אחוץ אמזלג בתורה, א תלמיד־חכם, אוי ז׳ מענדל אויך ייגעװען גוט באהאװנט אין אלגעמײנע חכמות, װי: ױריסי־ פרודענץ, מאטעמאטיק, מאשינעריע און אםטראנאמיע. ער האט גרינדלעך באהערשט די רוםישע שפראך, איז געװען קלאר אין די קאדעקסן פון ױריספרודענץ און האט געשריבען פראשעניעס װי א דיפלאמירטער אדװאקאט. ער האט גע־ קענט לײען שווערע מאטעמאטישע פארמולעם און האט פארשטאנען די קאנסטרוקציעס פון די קאמפליצירטע מא־ שינען. בײ זיך אין הויז האט ער געהאט א קאלעקציע פון פארשײדענע מאשינדלעך, ארום װעלכע ער פליעגט פראק־ טיצירן און מאניפולירן שעהן לאנג. האט אויך געהאט אויס־ גע׳חשבונ׳ט די ימולדות און עבורים פאר אן אײביקן לוח. דאם אלעם האט מענדל דערװארבן פון זיך אליץ. מען דערצײלט, דער ראװינ׳ער פריץ, מינקאװ, האט זיך

גע׳משפט מיט די ײדן פון די ״ניר עגערטנער״ אין ד^ןהי ־ טשין, און געוואלט ביי זיי צוגעעמען די גערטגער. האט ר׳ מענדל, אלם פארטײדיקער, גענומען די ״דיעלע״ צו דער גובערנםקער פאלאטע אין גראדינע, און האט מיט אזא גע־ שיקטקײט און חריפות פארטײדיקט זײגע קליענטן, אז דער בארימטער גענעראל מינקאזו, דער העלד, װאס האט אײנ־ גענומען די טערקישע פעםטונג ״פלעװנע״ פאר די רזםן, יהאט פארלארן דעם פראצעם, דאם רוםישע געריכט האט דאן גע־ אזרטײלט, אז די גיערטנער, װעלכע זײגעװען אין משך פון 99 יאר באארפע טגעזוארן פון ײדן, בלייבט זײער אײגגטום. ר׳ הערש בײלין, דער פינסקער עלזי, ר׳ חײם בריסקערם א חבר, האט אמאל זיך אויסגעדריקט: ״וזער קען משיג זײן ר׳ מענדל׳ם ק׳אפ?״... ר׳ מענדל איז געשטארבן צו 81 יאר ג׳ טבת, תרע״מ, 1919, אין דראהיטשין. ר׳ מענדל האט געהאט 11 קיגדער: יאםל, מאטי לײב, לאצע בײלע, פיניע, יהושע, לאנע, גבריאל, יפראדל, שלמה, מרים אזן חינה. ר׳ אשר װײצל ז״ל ר^ אשר זזייצל, באקאנ טאלם ״ר׳ אשר דער קאזיאנער ראבין״, איז געװע ןדער זון פון דעם בארימטן גאזן,אזן צדיק ר׳ מרדכי׳לע װײצל־ראזענבלאט, באװוסט אלס ״ר׳ מרדכי׳לע סלאנימער״, זצ״ל. װעגן ר׳ אשר׳ם לעבן אזן םפעציעל זועגן זײן יזגנט, האב ןמיר נישט קײן ידיעזת. מיר װײסן בלויז, אז ער האט חתונה גע־ הא טקײן דראהיטשין מיט ר׳ איתיק׳ס א טאכטיע ר און געריופ ןזיך ״אשר אײ־ זיקם״.

ר׳ אשר האט געקענט לערנען און גוט באזעצן די רומישע שפראך. אין ך, משך פון יארן, ביז דער ערשטער וועלט מלחמה, האט ר׳ אשר אנגע־ פירט מיט די שטאטישע מעטריקאציע־ביכער, ווו עס זענען געווען פארשריבן די געבורטן און טויט־פאלן פון דער בא־ פעלקערונג, און דערפאר האט ער באקזמען דעם נאמען: ״אשר דער קאזיאנער ראבין״.. . ר׳ אשר איז געווען זי״ער א שטילער און באשײ׳דענער מענטש און די מערסטע פון זיין צייט איז ער געווען פארטאן אין זיין קרעמל, וואס ער האט געהאט אין מארק. ,נאך דער ערשטער וועלט־מלחמה האט ער פאר א קורצע צייט גע־ לערנט לימודי־קודש מיט א קלאס קינדער אין דער שולע ״מוריה״. ר׳ אשר איז געשטארבן אין די צוואנציקער יארן. האט געהאט איין זון בן ציון און א שנור יחנה גיטל וואלעוועלסקי.