172 דראיהיטשין צוריקקומענדיק קיין רומלאנד איז האכמאן געװען זייער ענטוישט. לויט זײנע ידיעות איז ער ראוי צו פארנעמען א הויכע שטעלע אין א ן אוניװערסיטעט. אמת טאקע, די צארישע רעגירונג איז װיליק אים אויפנעמען אלס פראפעסא ר אין א ן אוניװערסיטעט, נאר מיט אײן באדינג, אז והאכמאן זאל זיך אונטער׳שמד׳ן. האסמאן האט שטאלץ געגעב ן א נע־ גאטיװן ענטפער. אבער ■דאס והא ט ניט פארענטפערט די טאוג־ טעגלעכע עקאנאמישע לאגע פון האבמאנען און זײן פאמיליע. דערװײל האט האפמאן אנגענומען א שטעלע פון א ן אינ־ ספעקטאר אין דעם ײדישן לערער־אינסטיטוט אין זשיטאמיר. די שטעלע האט האכמאן אנגעהאלטן ביז 1886, װען דער אינםטיטוט האט זיך פארמאכט.

כאטש האכמאן איז געװען זײער פארנומען אלס אינ־ ספעקטאר, דאך האט ער געפונען צײט אנצושרײבן א דיםער־ טאציע איבער א הױך מאטעמאטישע טעמע, װו ער פארענט־ פערט פארשידענע מאטעמאטישע פראבלעמען. די דאזיקע אר׳בעט איז אנערקענט געװארן פאר א ן עכט װיסנשאפטלעכע, און די רוסישע רעגירונג װאס איז ניט געװען אזוי גוטװיליק ,.צו יידישע געלערנטע, ׳הא^ט אים אין 1887 אויפגענומען אלס פריװאט־דאצענט אין דער אויבנדערמאנטער אז־עסער אוני־ װערםךטעט. דארטן פלעגט האכמאן האַלטן לעקציעס איבער מעכאניק און איר פלאנירונג. האכמאן האט פאר די דאזי־קע לעקציעס ניט געקראגן קײן געצאלט, ער האט עס געטאן לשמה, װײל די דאזיקע װיסנשאפט ן זײנען אים געװען זײער נאענט צום ׳הארצן. ערשט אין 1894 האט ער אנגעהײבן קריגן געװיסע שכירות. דעתװילע האט ר.אפמאן פארגעזעצט זײנע פארשונגען, און א דאנק זײן װיסנשאפטלעפע ארבעט איבער פארע און מעכאניזם, האט ער אי׳ן 1890 געקראגן זײן דאקטאר טיטול. אבער קײן לעבן פון דעם ׳האט ער נאך אלץ ניט געמאכט. . און דא איז האכמאן געפאלן אויף א פלאן: ער װעט עפענען א פרױואטע שולע. אין גאר א קורצע צײט איז זײן פרױואטע שולע געװארן א האנדלס־שולע מיט אלע רעכט פון א רע־ גירונגס שול (״קאמערטשעסקאי ע אוטשילישטשע״). ! פאר האכמאנען, דעם פיאנער פון פרױואטע מיטל־שו־

לעס, האב ן זי ך געעפנ ט ברײט ע האריזאנטן, אבע ר ד י טאג ־ טעגלעכ ע דאגו ת פא ר דע ר עקאנאמישע ר לאג ע האב ן .פאר ־ שלונגע ן דע ם הויפגעלערנט ן האכמאן. פונדעםטװעג ן הא ט האכמא ן אי ן יענע ר פעריאד ע פארעפנטלעכ ט אײניק ע װיכ ־ טיק ע װער ק אויפ ן געבי ט פו ן מאטעמאטיק, פיזי ק או ן מע ־ כאניק, מי ט װעלכ ע ד י װיםנשאפטלעכ ע װעל ט רעכנ ט זי ך -זײע ר שטארק. ספעציע ל אי ז ר׳אכמא ן באוװס ט מי ט זי ץ אײ ־ ביק ן קאלענדאר. י דע ר באװוסטע ר העברײאישע ר פאעט, שאו ל טשערני ־ כאװסקי, אי ז געװע ן א תלמי ד אי ן האכמאנ ס שול ע פו ן 1890 בי ז 1892 (ז. ״השלח״, באנ ד 35, חובר ת א ׳ (א ב תרע״ה), זײ ט 103) לאנדסלײ ט דערצײל ן א ז האכמא ן הא ט אוי ך דערפונד ן א ן אפארא ט צ ו מעםט ן דע ם שװארצ ן ים, או ן דא ס הא ט ע ר געמאכ ט לוי ט ד י אנװיתונגע ן פו ן מםכ ת מקװאות. מידער ־ צײלט, א ז װע ן ע ר הא ט באמערק ט א ז דע ר אפארא ט אי ז ני ט פינקטלעך, הא ט ע ר זי ך געװאל ט נעמע ן דא ס לעבן. אוי ך דערצײל ט מען, א ז ע ר ■הא ט דערפונד ן א זײגע ר װעלכע ר קע ן ״גײן״ זײענדי ק אי ן װאסער. פא ר יענ ע צײט ן אי ז דאם, טאק ע געװע ן א גרויס ע דערפינדונג. אבע ר ד י אל ע װיםנשאפטלעכ ע ארבעט ן האב ן אי ם נא ך מע ר פארשאפ ט עגמ ת נפש, װײ ל ז ײ האב ן ני ט פארגרינגער ט זײ ן עקאנא ־ מיש ע לאגע. או ן אי ן 1905 אי ז געקומע ן דע ר קלי׳מאקס.

1905, װי באװוּסט, איז דער יאר װען ם׳איז אויסגעבראכן די ערשטע רוסי־שע רעװאלוציע, און גלײך נאך איר האבן נאפגעפאלגט פאגראמען. אויך די אדעסער ײדן האבן דורפגעמאפ ט א שװערן פאגראם. אמת, טאקע, האפמאנ׳ס גוטע פרײנט, קריםטן, האבן אים גע׳עצה׳ט, אז ער זאל ארויםהײנגן א צלם אין זײן פענצטער און די פוליגאנעס װעלן אים ניט טאן קײן שלעפטס, — אבער האפמאן האט זיך אפגעזאגט פון דער דאזיקער עצה, ער ד״א ט געװאלט טײלן דעם גורל פון זײנע לײדנדע ײדישע ברידער. די רוסישע פאגראמען ראבן זיך זײער שלעפ ט אפגערופ ן אוי ף האכמאנען. ערשטנס, האט זיך זײן שולע, פון װאנען ער ־תא ט געצויגן זײן פרנםה, פארמאכט. צװײטנ׳ס האבן זײ אים גײםטיק צעבראפן. האכמאן האט געקראג ן זײער א שטארקן נערװן־צוזאמענברוך. ער איז דאן אװעקגעפארן קײן אויםלאנד זיך הײלן, און דארט ן אי ז ער פאלקא ם גע־זונט געװארן. קומענדיק צוריק־קײן אדעס, האט ער װײטער אנגעפירט מיט זײן פרױואטער שולע, װעלפע איז געװארן זײער פאפו־לע ר איבער דרום־רוסלאנד. די שולע יתא ט אים־שוין ארײנ־געבראכט א גאנץ שײנעם יערלעכן אײנקונפט, און האכמאן האט זיך צוריקגענומען צו זײנע װיסנשאפטלעכע פארשונגען. ער האט דאן אנגעצײכנט א רײ ארבעטן, װעלכע ער האט געהאפ ט צ ו פארעפנטלעכן. ער האט דאן געארבעט איבער זײנע כוחות.