308 דראיה טשין פרויאון מיידל, מאיר װאחשאװסקין מיט דער גאנצער פא־ מיליע, א טיל פון יודענראט און פיל אגדערע יידן את מען האט זיי אלעמען אװעקגעפירט קײן בראנע־גורע, לעבן קאר־ טוז־בערעזע, און מען האט זיי אלעמען דארט אין די הײמע קאלך־גריבער דערמארדעט... שפעטער האט מען װי עס איז מקבר געװען אויפן אלטן בית עולם די 21 הרוגים. איך האב זיך דאן געפונען אין שטוב מיט די פרויען און קינדער פץ יצחק לעװי^־ויטש (כאלאזשינער), ליפמאן א.א. װעמענס מענער זײנען געװארן ארויסגעפירט צו דער שחיטה. מיר האבן גוט באװײנט אונ־ דזער חורבן מיט א װאך שפעטער איז נפט ר געװארן אונדזער רב הרב ר׳ אײזיק יעקב .קאלענקאװיטש. ער איז פשוט אויסגע־ גאנגען פון צרות און יסורים און אװעקגעפאלן פלוצלונג... מיר האבן אים אלע באגלײט צו זײן אײביקער רו. מיט צע־ בראכענע הערצער האבן מיר זיך צעזעצט אויפן ערד און יהאב ן ארויםגעגעב ן אביס ל ■פו ן אונדזער ע שװער ע הער־ צער... כאטש קײנער האט נישט געהערט אונדזערע געװײנען און נישט געזען אונדזערע טרערן װאס האבן נאס געמאכט די ערד... דײטשן צעשים ןײדן אין די הײזער איך בין געזעסן אין געטא אן ארבעט. אײניקע האבן זיך דאן פארשריב ן צו פארן קײן ראדאםטאװע אין לאגער. נאר אזוי װי איך האב נישט געהאט קײן פראטעקציע, האב איך געמוזט זיצן אין געהאקטע צרות אין געטא. אײנמאל
הא ב אי ך זי ך מיש ב געװען, אי ך װע ל נעמע ן דע ם בעזי ם או ן װע ל גײ ן מי ט אל ע פרויע ן פארקער ן דע ם ברוק. אי ך הא ב זי ך אזו י געשארט, פאמעלעך, בי ז אי ך בי ן צוגעקומע ן צ ו מי ץ יהוי ז או ן אריי ן אינעװייניק. דא ס הא ט באמערק ט א פא ־ ליציאנט, װעלכע ר הא ט געװוינ ט ניש ט װײ ט פו ן מײ ן הויז. ע ר הא ט מי ך גענומע ן או ן אװעקגעפיר ט אויפ ן זאמ ד אי ן דע ר פאליצײ. אי ך בי ן געװע ן זיכער, א ז ז ײ װעל ן מי ך באל ד אוימברײנגען, לסו ף האב ן ז ײ מי ך ארײנגעװארפ ן אי ן א קע ־ לע ר או ן פארשלאם ן ד י טיר. אי ך זי ץ אײ ן טא ג או ן קײנע ר קומ ט נישט. ע ם אי ז אװע ק נא ך א טאג, קײנע ר זוײז ט זי ך ניט. אי ך הא ב געמײנ ט א ז אי ך װע ל שוי ן ד א אזו י אויסגי ץ פו ן הועער. ערש ט אוי ף דע ם פערט ן טא ג הא ט זי ך באװיז ן א פאליציאנ ט או ן מי ר געבראכ ט א שטיק ל פארשימלט ע ברוי ט מי ט אביס ל װאםע ר או ן צורי ק צוגעמאכ ט ד י טיר. אי ך הא ב אנגעהויב ן בעט ן אוי ף זי ך דע ם טוי ט אײדע ר זי ך װאלגער ן אי ן פינצטער ן קעלער. אזו י בי ן אי ך אפגעזעס ן 8 טעג, או ן פא ר דע ר צײ ט הא ט מע ן מי ר דערלאנג ט צװ ײ מא ל צ ו שטיק ־ לע ך ברויט. אוי ף דע ם אכט ן טא ג קומ ט צ ו גײ ן דערזעלבע ר פאלי ־
ציאנט און זאגט מיר, אז אויב איך װעל באװית־ן צו װאשן גוט די װעש בײם בירגערמײםטער פון שטאט, װעט מען מיך באפרײען. נאטירלעך, איך־אב זיך אנגעכאפט מיט בײ־ דע הענט, כדי ארויסגײן פון לעבעדיקן קבר. מען האט מיך אװעקגעפירט אין דער װעשערײ און איך האב געארבעט מיט אלע כוחות און אויסגעװאשן די װעש. עס איז זײ געפעלן געװארן. נאך דער ארבעט האט מיך דער פאליציאנט צוריק־ מאיר און רבקה װארשאװסקי און קינדער: יאנקיל, חײטש־ע און נאך צװײ. אלע אומגעקומען, הי״ד! מאיר איז געװען א זון פון יעקב־הערש און מלכה װארשאװיסקי. זען זײטן 215, 246 און 293. מאיר װארשאװטקי, חי״ד! ז.ז. 293