דאס שטעטל 29 פארטירן, אין גרויסע פעםער, אין די גרויסע שטעט אין לאנד און אין אויסלאנד. די ײדישע פאקטערם און די הויף־סוחרים האבן טאקע געגאלטן אלם עשירים און געלעבט אין גרויס ראשקאש. עס זײנען געװען נאר ײדן, װעלכע האבן געהאלטן אין ארענדע די סדר פון די פריצישע מאיאנטקעם. (יעדער הויף האט געהאט א גרויסן םאד, וואס האט ארויסגעגעבן א םך פרוכט.) פלעגן די ײדישע סאד^־וגיקעס פארפלײצן דעם מארק מיט פארשײדענע טײערע פירות. האבן ײדישע באלעבאסטע ס טאקע אנגעטריקענט, אויף א גאנץ יא ה עפעל און בארן אויפ האנפאטן! און אנגעפרעגלט פארשײ־ דענע אײנגעמאכצן — ״הלואי מען זאל נישט באדארפן״... און א יעם איז געװען צו טועם זײן שבת נאך דעם שלאפן, װי אויך צו מכבד זײן געםט... גערטנערײ און פײ־און־הינער־צוכט צו אלעמען מוז אויך דערמאנט װערן, אז כמעט 90 פרא־ צענט פון די ײדן אין דראהיטשין האבן געזײט אײגענע׳ אדער פרעמדע׳ גערטנער. וואס איז נישט געװאקסן אין די גערט־ נער? — י קארטאפל׳ קרויט׳ בעבלאך׳ בוראקעם, מערן, או־ גערקעס, ציבעכעס, ציבעלע, זומערדיקע רעטערלאך, רעטאך׳ ברוקװע, באב׳ יאדער (קירבעם) וכדומה. א םך ײדישע פא־ מיליעס האבן געהאט פאר זיך גרינס און נאך צום פארקויפן.

[איגטערעסאנט איז, די פויערים פון די דערפער זײנען געװען פון די הויפט־קונים פון דעם איבערפליוס פון די ײדישע אוגערקעם. דאס איז דער אײנציקער אגריקולטורע־ לער ארטיקל, װאס די פויערים פראדוצירן נישט, װארימ עס פאדערט זיך דערבײ פיל געדולד׳ ארבעט און צײט, אויף װאס דער פויער קען זיך גישט דערלויבן. ] עס איז שוין כמעט געװען ווי א מנהג׳ אײגצושטעלן און אײנצוזױערן אויף װינטער א פעסל (צומאל צװײ) קרױט און אוגערקעם. ע ם איז געװען א כמי ן ױם־טוב׳ װאס ײדישע װייבער, שכנה׳טעס, פלעגן זיך צונויפקלײבן גאנצע גרופעס און העלפן אײנע די אנדערע שאטקעװען און שטעלן קרויט. עס איז אויך געװען דער מנהג אנצושיטן אויף װינטער א פולע קוטשקע, אדער קעלער, מיט קארטאפל, װעלכס מ׳הא ט אײנגעהאנדלט בײ די פויערים, אדער אין די הויפן פאר ביליק. קארטאפל איז געװען אײנע פון די הויפט־שפײז בײ יעדער ײדישער פא־ מיליע. כמעט יעדע ײדישע פאמיליע האט אויך געהאט א בהמה (אמאל צװײ) און אזוי ארום געהאט אײגענע מילך, פוטער און קעז פאר זיך און טיילמאל אויך צום פארקויפן. אנדערע־ רע האבן געהאלטן און געהאדעװעט הינער, איז, במילא געװען אײ־

גענ ע ק ו ר ט שעקע ס אוי ף ױם־טו ב או ן א ן אײגענ ע פריש ע א ײ פא ר ד י קינדער. . נא ך םוכו ת פלעג ט מע ן אײנזעצ ן גענ ז או ן שטאפ ן ז ײ מי ט פראםע , או ן ח נ ו כ ה ־ צ י י ט פלעג ט מע ן ד י פעט ע גענ ז שעכט ן או ן אנפרעגלע ן םלאיעקע ס מי ט שמאל ץ אוי ף פסח , או ן טאק ע אוי ך הנא ה האב ן אי ן חנוכ ה פו ן ד י פעט ע גריבן . אײגענ ע געכאקענ ע כרוי ט או ן חל ה קארענע , שװארצ ע ברוי ט אוי ף א גאנצע ר װא ך או ן װײס ע חל ה אוי ף שבת , האב ן ד י מערסט ע ײדיש ע בעל־הבית׳טע ם אלײ ן געבאק ן אי ן ד י אײגענ ע באק־אויװנס . ע ם הא ט געהײם ן א קונם ט אויםצובאק ן א גוט ן געבע ק ברויט . פריע ר הא ט ד י באלעבאםט ע פארראשטשינע ט אי ן דע ר דײזש ע א ראעזטשינ ע פו ן מע ל או ן װאסע ר או ן געלאז ן ע ס שטײ ן אי ן דע ר װארעם , כד י ע ס זא ל אויפגײן . דערנא ך הא ט ד י באלעבאסט ע פארקנאט ן ד י ראשטשינ ע מי ט נא ך טרוקענע ר מע ל בי ז ע ס אי ז געװאר ן א געדיכט ע מאס ע פו ן טויג . דא ן הא ט ז י גענומע ן שטיקע ר דע ר נײע ר מאר ק או ן ראד־קראמע ן װא ס הא ט עקזיסטיר ט בי ז דע ם חורב ן פו ן דראהיטשי ן