Birkenau
Camp to which Sonye was deported after Gestapo arrest and abuse.
Read more about Birkenau than the memorial book alone records. The assistant works from this record's own source passages and searches trusted archives — Yad Vashem, USHMM, YIVO, Virtual Shtetl, JewishGen and Wikipedia — and shows you what it found, with its sources.
... פון דער גאנצער משפחה איז געבליבן נאד אים טאכטער םאניע. זי האט געארבעט
אמ פארטײדיקונגם־פראנט פו דער רעזיסטאנם־באװעגונג אין בעלגיע. זי אט ארייגגע־
פאלן אין די הענט פון דער געםטאפן^ מען האט זי געשלאגן און ארויסגעשיקט אין לאגער
בירקענאו. ...... קלעפ האט מען אונדז געיאגט צו שטעלו זיך 10 פעתאן אין א רייאמצו מארשיחדי
2 קילאמעטע ר ביז בירקענוי. די פעקלעך האבן מיר געמחט איבערלאזן בײם וואקזאל • ...... מיר׳ די שקלאפן פון בירקענוי׳ האבן אין גאלעשאװ איבערגענומען די ארבעט׳ װאם
עס האבן פריער אויסגעפירט ״פרײע״ פאליאקן. די צױוילע פאליאקן האבן געארבעס
8 שעד׳ אין טאג אץ צו דרײ פערזאן ביי א װאגאן. אזוי ארום האבן זײ פארטיק געמאכט
3 װאגאנען א טאג. דערבײ האבן זײ נאטירלעך געהאט בעסערע באדינגונגען פון
דערנערונג׳ קלײדונג׳ שלאף. שוין אפגערעדט דערפון׳ אז קיץ קלעפ האבן זײ נישט
באקומען. מיר׳ די געפאנגענע׳ האבן געמאכט ארבעטן 12 שעה א טאג און 2 פערזאן האבן
געמאכט אויספארטיקן 5 װאגאנען א טאג. דאם אלץ — אן עסן׳ אבער דערפאר מיט
קלעפ• די ם.ם.־לײט פלעגן זאגן ״דא קומט מען אריץ דורך דער טיר און מען גייט
ארוים דורכן אויװן״. יעדן פרײטיק איז געקומען א לאסטאויטא אץ צוגענומען 25 טויטע14 חדשים זענען מיר געווען אין לאגער פיטױויע. מען האט אונדז צוגעזאגט, אז
אלם פוילישע בירגער וועלן מיר בלייבן אין לאגער ביז נאך דער מלחמה. פון צייט צו
צייט פלעגן אפילו קומען צו אונדז פראנצויזישע פערזענלעכקייטן, כדי אונדז צו
טרײסטן• אבער דעם 16טן יולי 1942 האט מען אונדז ארײנגעפאק ט אין װאגאנען צו 100
פערזאן אין א װאגאן (מען האט אזא װאגאן גערופ ן ״א פעקל״) און אונדז אלעמען
געבראכט קיין בירקענוי• דארט האט דער דאקטאר מענגעלע דורכגעפירט זיץ בארימטע
םעלעקציע: ווער צום טויט, און ווער צום מוטשע ן זיך — אביםל מער, אדער אביםל
װײניקער. ...... במחנה עצמו היו החיים מאד חבריים. מחוץ התיחסה בדרך כלל האוכלוסיה הנוצרית
לאסירים בהזדהות ובהרבה מקרים עזרו להם לברוח מהמחנה. פעמים רבות נהגו
הצרפתים לזרוק דרך החוטים עוגיות דבש (בפיטיביה קיים בית חרושת לעוגיות דבש).
14 חדשים היינו במחנה פיטיביה. הובטח לנו שכאזרחים פולניים נשאר במחנה עד אחרי
המלחמה. מזמן לזמן באו אלינו אישים צרפתיים, כדי לעודד אותנו. אבל ב־16 ליולי
1942 הוכנסנו לקרונות, 100 איש לקרון (קראו לקרון כזה ״חבילה״) והובאנו לבירקנאו.
שם ערך ד״ר מנגלה את הסלקציה הידועה שלו. • מי למות ומי לסבול — לקצת יותר
או לקצת פחות. ...או ן אי ך מי ט הערצק ע הײבלו ם — אויף רעכטס
- activity:
- prisoner processing
Sonye was beaten and deported to Birkenau after Gestapo arrest.
Prisoners were forced to march approximately two kilometers to Birkenau.
The narrator and others were transported to Birkenau on July 16, 1942.
Dr. Mengele conducted a selection determining who would die or suffer.
Prisoners were loaded into trains and brought to Birkenau on 16 July 1942.
Dr. Mengele conducted a selection determining prisoners’ fate after arrival.