר. דע ר נפטר אי ז געװע ן רב אי ן שטעט ל 12 יא ר או ן אי ז געװע ן זײע ר באליב ט ב ײ אונז, װײ ל אויםע ר דעם׳ װא ם ע ר הרב ד׳ דוד ױדאװסקי, ז״ל. אי ז געװע ן גרויס אי ן לערנען או ן א בארימטער דרשן, ר.א ט ע ר זי ד אויםגעצײכנ ט מי ט זײנ ע מדו ת או ן גוט ע מעשים. כדי צ ו געב ן א גענויע ביל ד פו ן דע ם נפטר׳ ם גרויס ע פערזענלעכ־ קײט, װע ל אי ך ד א איבערגעב ן אי ן קורצ ן זײ ן ביאגראפיע: הרב הגאון ר׳ דוד מרדכי אי ז געבויר ן געװארן אי ן קוז־ ניצע, א קלײ ן שטעט ל לעב ן גראדנא, בײ ארימ ע עלטערן, נאך אי ן זײ ן ױגנ ט הא ט ע ר זי ך אויםגעצײכנ ט מי ט זײ ן גרוי־ םע ר התמד ה צו ם לערנען. װע ן ע ר הא ט באשטימ ט צ ו פארן אי ן װאלאזשינע ר ישיב ה או ן הא ט ני ט געהא ט אוי ף הוצאות, אי ז ע ר אװע ק צופו ם פו ן װילנע קי ץ װאלאזשין, ני ט האבנדי ק אפיל ו מי ט װא ם צ ו פארטרײב ן דע ם הונגער. אי ן װאלאזשי ן אי ז ע ר אנגעקומע ן אי ן דע ר צײ ט װע ן ראש ישיבה אי ז גע־ װע ן הרב הגאון ר׳ צבי לײב, ז״ל, או ן אי ז געװאר ן באװו ם ט מיט ן נאמע ן ״קוזניצע ר מתמיד״.
בײ אונד זײן שטעטל האט ער זיך באזעצט מיט 26 יאר צוריק, װען ער איז נאך געװען א ױנגערמאן, גלײך נאך דער חתונה. אין שטעטל האט קײנער ניט געװוסט פון װא־ נען ער איז און װי ער קומט אהער. געװוסט האבן נאר אלע, אז דער ״פרוש״ — װי מיהאט אים גערופן אין שטעטל — לערנט ױמם ולילה. זײן מקום קבוע איז געװען אין אלטן בית־ מדרש בײם אוױון, װו ער האט געלערנט מיט גרויס התמדה. אמאל פלעגט ער זיך אויפשטעלן, דורכשפאצירן איבערן בה״מ, הינטער דער בימה, און זיך װײטער זעצן בײ זײנען םפרים. שײדן זיך מיט זײנע םפרים פלעגט ער נאר װען ער האט גע־ דאװנט. דאן איז ער געשטאנען הינטער דער בימה, געדאװנט אזוי שטיל און ענױות׳דיק, אז קיינער האט גארניט באמערקט, אט אזוי האט ער פארבראכט 14 יאר האבנדי ק פאר זיך א באשטימטן ציל — װאם מער םפרים אײנזאפן אין זיך, ניט האפנדי ק אפילו אויף א רבנישער שטעלע. עס האט זיך אויס־ געװיזן װי דער מענטש איז אלײן א םפר גלײך מיט אלע םפרים װאם ארום אים. און די גאנצע צײט האט ער געקראגן זײן חױנה פון שטעטל, און געװײנלעך געלעבט אין דחקות. נאר מיטאמאל איז געשען א צופאל, װאם האט געענדערט זײן לאגע און האט אויך פיל מיטגעהאלפן צו זײן פריצײטיקן טויט.
דער אלטער רב פון שטעטל איז אװעקגעפארן קײן ארץ ישראל און אויף זײן ארט האט ער איבערגעלאזט זײן אײדעם. דאן איז דאס שטעטל צעטײלט געװארן אויף צװײ צדדים — אײן צד האט אויסגעקליבן דעם רב ז״ל פאר א רב. פיל, זײער פיל האט דער רב ז״ל געהאט אויסצושטײן פון זײ־ נע פארפאלגער, װעלכע האבן זיך ניט אפגעשטעלט פאר קײן זאך. עס האט זאגאר ניט געפעלט קײן מסירות. און ניט אײנ־ מאל האט זײן הארץ געפלאצט פון שרעק און בזיונות. נאר דאם איז גיך פאראיבער. סוף כל סוף האבן אפילו זײנע קעג־ נע ר געמוזט אנטשװיגן װערן און קײנער האט מער ניט גע־ װאגט א װארט ארויםצורעדן און פיל פון זײנע פריערדיקע שונאים, זײנען געװארן זײנע גוטע פרײנט. די צרות, װאם דער רב האט איבערגעלעבט, האבן ביםלעכװײז אונטערגעגראבן זײן געזונט און די לעצטע יארן איז ער שוין געװען קראנק און איז געװען שטענדיק א בעל