292 דראהיטשין 1 1 ן ן 1 לינק סאיזר׳ אברהם שמחה בן ישראל פערקאװסקי, גננ־ בוירן 1861 אין טעיליאקי בײ קאברין, גבאי פון נײעם בית מדרש. און טאכטער פרײדקע טעװל זבאר׳ם פרוי — הי״ד!, די באפעלקערונג האט דעריבער גאנץ שנעל אנגעהויבן צו באטראכטן די ײדנראטלע ר און די פאליציאנטן װי אן אומ־ גליק. פון די געװײלטע ײדנראטלער, זײנען 5 געװען ערלעכע מענטשן װעלכע האבן זיך, לויט זײערע מעגלעכקײטן׳ בא־ מיט צו לינדערן די ײדישע נויט. לײדער, זײערע מעגלעכ־ קײטן זײנען געװען נישטיקע און די חברים װעלכע האבן זי ד צוגעשארט צו זײ, ׳האבן געהאלטן, אז מידארף אויסנוצן די לאגע פאר זיך ׳פערזענלעך. < כמעט אין אײן צײט מיטן ײדנראט, איז אין דראהיטשין ארגאניזירט געװארן דורך מ־חם אװערבוך, א הילפס־קאמי־ טעט פאר די פליטים פון שערעשאװ, כאמסק און ארו׳מיקע דערפער װעלכע זײנען געקומען אן זאכן און אן געלט.
מנחם אװערבוך איז געקומען נאך דער אקופאציע פון לעמבערג, װו ער האט זיך אויסבאהאלטן בעת די סאװעטן האבן ארויסגעפירט ׳די געװעזענע סוחרים קײץ םיביר. ער האט זיך ׳דארט אנגעזען גענוג מיט ײדישע צרות׳ און קו־ מענדיק אהײם האט ער גע׳טענה׳ט, ײדן דארפן זארגן נאר פאר זעלבסט׳הילף און װאס שײך דער זעלבסטפארװאלטונג, דארף זי ״ארגאניזירן א כאאם״, פירן אזא בוכהאלטעריע, אז די דייטשע מושלים זאלן קײנמאל ניט װיסן גענוי וויפיל ײדן זענען דא און װו זיי װוינען. אין הילפס־קאמיטעט האבן ׳מיט אװערבוך׳ן מיטגעארבעט: אליה איתענשטײן; די ׳רבנים: הרב קאלענקאװיטש, הרב אלטװארג און דער רב פון שערשעװ: די שוחטים: משה פרעגער און יוסף דוד שוב: די לערער: װאלפסאן און ראק; די דאקטוירים: שעכטער און לאמפע; און נאך אנדערע, דער ׳הילפס־קאמיטעט איז זײער באליבט געווארן ביי דער באפעלקערונג. אויסער די דערמאנטע אינסטיטוציעס, איז אין דראהיטשין טעטיק געװען נאך אײץ געזעלשאפטלעכע אינסטיטוציע: די חברה קדישא מיט משה אהרן בערג אינ־ דערשפיץ... דראהיטשינער ײדן פארטריגן אין געטא ס
װעג ן א געט א פא ר דע ר ײדישע ר באפעלקערונ ג הא ט מע ן אי ן דראהיטשי ן אנגעהײב ן צ ו רעד ן גלײ ך װ י ד י דײטש ן זײנע ן ארײ ן אי ן שטעטל , או ן כאט ש קײנע ר הא ט ני ט געהא ט קײ ן קלאר ן באגרי ף װ י גרוי ס ם׳װע ט זײ ן ד י געט א או ן װ י װע ט אויסזע ן דא ס לעב ן אי ן געטא , ד״אב ן דא ך אל ע זי ך גע ־ שראק ן פא ר דע ם או ן עפע ם װ י פארויםגעפיל ט א ז געט א אי ז דע ר אנהײ ב פו ן אומקום . אײנגעפיד ט אי ז אבע ר געװאר ן ד י געט א שטופנװימ , אי ן מש ך פו ן הדשים , או ן ײד ן האב ן זי ך ביםלעכװײ ז צוגע ־ װויג ט צ ו ד י צרו ת או ן ני ט געפיל ט אזו י שטאר ק ד י קלע פ װא ס ז ײ האב ן באקומען . אנגעהויב ן האב ן זי ך ד י געטא־גזירו ת מי ט דערװײטער ן ײד ן פו ן ״זאמד ״ (אזו י הא ט געהײס ן ד י גא ם װא ס הא ט גע ־ פיר ט צו ם נײע ם בית־עולם , אוי ף דע ר גא ס האב ן געװוינ ט פי ל פאליאקן) , או ן פי ן א טײ ל ״עדװארד־דונין־מארקעװי ־ טשא״־גאם . (כאמסקע ר געסל. )
דיגזירה האט געטראפן נאר געצײלטע ײדישע פאמיליעם. אין שטעטל איז אבער דאך געװארן באדײטענד ענגער, װײל אינדערזעלבער צײט זיעען קײן דראהיטשין ארײנגעטריבן געװארז עטלעכע הונדערט ײדן פון שערשעװ און פון קאלאניע (א ײדישער דארף ניט װײט פון דראהיטשין). אין דראהיטשין האבן צו יענער צײט זיך שוין געפונען אויך ײדישע פליטים פון כאממסק און פון די ארומיקע דער&ער. חורבֿן כאממסק, גרוש שערעשאװ, קאלאניע און אנדערע דערפער, האבן פארגרעסערט די ײדישע באפעלקערונג אין דראהיטשין און זי האט צום אנהויב פון די געטא־גזירות געצײלט איבער פיר טויזנט נפשות.
ײדן האבן זיך איינגעשרומפן. דארט וווּ עס האט פריער געווינט איין משפחה, האבן שוין אין אנהויב פון די געטא־ גזירות געווינט צוויי און מער. געלט־זאכן־און מעבל־קאנ־ טריבוציעס זענען אויפגעמאכט געווארן פאר דער צייט אין א שנעלן טעמפא. די מערהייט הימער זענען אויסגעליידיקט געווארן כמעט פון אלץ וואס ם׳איז געווען אין זיי. ײדן האבן דעריבער ניט געפילט שטארק די ענגשאפט. געקלאגט האט מען זיך אלנפאל׳ם ניט אויף דעם, נאר אויף די אומאויפהער־ לעכע קאנטריבוציעס און דער עיקר אויף דער גזירה ניט קומען אין בארירונג מיט קיץ קריסטן. דראהיטשינער קרימ־ טען, וועלכע האבן געווינט אויף די גאסן זאריטשקע און םטא־ ראםילע, פלעגן, ניט קוקנדיק אויף דער גזירד״ בריינגען אמאל זייערע באקאנטע ײדן מעל, פוטער, עופות, אייער און אנדערע שפייז־ארטיקלען פארן פרייז פון מלבושים און שוכ־ װארג וואס ײדן האבן איצט גערן אוועקגעגעבן, כדי די דייטשן זאלן עס ניט צונעמען אומזיסט אלס קאנטריבוציע. דייטשע וואכמייסטערס און פאליציאנטן פון ײדנראט פלעגן שטרענג באשטראפן פאר אזעלכע פאלן פון האינדל. כל זמן די געטא איז אבער ניט געווען ארומגעצאמט, האבן ײדן גע־