Polish Jewry

... בללף= 'עגעז דער גאָר לעצטער דור פון פּוילישן יידנמום און דורך דער אויסטערלישקייט װאָס האָט באַצייכנט דעם גאַנצן גאַנג פון אונדזעד דור, זענען מיר גלייכצייטיק די לעצטע יורשים װאָס זענען געבליבן אין דעם צעריבענעם הויזנעזינד פון דעם אזוי נרויסן פּוילישן יידנטום. א יחיד װאָס קומט פּנים לפָּנים מיט אַזאַ קאַטאַסטראָפע װוי די װאָס ס'איז אונדז באַפאַלן ערשט נעכטן, מעג פארלייקענען דעם אמת. אן איינצלנע פּערזאָן מעג אפילו אַנטלויפן פון אזא טראַגעדיע וי אונדזערע דורך פארלירן דעם גייסטיקן גלייכגעוויכט. א יחיד איז פאראנטװאָרט- לעך צו זיין אייגן געוויסן און צו דער באַגרענעצטער צייט פון דעם פּערזענלעכן לעבן.

א 52 קען נישט אַנטליפן פון געשיכטלעכן פאָרגן. א פאָלקס-קיבוץ, אזא וי דאָס איז געווען דאָס פּוילישע יידנטום קען נישט אָפּנעמעקט ווערן פון היסטאָרישן המשך אפילו ווען פיזיש האָט עס אויפנעהערט צו עקזיסטירן. מאָרנן װעט פּויליש יידנטום זיין בלויז נגעשיכטע פּונקט װי נעכטן איז עס געווען דינאַמישער, לעבעדיקער אמת. צווישן דעם דינאמישן נעכטן און דעם געשיכטלעכן מאָרגן שטייען מיר, דער לעצטער טראַ- נישער היינט פון דער פארגאַנגענער תקופה, דער דור װאָס קען זיין, אויב ער װויל, דער לעצטער -- דער לעצטער עדות פון חורבן אייראָפּע בכלל, אָבער גאר באַזונדערס דער ירמיהו און גלייכצייטיק דער יוסיפון פון חורבן פּױלן. דער אויסוואל איז אזוי שארף וי ר'איז גורלדיק. מיר קענען לאָזן אַלץ פאר דער אָפּשאַצונג פון מאָרגן, ווען דער צוקונפטיקער היסטאָריקער װועט מוזן געפינען פאר זיך די ענטפערס אין דעם לאַביריט פון נעשיכטלעכן פארװאָס און וי אזוי, מיר קענען אָבער כ?-זמן ס'האָט נאָך נישט געזעצט די לעצטע זון פון אונדזער דור, אויף גיך, אין גרויס איילעניש פאַרנאָטירן מיט היעראָגליפן און סטענאָגראַפיע די אַלגעמיינקייט, װאָס זאָל שפּעטער ...

... נער 22. אין פארמלחמהדיקן קינאָ , בייקא" האָט געדאַװנט דער חזן פון דער ווילקער שול, ראַסקין און עטלעכע קלענערע שטיבלעך זענען נאָך געווען טעטיק; ס'איז געווען דער אֶנהוֹיב פונעם גרויליקן יאָר פארן פּוילישן יידנטום -- דאָס יאָר תש"ב. ...

... צוגלייך מיט אַ סך אַנדערע ביכער פון אַן ענלעכן אינ- האלט, איז אונדזער בוך דער ענטפער, אַז מיר האָבן אויס. געקליבן צו זיין אונדזערע אייגענע ירמיהו'ס און יוסיפונ'ס. דאָס איזן דער דיקטאַט פון אונדזער נור? און דאָס אין אויך דער דיקטאַט פון אונדזער אחריות. מיר האָבן נישט געקענט אויסוויילן די צייט פון אונדזער דור, אָבער מיר וילן אויך נישט אַנטלויפן פון דער צונעהעריקייט צו אונדזער צייט. שטייען מיר דעריבער ביים ראַנד פון לעצטן טאָג פון אונ- דזערע טויזנט יאָר געשיכטע און שיקן אונדזערע סיגנאַלן װי דאָס ליכט פון די שטערן װאָס דערגייט מאַנכעס מאָל טויזנט יאֶר נאָכדעם, װי דער שטערן אַליין אין פאַרלאָשן געװאָרן.